Εκδίδουμε τη Sally Rooney στα εβραϊκά, με την έγκριση του BDS.
Δείτε πώς και γιατί.
"Σύμφωνα με το BDS, οι ισραηλινές ομάδες που δεν δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στους εποικισμούς της Δυτικής Όχθης, ούτε λαμβάνουν χρηματοδότηση από ισραηλινούς κρατικούς φορείς, εξαιρούνται από το μποϊκοτάζ. Όταν μέλη του Παλαιστινιακού Φεστιβάλ Λογοτεχνίας (PalFest) έκαναν έρευνα σε δεκάδες ισραηλινούς εκδοτικούς οίκους το 2024, διαπιστώθηκε ότι μόνο ο συνεργάτης μας, η November Books, πληρούσε τις προϋποθέσεις".
Αφότου η Ιρλανδή συγγραφέας απέρριψε μια πρόταση από το Ισραήλ για το πρόσφατο μυθιστόρημά της, είδαμε μια ευκαιρία να βοηθήσουμε στην ενίσχυση του κινήματος του μποϊκοτάζ — και να αποσαφηνίσουμε τους στόχους του.
Haggai Matar
+972 Magazine - May 19, 2026
Independent, online, nonprofit magazine run by a group of Palestinian and Israeli journalists. Founded in 2010.
Ο Haggai Matar είναι βραβευμένος Ισραηλινός δημοσιογράφος και πολιτικός ακτιβιστής, καθώς και εκτελεστικός διευθυντής του περιοδικού +972 Magazine
Πριν από πέντε χρόνια, η Ιρλανδή συγγραφέας των best seller Σάλι Ρούνεϊ δήλωσε την υποστήριξή της στο κίνημα BDS κατά του Ισραήλ, αρνούμενη να μεταφραστεί το τρίτο μυθιστόρημά της με τον ισραηλινό εκδοτικό οίκο Modan, παρά το γεγονός ότι είχε ήδη κυκλοφορήσει τα δύο προηγούμενα.
Κορυφαίες διεθνείς και ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το καθεστώς του Ισραήλ πληροί τον νομικό ορισμό του "απαρτχάιντ", επιβεβαιώνοντας τις μακροχρόνιες θέσεις παλαιστινιακών οργανώσεων και ειδικών. 'Εντονα επηρεασμένη από αυτές τις εξελίξεις, η Ρούνεϊ αποφάσισε να συμμετάσχει στην παλαιστινιακή εκστρατεία για να ασκηθεί πίεση στο Ισραήλ, μέσω του μη βίαιου μποϊκοτάζ πολιτιστικών ιδρυμάτων που θεωρούνται συνένοχα σε αυτά τα εγκλήματα.
Στη δήλωσή της το 2021, η Ρούνεϊ σημείωσε ότι θα εξακολουθούσε να είναι "ευτυχής και περήφανη" να μεταφραστούν τα βιβλία της στα εβραϊκά, αρκεί αυτό να γινόταν με τρόπο που να σέβεται τις αρχές του μποϊκοτάζ. Ο στόχος του BDS, όπως τονίζει το κίνημα, είναι να στοχοποιήσει τη συνενοχή και όχι την ταυτότητα. Έτσι, εμείς στο περιοδικό +972 Magazine, μαζί με το Local Call και τον ανεξάρτητο ισραηλινό εκδοτικό οίκο November Books, αποφασίσαμε τότε να ανταποκριθούμε σε αυτή την πρόκληση.
Μετά από πέντε χρόνια στενής επικοινωνίας με τη συγγραφέα και με τις διάφορες συνιστώσες του κινήματος του μποϊκοτάζ, είμαστε πλέον σε θέση να προβούμε σε μια συναρπαστική ανακοίνωση: Τον επόμενο μήνα, θα εκδώσουμε το τελευταίο μυθιστόρημα της Ρούνεϊ, Intermezzo, στα εβραϊκά, με τρόπο που τιμά τις αρχές του μποϊκοτάζ και δηλώνει αλληλεγγύη στο παλαιστινιακό αίτημα για ελευθερία, ισότητα και δικαιοσύνη. Οι προπαραγγελίες έχουν ξεκινήσει και η αγορά μπορεί να γίνει εδώ (προς το παρόν, μόνο για αναγνώστες στο Ισραήλ-Παλαιστίνη, με εξαίρεση τους οικισμούς της Δυτικής Όχθης).
