Όσοι και όσες δεν έχουν δει δουλειά τους σε έκθεση, συνήθως περίτεχνα χαλιά που βρίθουν συμβόλων και φανερών ή υπαινικτικών πολιτικών μηνυμάτων, ίσως να θυμούνται το μεγάλων διαστάσεων φωτεινό ψηφιακό γλυπτό που ξεπρόβαλλε μέσα από τις φυλλωσιές στο σκοτάδι του Πεδίου του Άρεως ανάμεσα στα «Plásmata 3» το καλοκαίρι του 2025.
Ήταν ένας άνθρωπος/δέντρο της ζωής με την ονομασία «The keeper of the garden» («Ο φύλακας του κήπου»), έργο που τώρα μπορείτε να ξαναδείτε αποτυπωμένο σε χαλί, μέρος της έκθεσης που μόλις ξεκίνησε στην γκαλερί Kalfayan της οδού Χάρητος με τίτλο «The world awaits you as a garden». Ο τίτλος παραπέμπει σε μια φράση από το εμβληματικό βιβλίο «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» του Φρίντριχ Νίτσε.
Το καλλιτεχνικό δίδυμο Kalos&Klio από τη Θεσσαλονίκη (Κλειώ Τανταλίδη και Χρήστος Καλός), έχοντας επιδοθεί σε μακροχρόνια έρευνα γύρω από την τέχνη της χειροποίητης ύφανσης και τη δυναμική της ως φορέα συλλογικής μνήμης, πολιτισμικής συνέχειας και πολιτικού στοχασμού, παρουσιάζει μια νέα σειρά υφαντών έργων και ένα γλυπτό, αναδεικνύοντας την αλληγορική σύνδεση του κήπου με τη δημοκρατία. Ως εξέλιξη μιας προηγούμενης ενότητας έργων τους, εμβαθύνουν στην αλληγορία της γλώσσας που έχει ρίζες στη φύση, σε αρχέγονους μύθους και σύμβολα, σε αρχετυπικά μοτίβα και ψηφιακά σχήματα: πουλιά, ανθισμένα λουλούδια, το νερό και τα αστέρια, γεωμετρικά σχήματα και καλλιγραφικά στοιχεία, μυστικιστικά σύμβολα από πολιτισμούς της Ασίας και της Αμερικής που συνυπάρχουν με πολεμικά αεροπλάνα, πυραύλους, εικόνες επαυξημένης πραγματικότητας, ιντερνετικά memes, ηλεκτρονικά σύμβολα γεωγραφικού εντοπισμού και διασυνδεσιμότητας.
«Eικαστικά κατοικούμε στο σημείο όπου τέμνονται η λόγια και η παραδοσιακή δημιουργία. Αυτό είναι το σημείο που μας ενδιαφέρει, ο ποταμός που χύνεται μέσα στη θάλασσα. Ένα δέλτα όπου η λόγια δημιουργία μπαίνει μέσα στην παράδοση και έχεις έναν συγκερασμό».
Ξεκινήσαμε την κουβέντα μας λίγες ώρες πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης και για αρκετή ώρα μού εξηγούσαν τις περιπέτειες στις οποίες μπήκαν όταν αναζητούσαν παραδοσιακούς τεχνίτες που να δουλεύουν στον αργαλειό, μια παράδοση που στην Ελλάδα αργοπεθαίνει. Η Ριζάρειος Σχολή στα Γιάννενα, με την οποία αρχικά είχαν ξεκινήσει να συνεργάζονται, δεν έχει πια υφάντρες, πράγμα που τους ανάγκασε να ταξιδέψουν σε χώρες της Ανατολής, να ερευνήσουν τις δυνατότητες του Ιράν, του Ουζμπεκιστάν, της Αρμενίας και να καταλήξουν στο Νεπάλ, όπου υπάρχει μεγάλη παραγωγή λόγω των παραγγελιών από την Αμερική και τη Γερμανία.
— Το γεγονός ότι επιλέγετε παραδοσιακούς τεχνίτες και όχι εργοστάσια μαζικής παραγωγής είναι εν τέλει πολιτική στάση;
Εμείς έχουμε επιλέξει ως statement και πολιτική θέση την επαναφορά του αργού χρόνου, δηλαδή της αργής διαδικασίας που είναι προϋπόθεση κάθε εργασίας.
