«Όταν τέλειωσα την Καλών Τεχνών και σκεφτόμουν τι θα κάνω, αν θα ξεκινήσω κάποιο μεταπτυχιακό και θα φύγω ή αν θα μείνω στην Αθήνα, επέλεξα να μείνω, γιατί δεν έβρισκα κάτι που να με ενδιαφέρει εκείνη την περίοδο. Πιστεύω ότι ήταν αυτό που χρειαζόμουν περισσότερο γιατί ήμουν για πολύ καιρό κλεισμένος στο εργαστήριό μου, δεν είχα πολλή επικοινωνία με κόσμο και με άλλους καλλιτέχνες.
Τώρα έχουν πάρει και η δουλειά μου και ο χώρος και το πώς τα βλέπω τα πράγματα μια άλλη προοπτική. Είναι μάθημα, αλλά επί του πρακτέου» λέει ο νεαρός εικαστικός Κωνσταντίνος Λιανός που διαχειρίζεται το project space Keiv (από το αγγλικό cave: σπηλιά) στην γειτονιά του Αγίου Παύλου κοντά στον σταθμό Λαρίσης.
Το Keiv είναι ένας από τους artist-run χώρους που ανθίζουν τον τελευταίο καιρό στην Αθήνα και αλλάζουν (κυριολεκτικά) το τοπίο της τέχνης. Το ψηλοτάβανο, ευρύχωρο ισόγειο όπου κάποτε γίνονταν συσσίτια σε άστεγους, σήμερα είναι το εργαστήριό του, εκθεσιακός χώρος και το σπίτι του (μένει στο πατάρι).
«Έχω κάνει διάφορες εκθέσεις, δεν θέλω να περιορίζομαι σε καλλιτέχνες» εξηγεί την ώρα που γίνεται το στήσιμο για τη νέα έκθεση που ξεκινάει απόψε. «Στην προηγούμενη έκθεση “When the rave is done” είχαν συμμετάσχει και παιδιά που κάνουν πιο λογοτεχνικό έργο, ή και μουσικοί όπως ο Voltnoi, ή οι Hypermedium που έχουν μια δισκογραφική εταιρεία και είναι και εικαστικοί ταυτόχρονα, έχουν τελειώσει την Καλών Τεχνών.
Είχε συμμετάσχει όμως και ένας φυσικός, ο οποίος επειδή είχε φουλ το βίωμα του rave έγραψε ένα πιο δοκιμιακού τύπου έργο. Το Keiv προφανώς και έχει εικαστική κατευθυντήριο, αλλά θέλω αυτό που σκέφτομαι να ανοιχτεί γενικά και σε άλλους τομείς. Ήδη το επόμενο project που σκέφτομαι και έχει να κάνει με τη γειτονιά έχει αρχίσει να παίρνει μορφή, και γενικότερα ο χώρος έχει διαμορφώσει και τον τρόπο που σκέφτομαι. Θέλω περισσότερο να τον βλέπω σαν ένα έξτρα μέσο-εργαλείο της δουλειάς μου, παρά ότι εγώ που τον τρέχω είμαι γκαλερίστας».
Είναι πλέον πολύ ξεκάθαρο ότι η δυναμική και το εκτόπισμα που έχουν οι artist-run χώροι, ακριβώς επειδή δεν υπάρχουν ανταγωνισμοί -προφανώς δεν πουλάνε έργα για να υπάρχει ανταγωνισμός-, δεν κερδοσκοπούν για να πρέπει να έχει η κάθε γκαλερί μια συγκεκριμένη ταυτότητα ή πολύ συγκεκριμένο target group.
Τον ρωτάω αν οι νέοι εκθεσιακοί χώροι που ανήκουν σε ανθρώπους νεαρής ηλικίας κατορθώνουν κάτι ουσιαστικό αυτή τη στιγμή, εκτός από το να κάνουν τις γκαλερί και τους εκθεσιακούς χώρους τέχνης κάτι λιγότερο ελιτίστικο.