Όπως και τα προηγούμενα βιβλία της Ρούνεϊ, το Intermezzo είναι ένα υπέροχο, ευφυές και ευαίσθητο μυθιστόρημα, και θεωρούμε σπουδαίο προνόμιο το ότι προσφέρουμε τη μετάφραση της Ντέμπι Έιλον στους εβραιόφωνους αναγνώστες. Όμως, πέρα από τη λογοτεχνική της λάμψη, η μετάφρασή μας εξυπηρετεί έναν ευρύτερο σκοπό. Θέλαμε αυτό το εγχείρημα να αποσαφηνίσει περαιτέρω τις κατευθυντήριες γραμμές του BDS και να ενισχύσει το κίνημα σε μια περίοδο που αναπτύσσεται εκθετικά αλλά και υφίσταται σημαντική καταστολή. Προσφέρει επίσης μια ευκαιρία να διορθωθούν οι λανθασμένες εντυπώσεις —που συχνά διαδίδονται κακόπιστα— τις οποίες το ισραηλινό κοινό και άλλοι έχουν σχηματίσει για το κίνημα του μποϊκοτάζ: ότι είναι εχθρικό, βίαιο και αντισημιτικό.
Αν και η συγκυρία έχει αλλάξει δραματικά από τότε που ξεκινήσαμε να εργαζόμαστε σε αυτό το εγχείρημα, εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι η κυκλοφορία του βιβλίου τώρα εξυπηρετεί τους στόχους που θέλαμε να επιτύχουμε εμείς και οι συνεργάτες μας. [...]
Τρία βασικά αιτήματα
Ως επακόλουθο της Δεύτερης Ιντιφάντα και των σφοδρών επιθέσεων που τη συνόδευσαν, ο παλαιστινιακός αγώνας στράφηκε σε δύο κύρια κανάλια μη βίαιης διαμαρτυρίας: τον επί τόπου λαϊκό αγώνα ενάντια στους ισραηλινούς εποικισμούς και την κατασκευή του διαχωριστικού τείχους στη Δυτική Όχθη, και ένα διεθνές κάλεσμα για μποϊκοτάζ του Ισραήλ.
Η Παλαιστινιακή Εκστρατεία για το Ακαδημαϊκό και Πολιτιστικό Μποϊκοτάζ του Ισραήλ (PACBI) ιδρύθηκε το 2004, και έναν χρόνο αργότερα έγινε μία από τις ιδρυτικές οργανώσεις του κινήματος BDS. Το κίνημα ενώνει εργατικά συνδικάτα, γυναικείες οργανώσεις, ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολιτικά κόμματα και ενώσεις της κοινωνίας των πολιτών απευθύνοντας έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να χρησιμοποιήσει οικονομικά και πολιτιστικά μέσα εναντίον του Ισραήλ. Η πρωτοβουλία αυτή έχει λάβει αυξανόμενη υποστήριξη στο εξωτερικό, ιδιαίτερα τα τελευταία δυόμισι χρόνια.
Η ιδέα του μποϊκοτάζ εμπνεύστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον αγώνα ενάντια στο απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, ο οποίος στο απόγειό του, στα τέλη της δεκαετίας του 1980, οδήγησε στην απομόνωση του καταπιεστικού καθεστώτος και συνέβαλε σημαντικά στην κατάρρευσή του. Το Ισραήλ παρουσιάζει ομοιότητες με τη Νότια Αφρική όχι μόνο ως προς τη φύση του καθεστώτος του, αλλά και στο ότι είναι μια σχετικά μικρή χώρα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό —οικονομικά, πολιτιστικά όσο και στον τρόπο που αυτοπροσδιορίζεται— από τους στενούς δεσμούς της με την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για αυτούς ακριβώς τους λόγους, ένα διεθνές μποϊκοτάζ έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει το Ισραήλ περισσότερο από ό,τι άλλες χώρες.
