Όταν ακούς ότι μια γυναίκα ασχολείται με την τέχνη της υφαντικής, σου έρχεται στο νου συνήθως μια σεβάσμια γερόντισσα με ρυτίδες που αναδίδουν τη σοφία της ζωής, μια γυναίκα της παράδοσης με καταγωγή από την επαρχία όπου ο αργαλειός ακόμα δύναται να αποτελεί καθημερινή ενασχόληση που παράγει αριστουργήματα - για όσους τα εκτιμούν. Ποτέ δεν θα μπορούσα να φανταστώ πως μια νεαρή, όμορφη, σύγχρονη κοπέλα στα 20something της, με multi-culti καταβολές και θητεία στο εξωτερικό θα μπορούσε να αναγάγει την υφαντική σε μέσο προσωπικής έκφρασης και βασικό στοιχείο της καλλιτεχνικής της υπόσταστης.
Η Zoë Paul έχει καταγωγή από τη Νότιο Αφρική αλλά η δεσμοί της με τη μακρινή χώρα είναι χαλαροί και βασίζονται περισσότερο στο οικογενειακό της background, αν και η ίδια θα ήθελε κάποια στιγμή να επιστρέψει και να γνωρίσει περισσότερο τις ρίζες της. Μεγαλωμένη στα όμορφα Κύθηρα και σπουδαγμένη στην Αγγλία, μιλάει σπαστά ελληνικά εξαιτίας της σχεδόν νομαδικής της μετακίνησης με τους γονείς της ως παιδί και του γεγονότος ότι το socializing στην αθήναϊκή της καθημερινότητα δεν έχει ισχυρή παρουσία, αφού περνά πολλές ώρες απομονωμένη στο στούντιό της. Προτιμά να συζητήσουμε στη μητρική της γλώσσα γιατί όπως θα καταλάβω στη συνέχεια, η τέχνη της έχει πολύ συγκεκριμένα νοήματα που προτίθεται να εξηγήσει επακριβώς και θέλει να νιώθει σιγουριά για αυτό που λέει, όπως το λέει. Οι δικοί της μοιράζονται ανάμεσα στην Οξφόρδη όπου ο πατέρας της εργάζεται ως εικονογράφος στο Oxford University Press και στα Κύθηρα. Βρίσκεται εδώ και τρία χρόνια στην Αθήνα και καθημερινά πηγαίνει από το σπίτι της στον Κεραμεικό, στο μικρό της κοντά στη Βαρβάκειο για να δημιουργήσει. Η συστολή και η αισιοδοξία είναι κυρίαρχα στοιχεία της προσωπικότητάς της. Να μερικά από τα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα που μου είπε, με αφορμή την παρουσίαση μέρους της δουλειάς της στο playroom της γκαλερί The Breeder.
Η έννοια της "πειραγμένης" φόρμας και της ιεαραρχίας υπάρχει σε όλες τις κραταιές δυνάμεις, στην κυβέρνηση, την ιατρική περίθαλψη, την αστυνομία. Υποτίθεται ότι υπάρχουν για να μας προστατεύουν αλλά αυτό το σχήμα είναι σχετικό, σπάει, μεταλλάσσεται συνεχώς και η δυναμική του είναι ρευστή.
Νιώθω μια ιδιαίτερη σύνδεση με την υφαντική. Μια γειτόνισσα στα Κύθηρα είχε κατσίκες και χρησιμοποιούσε το μαλλί τους για να υφαίνει κουβέρτες. Όταν πέθανε, η οικογένειά της χάρισε αυτές τις κουβέρτες στη μητέρα μου. Νομίζω πως αυτό ήταν το πρώτο σχετικό ερέθισμα που είχα. Η παράδοση, έτσι όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ, είναι το στοιχείο εκείνο της κουλτούρας που κρατά τους ανθρώπους ενωμένους.
Σπούδασα υποκριτική στην Αθήνα και στη συνέχεια έφυγα για την Αγγλία για να διευρύνω τους ορίζοντές μου στην τέχνη. Το 2012, τελειώνοντας τις σπουδες μου στο Royal College of Art όπου είχα εξειδικευτεί στη γλυπτική, επέστρεψα στην Ελλάδα. Τότε δούλεψα πάνω στην πρώτη μου σειρά από υφαντά. Χρονικά συνέπεσε με την έξαρση της οικονομικής κρίσης και με τα όσα φριχτά συνέβαιναν καθημερινά στην πόλη τα οποία φυσικά επηρέαζαν την τέχνη μου.
Έχεις ένα σχήμα που το αντιλαμβάνεσαι ως κύκλο ή τρίγωνο, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Αυτό προσπαθώ να δείξω σε αυτά τα υφαντά. Ακόμα και το κάδρο τους που φαίνεται τετράγωνο, το πειράζω, του χαλάω τη μία πλευρά. Αυτή η έννοια της "πειραγμένης" φόρμας και της ιεαραρχίας υπάρχει σε όλες τις κραταιές δυνάμεις, στην κυβέρνηση, την ιατρική περίθαλψη, την αστυνομία. Υποτίθεται ότι υπάρχουν για να μας προστατεύουν αλλά αυτό το σχήμα είναι σχετικό, σπάει, μεταλλάσσεται συνεχώς και η δυναμική του είναι ρευστή. Έτσι έφτιαχνα αφηρημένες, σπασμένες φόρμες. Παράλληλα, όμως κάθε νήμα του υφαντού "αγκαλιάζει" τα υπόλοιπα. Έτσι η κοινωνία διατηρεί το σώμα της και επιβιώνει. Αυτή η σειρά έργων παίζει πολύ και με τις χειρονομίες. Έκανα έρευνα πάνω στη γλώσσα των χειρονομιών και βρήκα πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία για τον συμβολισμό τους και το πώς μεταδίδονταν από τον ένα πολιτισμό στον άλλο.
