Η καλλιτέχνης Shana Lutker στην νέα σειρά έργων της "Le "New" Monocle" ασχολείται με μεγάλους καυγάδες τους οποίους προκάλεσαν οι Υπερρεαλιστές στο Παρίσι στα μέσα της δεκαετίας του 1920. Έπειτα από έρευνα δημιουργεί σκηνικά και performances που βασίζονται στα περιστατικά αυτά και το φιλοσοφικό τους υπόβαθρο. Όταν το έργο ολοκληρωθεί θα αποτελείται από οκτώ κεφάλαια. Ως τα τώρα η Lutker έχει ολοκληρώσει τρία τα οποία εκτίθενται στο Hirshhorn Museum and Sculpture Garden.
Το πρώτο αναπαριστά έναν τσακωμό που έλαβε χώρα στην τελευταία εκδήλωση Dada του Tristan Tzara το 1923, όταν ο André Breton επιτέθηκε στον Pierre de Massot με ένα μπαστούνι επειδή προσέβαλλε τον Picasso που παρίστατο επίσης. Το δεύτερο εμπνεύστηκε από μια φασαρία που προκλήθηκε το 1926 στην πρεμιέρα της παραγωγής του "Ρωμαίος και Ιουλιέτα" από τα Ballets Russes, παράσταση την οποία ο Breton θεωρούσε υπερβολικά εμπορική. Το τρίτο κεφάλαιο βασίζεται σε έναν καυγά που ξεκίνησαν οι Philippe Soupault και Robert Desnos όταν το 1925 διέκοψαν μια διάλεξη για την λογοτεχνία και τον "μέσο Γάλλο" διαμαρτυρόμενοι και προσβεβλημένοι από τον εν λόγω όρο.
Ο συνδυασμός διογκωμένων εγώ, ανταγωνισμού και αρσενικής υπερηφάνειας ποτισμένος με μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, επιφέρει μια εγγενή θεατρικότητα στους καυγάδες αυτούς, όπως τους αποδίδει η Lutker, η οποία είναι συνάμα συναρπαστική και διασκεδαστική.
Φυσικά οι Υπερρεαλιστές δεν ήταν οι μόνοι που είχαν την τάση να τσαμπουκαλεύονται. Όταν αναλογιζόμαστε τους δημιουργικούς ανθρώπους που ήταν διαβόητοι για τους καυγάδες στους οποίους έμπλεκαν συνήθως φέρνουμε στον νου μας συγγραφείς: Ernest Hemingway, Norman Mailer, Jack London. Ακόμα και στο project της Lutker, οι διαξιφισμοί των συγγραφέων είναι σαφώς περισσότεροι από εκείνους των εικαστικών. Παρότι οι εικαστικοί δεν είναι τόσο διαβόητοι για τις φασαρίες που προκαλούν, η αλήθεια είναι ότι έχουν πρωταγωνιστήσει σε αρκετά επεισόδια. Κι αν η Lutker έχει εστιάσει την έρευνα της στους τσακωμούς των Υπερρεαλιστών, η ιστορία της τέχνης είναι γεμάτη ξεκατινιάσματα και καυγάδες ζωγράφων όλων των ρευμάτων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν την βάση για μελλοντικά έργα της καλλιτέχνιδος.
Συλλέξαμε και σας παρουσιάζουμε κάποια αγαπημένα περιστατικά:
Φλωρεντία, γύρω στα 1490: Pietro Torrigiano εναντίον Μιχαήλ Αγγέλου
Ως έφηβος ο Torrigiano ήταν ο πιο ταλαντούχος νεαρός γλύπτης που εργαζόταν για τον Λορέντζο των Μεδίκων. Μετά όμως ήρθε ο κατά τρία έτη νεότερος Μιχαήλ Άγγελος και του έκλεψε την δόξα. Μια μέρα ενώ ο Μιχαήλ Άγγελος σχεδίαζε στο εργαστήριο, ο Torrigiano πήρε την εκδίκηση του δίνοντας μια μπουνιά στον νεαρό καλλιτέχνη και σπάζοντας του την μύτη. Φοβούμενος την οργή των Μεδίκων ο Torrigiano εγκατέλειψε την Φλωρεντία και κατέληξε στην Αγγλία, να εργάζεται για τον Ερρίκο Η'.
Νικητής: Ισοπαλία. Θεωρητικά στον καυγά κέρδισε ο Torrigiano αλλά εξαιτίας αυτούαναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Φλωρεντία στα μέσα της Αναγέννησης. Ο Μιχαήλ Άγγελος από την άλλη είχε μεν σπασμένη μύτη όλη του την ζωή αλλά αυτό δεν φάνηκε να επηρεάζει καθόλου το έργο του.