Το κίνημα BDS έχει διατυπώσει τρία βασικά αιτήματα, τα οποία βασίζονται στο διεθνές δίκαιο και στα ψηφίσματα του ΟΗΕ: τον τερματισμό της ισραηλινής κατοχής των εδαφών που καταλήφθηκαν το 1967, την πλήρη πολιτική ισότητα για τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ και την εφαρμογή του παλαιστινιακού δικαιώματος επιστροφής. Αυτά είναι σε γενικές γραμμές τα ίδια αιτήματα που προέβαλαν η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης και η Παλαιστινιακή Αρχή σε όλη τη μακρά περίοδο διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ, καθώς και τα αιτήματα που εμφανίστηκαν στην "Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία" του 2002, ως αντάλλαγμα για την οποία όλα τα αραβικά κράτη δήλωσαν την προθυμία τους για ειρήνη και εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ.
Όσον αφορά το δικαίωμα επιστροφής, το οποίο προκαλεί ιδιαίτερο φόβο σε πολλούς από τους επικριτές του BDS, διάφορες προσεγγίσεις για μια δίκαιη λύση στον εκτοπισμό των Παλαιστινίων κατά τη διάρκεια της Νάκμπα έχουν προταθεί στις διαπραγματεύσεις όλα αυτά τα χρόνια — συμπεριλαμβανομένης μιας συνδυαστικής προσέγγισης, η οποία θα προέβλεπε την επιστροφή ορισμένων Παλαιστινίων σε ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος, την επιλογή άλλων να λάβουν αποζημίωση ή να μετεγκατασταθούν σε τρίτες χώρες, καθώς και τη φυσική επιστροφή αρκετών δεκάδων ή εκατοντάδων χιλιάδων εντός του Ισραήλ.
Με άλλα λόγια, το BDS προωθεί τρία ρεαλιστικά και θεμελιώδη αιτήματα, τα οποία βασίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο, και των οποίων η εκπλήρωση θα μπορούσε να εγγυηθεί τόσο στους Παλαιστίνιους όσο και στους Ισραηλινούς μια δίκαιη ειρήνη, ασφάλεια και ευημερία.
Καταρρίπτοντας τις παρανοήσεις
Σύμφωνα με το BDS, οι ισραηλινές ομάδες που αποδέχονται αυτές τις τρεις αρχές —και επιπλέον, δεν δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στους εποικισμούς της Δυτικής Όχθης ούτε λαμβάνουν χρηματοδότηση από ισραηλινούς κρατικούς φορείς— εξαιρούνται από το μποϊκοτάζ. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον χώρο της λογοτεχνίας. Όταν μέλη του Παλαιστινιακού Φεστιβάλ Λογοτεχνίας (PalFest) έκαναν έρευνα σε δεκάδες ισραηλινούς εκδοτικούς οίκους το 2024, διαπιστώθηκε ότι μόνο ο συνεργάτης μας, η November Books, πληρούσε τις προϋποθέσεις.
Ως αποτέλεσμα, περισσότεροι από 7.000 συγγραφείς από όλο τον κόσμο —συμπεριλαμβανομένων νικητών των βραβείων Νόμπελ, Μπούκερ και Πούλιτζερ— υπέγραψαν μια επιστολή που καλεί σε μποϊκοτάζ της ισραηλινής εκδοτικής βιομηχανίας, αποδεχόμενοι το πλαίσιο του μποϊκοτάζ και τις εξαιρέσεις του. Αυτή η πρωτοβουλία του PalFest, καθώς και η μακρόχρονη αφανής εργασία από το +972 και το Local Call, άνοιξαν τον δρόμο για τη μετάφραση και την έκδοση του Intermezzo στα εβραϊκά.