Η ιδέα της φαλλοκρατίας απαντάται σε πολλές θρησκείες και φυλές - ορθοδοξία, ιουδαϊσμό, βουδισμό, ινδουισμό. Δεν είμαι θρησκευόμενο άτομο αλλά με ενδιαφέρει ιδιαίτερα πώς αυτά τα θρησκευτικά μοτίβα ορίζουν και καθοδηγούν κοινωνίες ολόκληρες. Θρησκεία και κυβέρνηση - πάλι επανερχόμαστε στο ζήτημα της ιεραρχίας, στο πώς συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων άγονται και φέρονται από τη θρησκεία και στο πώς η παράδοση εκτός από το να ενώνει μπορεί και να χωρίζει τους ανθρώπους. Εστιάζοντας όμως στα αρνητικά, μιλάς παράλληλα και για τα θετικά.
Ονόμασα αυτό το έργο με τις πήλινες χάντρες "Μια κατσίκα που τη λένε Ερμή". Το μοτίβο του είναι μινωικό και ο πηλός είναι από την παραλία της Παλαιόπολης στα Κύθηρα. Ο Ερμής ήταν θεός του ταξιδιού. Υπάρχει παράλληλα και η αναφορά στο ομώνυμο brand. Πάντα ήθελα να έχω ένα λευκό κατσικάκι και να το ονομάσω Ερμή. Όσο το σκέφτομαι όμως συνειδητοποιώ ότι κάτι τέτοιο θα ήταν τεράστια πολυτέλεια για μένα. Θα έπρεπε είτε να παρατήσω τα πάντα, τη ζωή που κάνω, ή να γίνω απίστευτα πλούσια ώστε να μπορώ να έχω ένα τεράστιο σπίτι με τους αντίστοιχους εξωτερικούς χώρους για να ζήσει ένα κατσικάκι. Αντίστοιχα, αν είσαι πλούσιος μπορείς να αγοράζεις οργανικά προϊόντα, στα οποία έχεις πρόσβαση μόνο αν ζεις στην εξοχή.
Η κάθε αντίθεση μάλλον είναι κινητήριος δύναμη στη δουλειά μου. Με ενδιαφέρει οτιδήποτε μπορεί να λειτουγήσει ως δίπολο σε κοινωνιολογικό επίπεδο: Υφαντική και κοσμοπολιτισμός. Εσωτερικό και εξωτερικό του σπιτιού. Η κουλτούρα της Αγγλίας που είναι εκ διαμέτρου αντίθετη από αυτή της Ελλάδας. Το πόσο θερμοί είναι οι άνθρωποι από την αρχή μιας γνωριμίας εδώ στην Ελλάδα, το πόσο ψυχροί είναι αντίστοιχα στην Αγγλία και το πώς επέρχεται η εκάστοτε κλιμάκωση και ισορροπία στη συνέχεια. Άλλο στοιχείο που με αφορά είναι η διασπορά, η ανθρωπολογική κίνηση των λαών από ένα σημείο του χάρτη σε ένα άλλο. Οι Έλληνες κουβαλούσαν πάντα τα υφαντά μαζί τους σε αυτές τις μετακινήσεις, ως ένα ιδιωτικό στοιχείο που εκφράζει τις ρίζες τους.
Αυτή την περίοδο δουλεύω για ένα πρότζεκτ που θα παρουσιαστεί στη Γαλλία, λίγο πιο έξω από το Παρίσι. Φτιάχνω μια μεγάλη κουρτίνα από φύλλα μπρούτζου. Πρέπει να κόψω με λέιζερ όλα αυτά τα φύλλα, οπότε παρακολουθώ τα αντίστοιχα εργαστήρια για να μυηθώ στη διαδικασία. Η καθημερινότητά μου περιλαμβάνει ερευνα και διάβασμα στο σπίτι και δουλειά στο στούντιο.
Γύρισα στην Ελλάδα γιατί δεν μου αρέσει η Αγγλία. Αισθάνομαι πολύ πιο άνετα στο χωριό μου στα Κύθηρα παρά στο Λονδίνο ή την Οξφόρδη. Αγαπώ την Αθήνα, τις βόλτες στις industrial ζώνες της Πέτρου Ράλλη και της Ιεράς Οδού, τον Κεραμεικό και τα κτίριά του. Η Αθήνα κατά τη διάρκεια της απουσίας μου έγινε πιο καθαρή και ανοιχτή πόλη, ενώ βρίσκω τους ανθρώπους πιο χαλαρούς. Νιώθω ότι η κρίση μας έχει ενώσει κατά κάποιο. Η καλλιτεχνική ελευθερία στην Ελλάδα είναι απεριόριστη. Δεν θα με κρίνουν, δεν με περιορίζει κανείς εδώ. Στο Παρίσι, ας πούμε, που έμεινα για ένα χρόνο δεν ήταν έτσι. Άσε που εδώ δεν νιώθω την ανάγκη να τρέχω κάθε βράδυ και σε άλλα εγκαίνια. Μπορώ και αξιοποιώ πιο δημιουργικά τον χρόνο μου.
Info
Μπορείτε να δείτε μερικά από τα έργα της Zoë Paul στο playroom της γκαλερί The Breeder (Ιάσωνος 45, 210 3317527, thebreedersystem.com) μέχρι τις 29/5.
Τα υπόλοιπα στο site της.
σχόλια