— Δεν σας έχουν κάνει πρόταση να σχεδιάζετε για μαζική παραγωγή;
Μας έχουν κάνει, ναι. Επειδή όμως έχουμε μια πολύ ιδιόρρυθμη εικαστική γλώσσα, πολύ σύνθετη και δομημένη, έχουμε προτιμήσει αυτόν τον δρόμο. Είμαστε εικαστικοί.
— Ο τίτλος της νέας σας έκθεσης/ενότητας έχει μια αισιοδοξία, σε μια εποχή που μόνο αυτό δεν αποπνέει. Πώς προέκυψε;
Αν όντως είναι αισιόδοξο, αυτό φαίνεται στη χρωματική μας γκάμα αλλά και στη θετική θέση που παίρνουμε απέναντι στην πολιτική στα έργα μας. Τοποθετούμαστε απέναντι σε αυτό που συμβαίνει, αλλά εστιάζουμε σε κάτι θετικό, στον κοινό τόπο, σ’ αυτό που μας ενώνει.
— Στην ουτοπία;
Όχι, δεν πρόκειται για κάτι ουτοπικό. Η φράση «Ο κόσμος σε περιμένει ως κήπος» είναι από το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» του Νίτσε και είναι εκείνη που μας ενέπνευσε. Είναι μια συνέχεια της προηγούμενής μας δουλειάς «Επί Τάπητος - Υφάνσεις Δημοκρατίας» και αποτελεί εμβάθυνση σε μια σειρά έργων. Η φράση όντως ακούγεται αισιόδοξη, είναι από το κεφάλαιο «Ο αναρρώσας» όπου τα ζώα μιλάνε στον Ζαρατούστρα, ο οποίος έχει καταφύγει, ασθενής, σε μια σπηλιά, και είναι σε διαδικασία ανάρρωσης. Τον προτρέπουν να γίνει γρήγορα καλά και να βγει στον κόσμο. Αλλά στην ουσία ο κόσμος είναι η ατομική και συλλογική μας ύπαρξη και ο κήπος ο ενδιάμεσος χώρος, που δεν είναι ούτε απόλυτα εσωτερικός, όπως είναι μια εσωτερική αυλή, ούτε απόλυτα δημόσιος, όπως η πλατεία μιας πόλης. Εμείς κάνουμε μια αλληγορία και λέμε ότι ο κήπος είναι μια μεταφορά για τη δημοκρατία. Και εμφανίζεται αυτό το αισιόδοξο μήνυμα, ότι εφόσον ο κήπος έχει βιοποικιλότητα, τον χαρακτηρίζουν η διαφορετικότητα και η συνύπαρξη. Υπάρχουν λοιπόν τα όμορφα λουλούδια, αλλά υπάρχουν και τα ζιζάνια. Έτσι, όπως φροντίζεις τον κήπο, φροντίζεις και τη δημοκρατία, για να μπορεί να υπάρχει. Όσοι τον κατοικούν και είναι μέρος του πρέπει να τον συνδιαμορφώνουν και αυτό έχει να κάνει με τη συμμετοχική διαδικασία.
— Πόσες ενότητες χρειάστηκαν για να φτάσετε στην τωρινή σας δουλειά;
Βλέπουμε τη δουλειά μας συνολικά, ως κεφάλαια. Κάθε σειρά έργων γεννιέται από την προηγούμενη. Υπάρχει μια οργανικότητα, σαν ένας κορμός που βγάζει κλαδιά και αναπτύσσει ρίζες. Αυτός ο κορμός θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η μελέτη των μοτίβων. Τα patterns είναι κάτι που μας αφορά. Έτσι ξεκινήσαμε. Για να ανατρέξουμε σε παλιότερες δουλειές και να φτάσουμε σε αυτή που μας έφερε στον συγκεκριμένο δρόμο, σε αυτό το statement-ενότητα, ξεκινήσαμε την έρευνά μας στα μοτίβα γιατί μας άρεσε πολύ η επανάληψη και το structure μέσα στο χάος. Μελετούσαμε στην ουσία ιερή γεωμετρία: καλειδοσκοπικές δομές αλλά και δυναμικές συμμετρίες, την πολυπλοκότητα ως μέρος της έκφρασης. Κάναμε μια σειρά έργων σχετικά με την πολυπλοκότητα ως γεωμετρικό όρο.