Η επιλογή συγγραφέων όπως η Ρούνεϊ να αναζητήσουν γνήσιους συνεργάτες στην ισραηλινή πλευρά και να βρουν τρόπους για την ενίσχυση της πολιτιστικής δραστηριότητας στο Ισραήλ εντός του πλαισίου του μποϊκοτάζ, υπονομεύει την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη στο Ισραήλ ότι το BDS υποκινείται από άγνοια, τρομοκρατία ή αντισημιτισμό.
"Το BDS είναι ένα μη βίαιο κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα που επιδιώκει την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ισότητα για τον παλαιστινιακό λαό, με βάση το διεθνές δίκαιο και τις παγκόσμιες αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων", εξήγησε ο Ομάρ Μπαργκούτι, ένας από τους ιδρυτές του κινήματος, σε συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στο +972 πριν από περισσότερο από μια δεκαετία. "Ως εκ τούτου, το BDS απορρίπτει σταθερά και κατηγορηματικά όλες τις μορφές διακρίσεων και ρατσισμού, συμπεριλαμβανομένου του αντισημιτισμού, καθώς και δεκάδων ρατσιστικών νόμων στο Ισραήλ. Ο μη βίαιος αγώνας μας δεν στράφηκε ποτέ εναντίον των Εβραίων ή των Ισραηλινών ως Εβραίων, αλλά εναντίον ενός άδικου καθεστώτος που υποδουλώνει τον λαό μας με κατοχή, απαρτχάιντ και άρνηση των δικαιωμάτων των προσφύγων που προβλέπονται από τον ΟΗΕ."
Από την αρχή κιόλας του μποϊκοτάζ, υπήρχαν εκείνοι που προσπάθησαν να εξηγήσουν αυτή τη λανθασμένη αντίληψη στο κοινό του Ισραήλ. Η Ναόμι Κλάιν, για παράδειγμα, είδε το μπεστ σέλερ της Το Δόγμα του Σοκ να μεταφράζεται στα εβραϊκά το 2007 χωρίς να παραβιάζει το μποϊκοτάζ, μέσω της συνεργασίας της με τον εκδοτικό οίκο Andalus (ο οποίος δυστυχώς δεν υπάρχει πια).
Ορισμένοι ισχυρίστηκαν ότι, υποστηρίζοντας το μποϊκοτάζ, εκείνη επιδίωκε να απομονώσει το ισραηλινό κοινό, και ότι σε συνθήκες σύγκρουσης υπάρχει ανάγκη να αυξηθεί ο διάλογος, αντί να μειωθεί. Η απάντηση της Κλάιν ήταν απλή: "Το ταπεινό εκδοτικό μας σχέδιο απαιτούσε δεκάδες τηλεφωνήματα, email και άμεσα μηνύματα, που μοιράζονταν μεταξύ Τελ Αβίβ, Ραμάλας, Παρισιού, Τορόντο και της Πόλης της Γάζας. Το επιχείρημά μου είναι το εξής: Μόλις ξεκινήσεις μια στρατηγική μποϊκοτάζ, ο διάλογος αναπτύσσεται θεαματικά".
Το παράδειγμα που ανέφερε η Κλάιν ξεχάστηκε κάπως με την πάροδο των ετών. Έτσι, όταν ξεκινήσαμε να αναδημιουργήσουμε αυτή την πρωτοβουλία, περάσαμε από μια παρόμοια διαδικασία με το Intermezzo: πέντε χρόνια ουσιαστικού, πολυμερούς διαλόγου μεταξύ μιας Ιρλανδής συγγραφέως, ενός Βρετανού ατζέντη, Ισραηλινών εκδοτών και Παλαιστινίων ακτιβιστών στα κατεχόμενα εδάφη, εντός του Ισραήλ και στη διασπορά — οι οποίοι εργάστηκαν όλοι μαζί για την επιτυχία του μεταφραστικού εγχειρήματος. Τώρα που δείξαμε ότι είναι εφικτό, ελπίζω ότι άλλοι συγγραφείς και εκδότες θα μπορέσουν να ακολουθήσουν το ίδιο μονοπάτι, σε αλληλεγγύη προς τον παλαιστινιακό αγώνα.