Ρώμη, 1606: Caravaggio εναντίον Νταβατζή
Είναι καλά τεκμηριωμένο ότι ο θερμόαιμος Caravaggio έμπλεκε συχνά σε καυγάδες, μάλιστα είχε σκοτώσει έναν νεαρό ονόματι Ranuccio Tomassoni. Άγνωστες παραμένουν οι συνθήκες υπό τις οποίες προκλήθηκε το επεισόδιο. Η πιο δημοφιλής θεωρία είναι ότι τσακώθηκαν σχετικά με στοιχήματα για ένα παιχνίδι τέννις. Άλλες θεωρίες συμπεριλαμβάνουν μια μονομαχία με μήλο της έριδος την σύζυγο του Tomassoni και/ή μια πόρνη που δούλευε για εκείνον και ότι πιθανά ο Caravaggio προσπάθησε να ευνουχίσει (κυριολεκτικά) τον Tomassoni.
Νικητής: Ο Caravaggio― ωστόσο ο κτηνώδης τρόπος ζωής του τον οδήγησε και στον πρώιμο θάνατο του στα 38, όταν δολοφονήθηκε από κάποιον που ήθελε να τον εκδικηθεί.
Λονδίνο, 1890: Jame McNeill Whistler εναντίον Απορημένου Συντάκτη
Ο Whistler ήταν γνωστός για το οτι δεν σήκωνε μύγα στο σπαθί του και συχνά έμπλεκε σε διαμάχες με οποιονδήποτε έκρινε τα έργα του. Είχε μάλιστα υποβάλλει και μήνυση κατά του John Ruskin για λίβελλο. Στις 7 Σεπτεμβρίου 1890, το φύλλο της San Francisco Call περιγράφει ένα "τελείως ντροπιαστικό και συναρπαστικό γρονθοκόπημα" μεταξύ του Whistler και του August Moore, συντάκτη του περιοδικού The Hawk. Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στο φουαγιέ του θεάτρου Dury Lane. Ο Whistler "κρατούσε ένα μπαστούνι τσαπουρνιάς και όταν είδε τον Moore σήκωσε το βαρύ μπαστούνι και έτρεξε προς τον συντάκτη, του οποίου το καπέλο διαλύθηκε με το πρώτο χτύπημα που έλαβε." Ακολούθησε καυγάς στον οποίο συμμετείχε και ο μάνατζερ του θεάτρου όπου έλαβε χώρα το επεισόδιο, και μερικοί φίλοι του Whistler. Ο Moore του κατάφερε τουλάχιστον μια γερή όταν "χτύπησε τον Whistler ανάμεσα στα μάτια, ρίχνωντας μια γροθιά απευθείας από τον ώμο, η οποία και έριξε τον συγγραφέα στο πάτωμα." Το άρθρο κλείνει ως εξής: "Ο Moore δεν μπορεί να εξηγήσει την συμπεριφορά του Whistler καθώς το Hawk δεν έχει δημοσιεύσει τίποτα για εκείνον εδώ και αρκετές εβδομάδες."
Νικητής: Ο Whistler. Αφού πέταξε έξω τον φιλόνικο ζωγράφο, ο μάνατζερ του θεάτρου επέστρεψε και συνέχισε να δέρνει τον κεραυνόπληκτο Moore. Φαίνεται ότι κανείς δεν αγαπά τους κριτικούς.
Πετρούπολη, 1915: Kazimir Malevich εναντίον Vladimir Tatlin
Οι Φουτουριστές (τόσο οι Ιταλοί όσο και οι Ρώσοι) είχαν την τάση να τσακώνονται με όσους διατύπωναν διαφορετική άποψη περί τέχνης και αισθητικής. Στα χρόνια που προηγήθηκαν της Ρωσικής Επανάστασης, οι Malevich και Tatlin βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Ενώ ο Malevich τασσόταν με την δημιουργικότητα και το φιλοσοφείν, ο Tatlin κήρυττε την τάξη και τον ρεαλισμό. Οι ανταγωνιστικές ιδέες των δύο καλλιτεχνών συγκρούστηκαν στην τελευταία έκθεση ζωγραφικής φουτουριστών 0.10, όπου ξεκίνησαν να πλακώνονται και όπως λέγεται καθυστέρησαν τα εγκαίνια της.
