Ένα πορτρέτο Αφρικανού πρίγκιπα που είχε δημιουργήσει ο Γκούσταφ Κλιμτ και το οποίο είχε κλαπεί από τους Ναζί, επανεμφανίστηκε στην έκθεση Tefaf στο Μάαστριχτ.
Το έργο, η τύχη του οποίου αγνοούνταν από το 1938, θεωρήθηκε άλλη μια από τις εκπλήξεις της έκθεσης τέχνης Tefaf. Το πορτρέτο ζωγράφισε ο Γκούσταφ Κλιμτ (1862-1918) το 1897 και απεικονίζει τον πρίγκιπα William Nii Nortey Dowuona. Η ιστορία του πίνακα σημαδεύεται από τον ναζισμό: η ιδιοκτήτρια της δεκαετίας του 1930, η Εβραϊκής καταγωγής Ερνεστίν Κλάιν, αναγκάστηκε να φύγει από τη Βιέννη και να καταφύγει στο Μονακό. Όταν επέστρεψε στο σπίτι της, συνειδητοποίησε ότι ο πίνακας και άλλα υπάρχοντά της είχαν κλαπεί.
Σήμερα, ο πίνακας πωλείται από την αυστριακή γκαλερί Wienerroither & Kohlbacher για 15 εκατομμύρια ευρώ.
Πηγές από τη γκαλερί εξηγούν ότι ένας συλλέκτης τους έφερε το πορτρέτο το 2023: Ήταν κακώς πλαισιωμένο, βρώμικο και η ετικέτα ότι ανήκε στην Κληρονομιά Κλιμτ στο πίσω μέρος, μόλις που ήταν ορατή. Χάρη στον καθηγητή Alfred Weidinger, επιβεβαιώθηκε ότι πρόκειται για αυθεντικό έργο του Κλιμτ, μέρος του μεταθανάτιου αφιερώματος που πραγματοποιήθηκε το 1928, δέκα χρόνια αφότου είχε πεθάνει.
Εκείνη την εποχή, ο πίνακας ήταν ήδη ιδιοκτησία της Ερνεστίν Κλάιν. Επιπλέον, αυτή και ο σύζυγός της, Φλιξ Κλάιν, εγκαταστάθηκαν στη βίλα στην περιοχή Hietzing όπου ο Κλιμτ είχε το εργαστήριό του και το οποίο σήμερα είναι η γνωστή Klimt Villa.
Οι ιδιοκτήτες της γκαλερί επιβεβαίωσαν ότι ήταν ένα έργο που είχε κλαπεί την εποχή των Ναζί και ξεκίνησαν τη διαδικασία επιστροφής του πίνακα, που απεικονίζει ένα μέλος της βασιλικής οικογένειας της φυλής Osu της Γκάνας.
Στην πραγματικότητα, ο πίνακας βγαίνει προς πώληση αφού ο σημερινός ιδιοκτήτης και οι κληρονόμοι των Κλάιν κατέληξαν σε συμφωνία. Πηγές της γκαλερί αναφέρουν ότι δεν υπάρχει κανένα αρχείο ότι ο πίνακας κατασχέθηκε από τις ναζιστικές αρχές και ότι πιθανότατα μπήκε στη μαύρη αγορά μαζί με άλλα αντικείμενα που εξακολουθούν να αγνοούνται. Ισχυρίζονται επίσης ότι, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οίκοι δημοπρασιών δεν θα ήθελαν έναν πίνακα σαν αυτόν.
Πώς δημιουργήθηκε το πορτρέτο του Αφρικανού πρίγκιπα από τον Κλιμτ
Ο Γκούσταφ Κλιμτ συνάντησε τον πρίγκιπα William Nii Nortey σε μια λαογραφική επίδειξη σε έναν ανθρώπινο ζωολογικό κήπο στο Tiergarten am Schüttel της Βιέννης. Ο Nii Nortey είχε φτάσει, έναντι μικρής αμοιβής, με περίπου εβδομήντα πολεμιστές και περίπου πενήντα γυναίκες και παιδιά.