Προσωπικά, ως Ισραηλινός προσηλωμένος στη δικαιοσύνη και την απελευθέρωση των Παλαιστινίων και την ειρήνη για όλους σε αυτή τη γη, πιστεύω ότι εμείς οι Ισραηλινοί έχουμε ιδιαίτερο συμφέρον να δούμε τα μη βίαια μέσα του παλαιστινιακού αγώνα, όπως η πρωτοβουλία του BDS, να λαμβάνουν στήριξη και να σημειώνουν πραγματική επιτυχία. Οι Ισραηλινοί πρέπει να ακούσουν τι μας λένε οι διεθνείς δημόσιες προσωπικότητες που συμμετέχουν στο μποϊκοτάζ —όπως η Σάλι Ρούνεϊ, η Ναόμι Κλάιν, ο Τζ. Μ. Κουτσί, ο Όμαρ Ελ Ακάντ και άλλοι— και όχι απλώς να τους απορρίπτουν ως αντισημίτες, όπως κάνουν τόσοι πολλοί.
Είναι ο ρόλος των Ισραηλινών, ως το έθνος που καταπιέζει τους Παλαιστίνιους εδώ και δεκαετίες, να μετατρέψουν την αυξανόμενη διεθνή υποστήριξη προς το μποϊκοτάζ σε ουσιαστική δράση ενάντια στη γενοκτονία και το απαρτχάιντ, προκειμένου να εγγυηθούν ένα καλύτερο, πιο δίκαιο μέλλον για τους Παλαιστίνιους και για εμάς τους ίδιους. Και στην πορεία, θα αποκτήσουμε πρόσβαση σε υπέροχα βιβλία όπως το Intermezzo.
Η Σάλι Ρούνεϊ για τη νέα εβραϊκή μετάφραση του Intermezzo: "Ο ισραηλινός πολιτιστικός τομέας είναι συνένοχος στο απαρτχάιντ".
Sally Rooney και Samir Eskanda
The Guardian - 19.05.2026
Τέσσερα χρόνια αφότου η Ρούνεϊ επικαλέστηκε το κίνημα BDS για να απορρίψει έναν άλλον ισραηλινό εκδοτικό οίκο, μιλά με τον ακτιβιστή Σαμίρ Εσκάντα για τον ρόλο του καλλιτέχνη στο κίνημα του μποϊκοτάζ.
Το Intermezzo, το πιο πρόσφατο βιβλίο της Ιρλανδής μυθιστοριογράφου Σάλι Ρούνεϊ, θα εκδοθεί στα εβραϊκά αυτόν τον μήνα από τον ισραηλινό εκδοτικό οίκο November Books, σε συνεργασία με το περιοδικό +972 Magazine και το Local Call. Η ανακοίνωση έρχεται μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια αφότου η Ρούνεϊ, επικαλούμενη το παγκόσμιο κίνημα για μποϊκοτάζ κατά του Ισραήλ, απέρριψε πρόταση μετάφρασης από έναν άλλον ισραηλινό εκδότη για ένα προηγούμενο βιβλίο της.
Η Ρούνεϊ μιλάει στον Ιρλανδό-Παλαιστίνιο ακτιβιστή Σαμίρ Εσκάντα για την απόφασή της να συνεργαστεί με τη November Books, η οποία κρίθηκε ότι συμμορφώνεται με τις κατευθυντήριες γραμμές του κινήματος Μποϊκοτάζ, Απόσυρσης Επενδύσεων , Κυρώσεων (BDS). Συζητούν για το τι την ώθησε αρχικά στο μποϊκοτάζ, τους στόχους και τις επιδιώξεις του κινήματος, καθώς και τον ρόλο του καλλιτέχνη στην επίτευξη ριζικών αλλαγών. [...]