Νικητής: Ο Tatlin, έστω και εκ των υστέρων. Μετά την επανάσταση η ΕΣΣΔ επαίνεσε τις Κονστρουκτιβιστικές του ιδέες και απαγόρευση την αφαιρετική τέχνη την οποία τόσο αγαπούσε ο Malevich.
Παρίσι, 1937: Η μητέρα των μαχών ανάμεσα στις ερωμένες του Picasso
Η Marie-Thérèse Walter υπήρξε ερωμένη και μοντέλο του Picasso για μία δεκαετία και είχε μόλις γεννήσει την κόρη τους, όταν έκανε την εμφάνιση της η φωτογράφος Dora Maar, απειλώντας να την αντικαταστήσει. Οι δύο γυναίκες είχαν ζητήσει από τον ζωγράφο να επιλέξει μεταξύ τους, κι εκείνος κάποια χρόνια αργότερα ενθυμούμενος την περίσταση είχε πει: "Ήμουν ικανοποιημένος με το πως είχαν τα πράγματα. Τους είπα ότι θα έπρεπε να δώσουν την μάχη τους. Κι άρχισαν να παλεύουν. Είναι μία από τις πιο αγαπημένες μου αναμνήσεις." Εντωμεταξύ ο Picasso επέστρεψε ήσυχος στο να ζωγραφίζει την "Guernica."
Νικητής: Ο Picasso. Θεωρητικά η Maar κέρδισε την μάχη αλλά αντικαταστάθηκε μερικά χρόνια αργότερα από μια νέα μούσα, ερωμένη και μοντέλο, την Françoise Gilot. Οπότε ο Picasso κερδίζει. Ο Picasso κερδίζει πάντα.
Νέα Υόρκη, 1961: Willem de Kooning εναντίον Clement Greenberg
Περήφανοι για την τραχιά αρρενωπότητα τους, οι εκπρόσωποι του αφαιρετικού εξπρεσσιονισμού δεν μπορούσαν να αντισταθούν σε έναν καλό τσαμπουκά και συχνά επιδίδονταν στο σπορ στα αγαπημένα τους στέκια Cedar Bar και Dillon's. Το φθινόπωρο του 1961, κατά την διάρκεια μια διάλεξης για τον Αφαιρετικό Εξπρεσσιονισμό, ο κριτικός Clement Greenberg (υπέρμαχος του Pollock, του αντίπαλου δέους του de Kooning) έκανε το σχόλιο ότι η τέχνη του de Kooning ήταν σαφώς καλύτερη πριν το 1950. Μερικούς μήνες αργότερα οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στο Dillon's όπου μια αντιπαράθεση οδήγησε τον de Kooning να ρίξει μια γροθιά στο πρόσωπο του Greenberg. Ο Greenberg βέβαια τα αφηγήθηκε όλα αλλιώς.
Νικητής: Ο de Kooning, ο οποίος ποτέ δεν ανησύχησε για τυχόν προβλήματα που θα μπορούσαν να του προκαλέσουν οι συνεχείς καυγάδες του. Μάλιστα, νωρίτερα το 1961 σε ένα ρεπορτάζ για τις συνέπειες ενός άλλου τσαμπουκά στον οποίο συμμετείχε, οι New York Times δημοσίευσαν ένα άρθρο με τίτλο "Ο DeKooning (sic) κατηγορούμενος για καυγά σε μπαρ δηλώνει πολύ απασχολημένος ζωγραφίζοντας για να εμφανιστεί στο δικαστήριο."
Νέα Υορκη, γύρω στα 1980: Julian Schnabel εναντίον Brice Marden
Οι καλλιτέχνες που ζούσαν στην Νέα Υόρκη την δεκαετία του 1980 συνέχισαν τις φασαριοζικες και μεθυσμένες παραδόσεις των αφαιρετικών εξπρεσσιονιστών. Στην αυτοβιογραφία του Schnabel που εκδόθηκε το 1987, ανακαλεί ένα περιστατικό όπου τσακώθηκε με τον Marden όταν προσπάθησε να βάλει στην θέση του τον υπερόπτη νεαρό καλλιτέχνη κι εκείνος τον αποκάλεσε "μαθητή."
Νικητής: Και οι δύο, μαζί με την πληθωριστική αγορά τέχνης. Οι Schnabel και Marden είναι δύο από τους πλουσιότερους εν ζωή καλλιτέχνες.
Η έκθεση της Shana Lutker's "Le "NEW" Monocle, Chapters 1–3" εκτίθεται στο Hirshhorn Museum and Sculpture Garden στην Ουάσινγκτον μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου 2016.
Στοιχεία από το http://hyperallergic.com/