«Είναι πλέον πολύ ξεκάθαρο ότι η δυναμική και το εκτόπισμα που έχουν οι artist-run χώροι, ακριβώς επειδή δεν υπάρχουν ανταγωνισμοί -προφανώς δεν πουλάνε έργα για να υπάρχει ανταγωνισμός-, δεν κερδοσκοπούν για να πρέπει να έχει η κάθε γκαλερί μια συγκεκριμένη ταυτότητα ή πολύ συγκεκριμένο target group.
Επίσης, αυτοί που τους τρέχουν είναι όλα νέα παιδιά, οπότε υπάρχει μια δυναμική την οποία την βλέπεις και στα εγκαίνια, την βλέπεις και στη διάρκεια των εκθέσεων (που συνήθως είναι short term) όπου έρχεται πολύ περισσότερος κόσμος πλέον από ό,τι πάει στις γκαλερί, και κόσμος μικρότερης ηλικίας.
Έχει άλλη δυναμική ο artist-run χώρος, εκτός από πιο νέο κόσμο έπιασε και κόσμο που πιθανώς να "σνόμπαρε" το πλαίσιο της γκαλερί. Επίσης, η συνεργασίας που γίνεται μεταξύ τέτοιων χώρων δεν γίνεται με τις γκαλερί. Και μόνο αυτή η προοπτική δίνει άλλο αέρα γενικότερα σε αυτή τη φάση.
Είναι πιο πολύ σαν δίκτυο, παρά σαν μεμονωμένες κουκίδες. Έτσι θέλω να το σκέφτομαι. Βέβαια, πρέπει να αυτοσυντηρείται ένας τέτοιος χώρος, αλλά δεν είναι σκοπός του να βγάλει λεφτά. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι, και στο εξωτερικό ως attitude αυτό υπάρχει εδώ και δεκαετίες.
Λόγω της κρίσης και λόγω του καλλιτεχνικού δυναμικού που έχει η Αθήνα ή η εκάστοτε πόλη, που δεν απορροφάται από το industry -από τις γκαλερί συγκεκριμένα- και κάπου πρέπει να διοχετευτεί, οι artist-run χώροι είναι χώροι που μπορούν να διοχετεύσουν καλλιτέχνες που μπορεί να μην μπορούν εύκολα να προσαρμοστούν στις συνθήκες των γκαλερί.
Δεν το βλέπω τόσο πολεμικά το γκαλερί vs artist run, απλά υπάρχουν ποιοτικές διαφορές. Κι όταν είσαι γκαλερί και ξέρεις ότι υπάρχει ένα τέτοιο φαινόμενο πιστεύω ότι θα εξελιχθείς μέσω της νέας κατάστασης, αυτό είναι το μέλλον των γκαλερί, οι artist-run χώροι δεν είναι η ταφόπλακά τους. Πιστεύω ότι όταν βλέπεις ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη δυναμική από τον κόσμο, πρέπει να μπορείς να κάνεις συγκεκριμένα βήματα για να αγκαλιάσεις αυτόν τον κόσμο. Είναι θέμα των γκαλερί το τι θα κάνουν».
Η έκθεση που ξεκινάει σήμερα σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Αργιανά, τον άνθρωπο που την έχει επιμεληθεί, λέγεται Dark Matters και είναι μια ιδιαίτερη έκθεση με τρία έργα που έχουν φτιάξει η εικαστική ομάδα Campus Novel, ο φωτογράφος Παύλος Φυσάκης και ο Κωνσταντίνος Λιανός.
«Προσπαθήσαμε περισσότερο να παίξουμε, εφόσον θέλαμε να φτιάξουμε μια αφήγηση που έχει ως κοινή αναφορά ένα dark aspect, μια σκοτεινή πτυχή των συγκεκριμένων έργων, από διαφορετικό εντελώς background» εξηγεί ο Κωνσταντίνος Λιανός. «Πιο πολύ σκεφτόμουν με τον παράγοντα του χώρου παρά με της τοποθεσίας, γιατί δεν είναι μόνο εκθεσιακός χώρος, ήθελα να είναι και στούντιο να μπορώ και να μείνω σε αυτό.