Samir Eskanda: Sally, πότε συνειδητοποίησες για πρώτη φορά το παλαιστινιακό κάλεσμα για πολιτιστικό μποϊκοτάζ του Ισραήλ; Ήταν μια δύσκολη απόφαση να το υποστηρίξεις;
Sally Rooney: Στο Δουβλίνο το 2014, συμμετείχα στο κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην παράνομη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα. Για τους αναγνώστες που δεν το γνωρίζουν, πρέπει να πω ότι οι ισραηλινές δυνάμεις σκότωσαν περισσότερους από 2.000 ανθρώπους στη Γάζα εκείνη τη χρονιά, ανάμεσά τους εκατοντάδες παιδιά. Εκείνη η στιγμή τρόμου και οργής ήταν μια καθοριστική εμπειρία για μένα, ως άνθρωπο και ως συγγραφέα. Το δεύτερο μυθιστόρημά μου, Normal People, περιλαμβάνει μια σκηνή που διαδραματίζεται σε εκείνες ακριβώς τις διαδηλώσεις. Δεν θα μπορούσα να γράψω για τη ζωή στο Δουβλίνο εκείνη την εποχή χωρίς να αναγνωρίσω την κεντρική σημασία εκείνης της πολιτικής στιγμής.
Ήμουν σίγουρα ενήμερη για το Κίνημα Μποϊκοτάζ, Απόσυρσης Επενδύσεων και Κυρώσεων τότε, και προσπάθησα να συμμορφωθώ με το μποϊκοτάζ από τον ρόλο μου ως καταναλώτρια. Κι όμως, πούλησα τα δικαιώματα μετάφρασης και για τα δύο πρώτα μυθιστορήματά μου σε έναν ισραηλινό εκδοτικό οίκο, ο οποίος, όπως ανακάλυψα αργότερα, είχε δεσμούς με τον ισραηλινό στρατό. Πώς μπορούσαν οι πράξεις μου να είναι τόσο ασυνεπείς με τα πιστεύω μου;
Θυμάμαι ότι προσπαθούσα εκείνη την εποχή να βρω οδηγίες του BDS σχετικά με την εκδοτική βιομηχανία. Φυσικά, οι διαθέσιμες πληροφορίες στο διαδίκτυο απευθύνονταν σε καταναλωτές, όχι σε συγγραφείς λογοτεχνίας, οι οποίοι δεν αποτελούν μεγάλη μερίδα του γενικού κοινού (!). Φαίνεται τόσο προφανές τώρα ότι θα έπρεπε να είχα προσεγγίσει και να είχα επικοινωνήσει με την PACBI. Στην πραγματικότητα, νομίζω ότι ένιωθα υπερβολικά αμήχανα, ή ένιωθα σαν να προσπαθούσα να τραβήξω την προσοχή. Δεν είχα εκδώσει ποτέ ξανά βιβλίο και κανείς δεν με είχε ακούσει ποτέ. Από ό,τι μπορούσα να δω στο διαδίκτυο, οι περισσότεροι από τους συγγραφείς που θαύμαζα φαίνονταν να έχουν συμφωνίες μετάφρασης στο Ισραήλ. Υπέθεσα εσφαλμένα ότι τα συνένοχα ιδρύματα που στοχοποιούσε το BDS δεν περιλάμβαναν λογοτεχνικούς εκδότες.
Μέχρι τη στιγμή που ήρθε η ώρα να πουλήσω τα δικαιώματα για το τρίτο μου βιβλίο το 2021, τα πράγματα είχαν αλλάξει με διάφορους τρόπους. Ένας αυξανόμενος αριθμός διεθνών οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβεβαίωνε αυτό που οι Παλαιστίνιοι έλεγαν εδώ και καιρό: ότι το ισραηλινό σύστημα φυλετικής κυριαρχίας πληρούσε τον νομικό ορισμό του απαρτχάιντ. Είχα κατανοήσει καλύτερα τη συνενοχή του ισραηλινού πολιτιστικού τομέα σε αυτό το σύστημα απαρτχάιντ. Και στο μεταξύ, είχα γίνει και η ίδια κατά κάποιο τρόπο δημόσιο πρόσωπο, και ένιωθα μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης στη λήψη αποφάσεων γύρω από το έργο μου.