— Με ποιον τρόπο χρησιμοποιείτε τα αρχέγονα σύμβολα; Τα σαρκάζετε ή κρίνετε το παρόν μέσα από αυτά;
Τα μεταλλάξαμε. Αυτό είναι δομικό στοιχείο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι στη δεύτερη φάση της δουλειάς μας, αν τη χωρίσουμε κάπου στη μέση, ερευνήσαμε πάρα πολύ σύμβολα, αρχέτυπα και σημειολογίες όπως αυτά εμφανίζονται σε διάφορους πολιτισμούς μέσα από τα τεχνουργήματά τους, τα χαλιά τους, τα κεραμικά τους και προσωπικές αναπαραστάσεις. Κοινά σύμβολα που αλλάζουν ελαφρώς ή αρκετά, αλλά κρατάνε βασικές έννοιες όπως η αναγέννηση, ο θάνατος, η γονιμότητα, το κακό μάτι…
— Πάντως, έχει μεγάλο ενδιαφέρον και η δουλειά σας με διάφορα μέσα, όπως οι κατασκευές και η φωτογραφία, λόγου χάρη οι «Ισορροπιστές της μνήμης».
Έχουμε διάφορα στη φαρέτρα μας. Οι «Ισορροπιστές» είναι ψηφιακά επεξεργασμένες φωτογραφίες που βγάλαμε εμείς. Έχουμε κάνει και οι δυο ζωγραφική (σ.σ. η Κλειώ και χαρακτική και ο Χρήστος φωτογραφία), οπότε, προκύπτει από αυτήν τη διαδρομή. Για εμάς τα χαλιά είναι πίνακες. Έχει πάρα πολλή ζωγραφική αυτό που βλέπεις, έχει χρώμα, έχει σχέδιο, έχει σύνθεση, φως.
— Αντί να έχετε πινέλο στα χέρια σας…
Ακριβώς. Έχεις το νήμα, τον κόμπο και το πίξελ, που χρειάζεται στην υφαντική με αργαλειό, γιατί όλα αυτά τα χαλιά έχουν παραχθεί σε συνεργασία με υφάντρες και υφαντές στα Γιάννενα και στο Νεπάλ. Ξεκινάμε από έναν λευκό καμβά.
— Ποια είναι η παλαιότερη ενότητα έργων σας;
Ξεκινήσαμε από την «Ευδαιμονία», ένα ειρωνικό παιχνίδι για το τι είναι η ευδαιμονία, οι ευδαίμονες, ο καλός δαίμονας. Ήταν μια σειρά έργων που εκτυπώθηκαν σε υφάσματα και έντυσαν έπιπλα εποχής. Μια ειρωνεία τύπου Μπουνιουέλ, μια κραυγή μοναξιάς. Τα μοτίβα αυτά ήταν φτιαγμένα από σκληρό πορνογραφικό υλικό από το ίντερνετ. Ήταν η εποχή, το 2007, που πατούσες «μεσογειακό τοπίο» στο Yahoo και στις μηχανές αναζήτησης και σου πετούσε πορνογραφικό υλικό. Ήταν η πρώτη μας δουλειά. Μετά ήταν το «Κουτί της Πανδώρας», η «Αρπαγή της Ευρώπης», και έπειτα πήγαμε σε μεγάλες εγκαταστάσεις, murals, ταπετσαρίες σε βαμβακερό χαρτί, ψηφιακές εκτυπώσεις. Πάλι είχαν μοτίβα, πολλά φωτογραφικά στοιχεία που οικειοποιούμασταν από το ίντερνετ, τα ξεμοντάραμε και τα κάναμε ολόκληρους κόσμους. Τα κατηγοριοποιούσαμε σε φακελάκια και όλο αυτό το υλικό από χιλιάδες εικόνες το επεξεργαζόμασταν πάρα πολύ, το φωτίζαμε και ήταν οι ψηφίδες μας για να φτιάξουμε αυτά τα παλίμψηστα. Είχαμε φτιάξει μια μεγάλη δεξαμενή οικειοποίησης. Κάναμε ένα έργο που είχε δύο χιλιάδες layers. Μετά κάναμε το «Βίαιο Μετάξι», που ήταν δώδεκα πέπλα από οργανικό μετάξι πάνω στα οποία είχαμε τυπωμένες ornamental μορφές με θεματικές παγκόσμιας βίας. Παίρναμε δειγματοληπτικά φαινόμενα βίας από ολόκληρο τον πλανήτη: λιθοβολισμούς, το τελευταίο γεύμα θανατοποινιτών, παιδιά-στρατιώτες στην Αφρική, γάμους ανήλικων κοριτσιών…
— Ήταν η πιο σκοτεινή σας δουλειά;
Η πιο σκληρή. Από εδώ γεννήθηκαν όλα αυτά, από εδώ πήγαμε στα χαλιά. Είναι τυπωμένα πάνω σε μετάξι όλα αυτά, σε συνεργασία με το Σουφλί και τη λίμνη Κόμο στην Ιταλία. Είναι ιδιαίτερα πολύχρωμα και όμορφα εικαστικά σε πρώτο επίπεδο, κάτι που χρησιμοποιούμε πολύ στη δουλειά μας. Η πρώτη ανάγνωση και η εμβάθυνση, zoom in και zoom out. Ουσιαστικά τα ονομάζουμε «νοητικές παγίδες». Υπάρχει πάντα το στοιχείο της ομορφιάς, το οποίο ελκύει το βλέμμα και όταν πας κοντά θα πιαστείς σε αυτό τον όμορφο ιστό, στον οποίο αφηγούμαστε πάρα πολύ σκοτεινές ιστορίες. Και πολιτικές.