Με ύψος λίγο πάνω από δύο πόδια, ο πρίγκιπας William Nii Nortey Dowuona ήταν μέρος της έκθεσης που υποτίθεται ότι παρουσίαζε εκπροσώπους του λαού Ashanti, γνωστοί επίσης ως Asante, ένα μέρος της εθνικής ομάδας Ακάν, από τη σημερινή Γκάνα και ήταν τότε υπό αποικιακή κυριαρχία από τους Βρετανούς.
Περίπου 120 μέλη της φυλής Osu ταξίδεψαν με ένα ατμόπλοιο για την αλληλογραφία στη Βιέννη και εκτέθηκαν στο πρόθυμο κοινό που αριθμούσε έως και 10.000 Ευρωπαίους την ημέρα. Η έκθεση, έγραψε ο Weidinger σε ένα κείμενο που παρείχε η γκαλερί, είχε στην πραγματικότητα εσφαλμένο τίτλο «Η Χρυσή Ακτή και οι κάτοικοί της: Ασάντι». Το γεγονός είχε ευρεία κάλυψη από τον Τύπο της εποχής και οι ντόπιοι κάλεσαν τους Osu σε εκδηλώσεις σε βιεννέζικα θέατρα και καφετέριες.
Το πορτρέτο στο έργο του Κλιμτ
Ένας συνάδελφος του Κλιμτ, ο Φραντς Νάτς, ήταν μαζί του και οι δυο τους συμφώνησαν να ζωγραφίσουν τον πρίγκιπα. Το πορτρέτο του Νατς στεγάζεται στο MNAHA στο Λουξεμβούργο και είναι μετωπικό. Ο Κλιμτ όμως απαθανάτισε τον πρίγκιπα κατά τα τρία τέταρτα και υπέγραψε τον πίνακα στη μέση του καμβά.
Το πορτρέτο θυμίζει επίσης ότι αν και ο Κλιμτ, ο Φραντς Νατς και ο αδερφός του Ερνστ εκπαιδεύτηκαν στη συντηρητική Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών της Βιέννης, σταδιακά, ο Γκούσταφ Κλιμτ απομακρύνθηκε από αυτούς καλλιτεχνικά, μέχρι το σημείο καμπής της ίδρυσης του Ζετσεσιονισμού, του κινήματος της Απόσχισης της Βιέννης και την αφθονία των διακοσμητικών στοιχείων που εντοπίζεται στο μεταγενέστερο έργο του καλλιτέχνη. Πράγματι, οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι αυτό το πορτρέτο προηγείται ενός έτους ενός από τα πρώτα αριστουργήματα του Κλιμτ, το πορτρέτο της Sonja Knips, που βρίσκεται στο Μπελβεντέρε της Βιέννης.
Όλα δείχνουν ότι ο Κλιμτ κράτησε το συγκεκριμένο πορτρέτο του Αφρικανού πρίγκιπα μαζί του μέχρι τον θάνατό του και ότι ο πίνακας δημοπρατήθηκε ως μέρος της εκποίησης κληρονομιάς του που πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη το 1923.
Ο πίνακας είναι το δεύτερο χαμένο πορτρέτο του Γκούσταφ Κλιμτ που βγήκε σε δημοπρασία μόλις τον τελευταίο χρόνο. Ένας άλλος πίνακας, που αγνοούνταν για έναν αιώνα, πωλήθηκε για 32 εκατομμύρια δολάρια στο Im Kinsky στη Βιέννη. Ήταν η υψηλότερη τιμή που επιτεύχθηκε ποτέ από αυστριακό οίκο δημοπρασιών. Ο Weidinger μίλησε κατά αυτής της πώλησης, λέγοντας ότι υπάρχουν κενά στην ιστορία του πίνακα που υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχει απαλλοτριωθεί από τους Ναζί.
Το τρέχον ρεκόρ δημοπρασίας του Κλιμτ ανέρχεται στα 108,8 εκατομμύρια δολάρια, τον οίκο Sotheby's του Λονδίνου το 2023 για τον πίνακα Dame mit Fächer (περίπου 1917–18). Δεκαεπτά έργα του έχουν ξεπεράσει το όριο των 10 εκατομμυρίων δολαρίων από το 1994 έως σήμερα.
Με πληροφορίες από artnet.com