Αλλά και πάλι δεν απευθύνθηκα σε κανέναν για συμβουλές. Με αυτά που γνώριζα, αποφάσισα ότι δεν μπορούσα με καθαρή συνείδηση να πουλήσω δικαιώματα μετάφρασης σε έναν συστημικό ισραηλινό εκδότη και ταυτόχρονα να συμμορφώνομαι με το μποϊκοτάζ – αλλά δεν είπα καν σε κανέναν τι έκανα. Απλώς απέρριψα τη συγκεκριμένη συμφωνία που μου προτάθηκε. Κοιτάζοντας πίσω, προφανώς θα έπρεπε να είχα επικοινωνήσει με την PACBI από την αρχή και να είχα ζητήσει καθοδήγηση.
[...] Είχες δηλώσει το 2021 ότι θα ήσουν πρόθυμη να συνεργαστείς με έναν ισραηλινό εκδοτικό οίκο που δεν είναι συνένοχος στο καθεστώς καταπίεσης του Ισραήλ και ο οποίος αναγνωρίζει τα πλήρη δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος επιστροφής των Παλαιστινίων προσφύγων. Αυτό συμβαίνει τώρα, σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα. Ποια ήταν η διαδικασία που οδήγησε σε αυτή την έκδοση;
Κατά κάποιον τρόπο, δεν ήταν πολύ διαφορετικό από οποιαδήποτε άλλη διαδικασία γύρω από την πώληση δικαιωμάτων μετάφρασης. Ο εκδοτικός οίκος November Books προσέγγισε τον ατζέντη μου με μια πρόταση να μεταφράσει ένα από τα μυθιστορήματά μου στα εβραϊκά. Επειδή η ομάδα της November έχει τη βάση της στο Ισραήλ, φρόντισαν να εξηγήσουν πώς η έκδοση θα πληρούσε τις προϋποθέσεις του πολιτιστικού μποϊκοτάζ. Για παράδειγμα, η November Books δεν δραστηριοποιείται σε παράνομους ισραηλινούς εποικισμούς, δεν λαμβάνει κρατική χρηματοδότηση και αναγνωρίζει ρητά τα διεθνή νομικά δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος επιστροφής. Κράτησα επίσης επαφή με την PACBI καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, για να προσπαθήσω να διασφαλίσω ότι τηρούσα τόσο το γράμμα όσο και το πνεύμα του θεσμικού μποϊκοτάζ.
Για μένα, η πράξη της μετάφρασης αποτελεί από μόνη της ένα όμορφο ιδανικό. Παρόλο που η άρνησή μου να συνεργαστώ με συνένοχους ισραηλινούς εκδοτικούς οίκους έκανε το συμβατικό κομμάτι των πραγμάτων πιο περίπλοκο, φυσικά, δεν μποϊκόταρα ποτέ την εβραϊκή γλώσσα ή οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Είμαι πολύ ευτυχής που το Intermezzo θα είναι σύντομα διαθέσιμο στα εβραϊκά από τη November Books. Είμαι πιστή θαυμάστρια των λογοτεχνικών μεταφραστών και του έργου που επιτελούν. Σημαίνει πάρα πολλά για μένα το ότι τα βιβλία μου είναι διαθέσιμα σε γλώσσες διαφορετικές από τη δική μου και είμαι πολύ ευγνώμων. Είμαι επίσης ενθουσιασμένη που το μυθιστόρημα εκδίδεται στα αραβικά από τον παλαιστινιακό εκδοτικό οίκο Tibaq.