— Σε κάποια έργα που δεν είναι υφαντά, όπως το όπλο-ευαγγέλιο, δεν χρειάζεται να πιαστείς από την ομορφιά. Το νόημα είναι ξεκάθαρο.
Αυτά είναι μια σειρά διάσπαρτων έργων που αποτελούν μια ενότητα. Είναι στο πνεύμα του Dada, υπάρχει πολλή οικειοποίηση, ένα αντικείμενο που βρήκαμε, το τροποποιούμε και το νοηματοδοτούμε. Κάνουμε μια χειρονομία, και αν κάποιος ανατρέξει στην πορεία μας θα δει μια σειρά από τέτοια έργα, που αν τα βάλεις όλα μαζί βλέπεις ακόμα μια ενότητα.
— Ωστόσο, προκύπτουν παράλληλα και ανεξάρτητα από τα χαλιά, όπως σε αυτή την έκθεση με τον κόκορα.
Ο κόκορας, που τον ονομάσαμε «Rise Up» –«Αφυπνίσου» ή «Ανασηκώσου» στα ελληνικά–, είναι βγαλμένος στην ουσία μέσα από ένα χαλί που είχαμε φτιάξει στη Ριζάρειο Σχολή, το οποίο λέγεται «Democracy dies in darkness». Πρόκειται για το μότο της εφημερίδας «Washington Post», που είναι πολύ παλιό, πριν και από το αμερικανικό σύνταγμα, και σημαίνει ότι η δημοκρατία πεθαίνει στο σκοτάδι. Δηλαδή θέλουμε φως για να έχουμε δημοκρατία, με τη μεταφορική έννοια. Σε αυτό το χαλί υπάρχουν δύο κοκόρια, τα οποία είναι ένα παραδοσιακό σύμβολο διαφόρων πολιτισμών. Στην Ελλάδα θυσιάζουμε έναν κόκορα στα θεμέλια ενός σπιτιού, γιατί στην ουσία είναι αποτρεπτικό σύμβολο. Είναι το σύμβολο της αναγέννησης, η ζωή κατά του θανάτου. Οι Γάλλοι το έχουν ως σύμβολο δημοκρατίας. Αυτά τα δύο κοκόρια μάς οδήγησαν σε αυτό το γλυπτό. Θελήσαμε να ζωντανέψουν, το σκεφτήκαμε και είπαμε «ας αρχίσουν τα χαλιά να γεννάνε γλυπτά που βγαίνουν στον χώρο». Μας ενδιέφερε και η αντίστιξη, γιατί δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι είμαστε άνθρωποι της εποχής μας και της τεχνολογίας. Θέλαμε να κάνουμε μια αντίστιξη μεταξύ της αργής υφαντικής τέχνης, που είναι ο κορμός του έργου, και της σύγχρονης τεχνικής της ψηφιακής εκτύπωσης. Μάλιστα, έχουμε χρησιμοποιήσει πούδρα χαλαζία. Σχεδιάστηκε σε ένα πολύ σύγχρονο εργαστήριο στη Γερμανία, το δισδιάστατο έγινε τρισδιάστατο, ζυγίστηκε για να είναι η στατική του σωστή και εκτυπώθηκε στο τέλος σε αυτό το υλικό. Έτσι έχεις το νήμα και έχεις και ένα ορυκτό.