Ο Κωνσταντίνος είχε μία ιδέα η οποία ξεκίνησε από τα dark rooms ως μια διττή έννοια και τα sex rooms, αλλά και θαλάμους εμφανίσεων φωτογραφιών ή οτιδήποτε έχει να κάνει με τον εγκλεισμό και αρχίζαμε και σκεφτόμασταν διάφορα πράγματα σε σχέση πάντα με μία αίσθηση, γιατί περισσότερο είναι μία αίσθηση έκθεσης και εμένα με ενδιέφερε αυτό το πράγμα, να έχω μια τέτοια σχέση με επιμελητές, που να υπάρχει ένας διάλογος.
Έχω συνεργαστεί και με πολύ concrete projects, αλλά δεν μου δίνουν πολλά πράγματα. Με ενδιαφέρει περισσότερο να έρθει ένας επιμελητής, να έρθει ένας καλλιτέχνης, και να πει έχω αυτή την ιδέα και να πει “θέλεις να κάνουμε κάτι;” Να υπάρχει μια διάδραση που να είναι εποικοδομητική και για τις δύο πλευρές».
«Όσον αφορά τους χώρους τέχνης που έχουν αναδυθεί τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα, διαπιστώνει κανείς ότι υπάρχει μία πληθώρα τέτοιων χώρων κυρίως στο ιστορικό-hip κέντρο της: Ψυρρή, Μοναστηράκι, Μεταξουργείο» προσθέτει ο Κωνσταντίνος Αργιανάς, «κι αυτό που εμένα με γοήτευσε πάρα πολύ όταν πρωτοήρθα εδώ, είναι ότι ακριβώς έχει και μια ιδιαιτερότητα ο χώρος λόγω της τοποθεσίας του -γιατί είναι μια περιοχή που δεν την έχει αγγίξει το gentrification και δεν πρόκειται να την αγγίξει.
Όντως ο Λιανός ήρθε να ζήσει και να δημιουργήσει σε έναν χώρο χωρίς να είναι αυτοσκοπός η προβολή που πολύ συχνά μπορεί να συμβαίνει σε άλλες περιοχές που είναι πολύ κεντρικά. Και υπάρχει μια συνθήκη που δημιουργείται από τον καλλιτέχνη που έχει τον χώρο, αλλά και από τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν και τους επιμελητές, νέες συνθήκες, και είναι ένα βασικό εργαλείο στην τέχνη να κάνει διαλόγους με τις κοινότητες που πλαισιώνουν τον χώρο ή με πολλά πράγματα που μπορεί να συμβαίνουν τριγύρω του.
Σκεφτήκαμε να κάνουμε μια πολυμεσική έκθεση η οποία θα είναι αφαιρετική, με τρεις συμμετοχές-πρακτικές: εγκατάσταση, βίντεο και φωτογραφία. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι ξεκινούν από τρεις εντελώς διαφορετικές αφετηρίες και εξετάζουν κάποια σημεία μόνο του πεδίου «σκοτάδι».
Γιατί είναι τεράστιο πεδίο αυτό, το σκοτάδι ως χώρος, ως χρόνος, ως συνθήκη, ως έννοια, ως αίσθηση, είναι τόσο μεγάλο το πεδίο που θα μπορούσαμε να επιλέγαμε μια άλλη οδό, αλλά εμείς είπαμε να πάμε προς μία δωρική, μίνιμαλ προσέγγιση, και ίσως σε ένα βαθμό παιγνιώδη.
Υπάρχει το ζωγραφικό μέρος, υπάρχει μια εγκατάσταση που θα έχει και ένα βίντεο, και υπάρχει και ένα φωτογραφικό υλικό από τα μέσα του ’90 από τις Κούκλες, οπότε έχει ένα πιο πολιτικό aspect, σε βάζει να σκέφτεσαι για τις πολιτικές του φύλου, της νύχτας, και πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα πού βρισκόταν...».
Dark Matters, 26/4-2/5, Keiv, Ψηλορείτη 1. Εγκαίνια 26/4 από 20:00-23:00, από 27/4: 18:00-22:00.