— Το ψηφιακό έργο που εμφανίστηκε στα «Plásmata 3» στο Πεδίον του Άρεως πέρυσι ήταν ανάθεση της Στέγης; Εδώ το βλέπουμε σε μορφή χαλιού.
Ναι, βέβαια. Το «The keeper of the garden» («Ο φύλακας του κήπου»). Εδώ έρχεται το δημόσιο και το ιδιωτικό, ο κήπος. Επειδή το έργο θα ήταν in situ στο Πεδίον του Άρεως, ήταν πολύ φυσικό να σκεφτούμε τον φύλακα του κήπου, καθώς ετοιμάζαμε παράλληλα το «Ο κόσμος σε περιμένει ως κήπος» όταν προέκυψε η πρόταση της Στέγης. Ποια μορφή θα μπορούσε να αναγεννηθεί από το έργο εφόσον δεν θα μπορούσες να δείξεις ένα χαλί μέσα σε ένα πάρκο; Οπότε σκεφτήκαμε αυτό που είναι χαρακτηριστικό στη δουλειά μας, να αλλάζει μορφή το έργο. Αυτή είναι και η ουσία του μύθου –γιατί χρησιμοποιούμε πολύ και τη μυθολογία–, οι παραλλαγές του, οι άλλες εκδοχές του. Ένα μεγάλο ατού που έχει το ψηφιακό μέσο είναι ότι μπορείς να αλλάζεις μορφές, να κάνεις οβιδιακές μεταμορφώσεις ενός έργου.
— Έχετε απευθυνθεί στο ΑΙ;
Όχι, το έχουμε διερευνήσει, αλλά κάνει πολλά λάθη ακόμα. Αναζητήσαμε κείμενα και για έρευνα. Ως εργαλείο έχει πολύ ενδιαφέρον. Έχουμε κάνει συζητήσεις για να δούμε τα λάθη, που επίσης μας ενδιαφέρουν.
— Εννοούσα για την εικόνα. Μπορεί το ΑΙ να αντικαταστήσει την ευαισθησία και την έμπνευση στην τέχνη;
Για την ώρα το ΑΙ δεν είναι ικανό. Η δημιουργία είναι πιο σύνθετη διαδικασία. Κι εμείς δεν μπορούμε να φανταστούμε πώς θα εισαγάγεις το ερέθισμα που προκαλεί μια ανάμνηση. Είναι ένα θέμα η μνήμη. Το ΑΙ μπορείς να το βάλεις να θυμάται, αλλά το θέμα δεν είναι μόνο να θυμάσαι, είναι και το βίωμα. Γιατί η δημιουργία πατάει πολύ και στα προσωπικά τραύματα, στις εμμονές, ακόμα και στις παρανοήσεις. Η δική μας δουλειά ξεκινάει από μια φράση ή από ένα ποίημα. Χρησιμοποιούμε πολύ τον λόγο. Παράλληλα με τα αρχετυπικά σύμβολα τα οποία διερευνούμε, χρησιμοποιούμε πάρα πολύ εκφράσεις και λέξεις που τις υφαίνουμε. Δηλαδή, τις γράφουμε. Είναι ένα παλίμψηστο από χρώμα και λέξεις, που το χρησιμοποιούμε όπως το κάνουν οι Άραβες, δηλαδή με την καλλιγραφία. Η καλλιγραφία φτάνει σε τέτοιο επίπεδο που είναι δυσανάγνωστη. Η εκζήτηση της φόρμας είναι τόσο έντονη που πλέον γίνεται εικόνα το κείμενο και μπορεί κάποιος που γνωρίζει τη γλώσσα να μην μπορεί να το διαβάσει.
— Σκέφτομαι πόσο μεγάλη σημασία έχουν οι κήποι στην Ανατολή στην υφαντουργία τους. Θα λέγαμε ότι η εικαστική σας ταυτότητα ανήκει στην Ανατολή;
Σε μεγάλο βαθμό είμαστε υβρίδιο κι εμείς, όπως είναι και η Ελλάδα κάτι ενδιάμεσο. Είμαστε στο σταυροδρόμι, γι’ αυτό μας ενδιαφέρουν τόσοι πολιτισμοί. Εκ φύσεως μάς ενδιαφέρουν οι συγκερασμοί. Ο κήπος έχει μεγάλο συμβολισμό στην Ανατολή γιατί ενώνει το κοσμικό με το θείο. Στις εσωτερικές αυλές έχουν ένα σιντριβάνι και τα garden χαλιά που τα στρώνουν και κάθονται επάνω· αυτά συμβολίζουν τον κήπο. Στην Ευρώπη είναι ισχυρός ο συμβολισμός του κήπου. Οι Γάλλοι έχουν τον Κήπο των Βερσαλλιών· εκεί ο κήπος είναι πολύ δομημένος.
— Στην Ανατολή κυριαρχεί ο κήπος, στη Δύση η εξοχή και η φύση.
Οι αγγλικοί κήποι συνδέονται περισσότερο με την εξοχή. Όταν αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με την έννοια του κήπου, κάναμε μια έρευνα. Στην Αγγλία οι κήποι συνδέονται περισσότερο με τη φύση και δεν έχουν ορίζοντα. Είναι η εξουσία, είναι ο βασιλιάς και οι αυλικοί. Ο πολιτισμός που επιβάλλεται στη φύση, που την περιορίζει· κάνουν κουμάντο οι άνθρωποι. Έχουμε τους κλειστούς κήπους, τους ανοιχτούς κήπους, τους γαλλικούς, τους αγγλικούς, τους γερμανικούς, τους ζεν στην Ιαπωνία που δεν έχουν καθόλου φυτά και νερό αλλά άμμο και κύματα που συμβολίζουν το νερό. Τα πάντα ρει. Τα σύμβολα στην Ανατολή, όπως και εδώ ο μαίανδρος, το ελληνικό κλειδί, που πήρε το όνομά του από τον ποταμό, λένε ότι τα πάντα ρέουν, ότι όλα είναι ένα. Θα δεις ότι στις μπορντούρες των χαλιών υπάρχει πάντα μαίανδρος, ακόμα και στην Ασία και στο Νεπάλ. Εκεί που υπάρχει οριζόντια μπορντούρα πηγαίνει προς τα κάτω, στρίβει στην ίδια φορά, δεν αλλάζει τη φορά του μαιάνδρου το νερό που κυλάει, υπάρχει αυτός ο συμβολισμός.
— Ζείτε στη Θεσσαλονίκη, όπου η εικαστική κίνηση είναι περιορισμένη, σε μια πολύ συντηρητική πόλη. Είναι επιλογή απομόνωσης ώστε να δημιουργείτε απερίσκεπτοι;
Όλα ισχύουν, γιατί υπάρχει απομόνωση σε μια μικρή, πολύ συντηρητική πόλη. Από την άλλη, ο κόσμος μας δεν είναι μόνο το πού μένουμε. Κάνουμε πάρα πολλά ταξίδια, εικονικά αλλά και πραγματικά. Η έρευνά μας είναι και στον πραγματικό και στον ψηφιακό κόσμο. Τα ερεθίσματά μας δεν προέρχονται από την τοπικότητα.
— Τελικά τα ερεθίσματά σας είναι από την τέχνη ή από την παράδοση και τη λογοτεχνία;
Γενικά, εικαστικά κατοικούμε στο σημείο όπου τέμνονται η λόγια και η παραδοσιακή δημιουργία. Αυτό είναι το σημείο που μας ενδιαφέρει, ο ποταμός που χύνεται μέσα στη θάλασσα. Ένα δέλτα όπου η λόγια δημιουργία μπαίνει μέσα στην παράδοση και έχεις έναν συγκερασμό. Αυτό δημιουργεί όλο τον πολιτισμό, τη γαστρονομία, τη γλώσσα, τη μουσική, τα τεχνουργήματα. Βλέπεις πόσες φορές συναντιέται η λόγια δημιουργία με την παράδοση. Αυτός είναι ένας γόνιμος τόπος, όπως επίσης εκεί που συναντιούνται το ψηφιακό με το αναλογικό και το δυτικό με το ανατολικό. Εμείς ζούμε σε αυτά τα σύνορα και ουσιαστικά τα ερεθίσματά μας προέρχονται από όλα αυτά και δεν είναι μόνο τέχνη. Δεν φτιάχνουμε τέχνη βλέποντας τέχνη.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την εικαστική έκθεση «The world awaits you as a garden» εδώ.