[...] Για να επιστρέψουμε στη δική σου εμπειρία – η δέσμευσή σου να μποϊκοτάρεις συνένοχους ισραηλινούς εκδότες έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο το 2021, και οι δύο κύριες αλυσίδες βιβλιοπωλείων του Ισραήλ αντέδρασαν αποσύροντας τα βιβλία σου από τα ράφια τους. Αυτές οι αλυσίδες έχουν στην πραγματικότητα υποκαταστήματα σε παράνομους εποικισμούς. Ένας αριθμός συγγραφέων τάχθηκε υπέρ της απόφασής σου. Ποια ήταν η αντίδρασή σου εκείνη την εποχή;
Στην αρχή, θορυβήθηκα λίγο από τον βαθμό της δημόσιας καταδίκης. Μήπως είχα κάνει κατά λάθος κάτι που υπονόμευε αντί να υποστηρίζει την παλαιστινιακή υπόθεση; Σύντομα όμως άρχισα να λαμβάνω μηνύματα ενθάρρυνσης από ανθρώπους μέσα από το κίνημα, και μετά από αυτό, ένιωσα σιγουριά ότι είχα πράξει το σωστό.
Φυσικά, είναι σημαντικό να μην εφησυχάζουμε με αυτό το αίσθημα της ηθικής ορθότητας. Πρέπει πάντα να ελέγχω τον εαυτό μου –και να συνεννοούμαι με άλλους– για να βεβαιώνομαι ότι είμαι πραγματικά συνεπής με τις αρχές μου, ή όσο πιο συνεπής μπορώ να είμαι στην πράξη. Αλλά όταν νιώθω ότι έχω δίκιο, δεν με ενοχλεί ιδιαίτερα η κριτική. Ποιος στάθηκε ποτέ ενάντια στην αδικία χωρίς να δεχτεί κριτική; Αν αυτό είναι όλο κι όλο που πρέπει να υπομείνω, τότε είναι πολύ λίγο.
Θυμάμαι όντως ανθρώπους να λένε εκείνη την εποχή ότι, με το να προσχωρήσω στο μποϊκοτάζ, είχα ουσιαστικά τερματίσει την καριέρα μου. Και δεν ήταν μόνο οι επικριτές και οι αντίπαλοι που το υποστήριζαν αυτό· ακόμα και άνθρωποι που συμπαθούσαν την υπόθεση ψιθύριζαν ότι δεν είχα ιδέα με τι είχα να αναμετρηθώ. Φυσικά και αντιμετώπισα κάποιες αντιδράσεις, όπως ήξερα ότι θα συνέβαινε. Πιστεύω όμως ότι πρέπει να προσέχουμε να μην υπερβάλλουμε με τρόπο που απομακρύνει τους ανθρώπους από το κίνημα και προκαλεί αυτολογοκρισία και φόβο. Στην πραγματικότητα, συνέχισα να γράφω και να εκδίδω με χαρά από το 2021. Δεν χρειάστηκε να θυσιάσω τον ρόλο μου στη δημόσια ζωή. Νομίζω ότι μπορώ να πω πως δεν έχασα ούτε καν τον σεβασμό κανενός ανθρώπου του οποίου τον σεβασμό με ένοιαζε να κρατήσω. Η προσχώρηση στο μποϊκοτάζ θα άξιζε τον κόπο ανεξάρτητα από τις συνέπειες, αλλά για μένα οι συνέπειες ήταν πραγματικά πολύ θετικές και ζωογόνες.
Πιστεύεις ότι είναι δυνατόν να ανατραπεί πραγματικά η εξουσία μέσω του γραπτού λόγου, ή μήπως σχεδόν οτιδήποτε γράφεις μπορεί να ενσωματωθεί και να αφομοιωθεί από αυτήν; Αν ισχύει το δεύτερο, ποιες επιλογές μας απομένουν;
Θυμάμαι να σκέφτομαι πολύ νωρίς στην εκδοτική μου καριέρα: αν οτιδήποτε είχα να πω ήταν πραγματικά ριζοσπαστικό, δεν θα μου επιτρεπόταν να το πω. Το ίδιο το γεγονός ότι τα μυθιστορήματά μου δέχονταν ευρείες κριτικές –και ότι θεσμοί όπως το BBC και οι New York Times ήθελαν να συνεργαστούν μαζί μου– μου έδειξε ότι οι πολιτικές μου δεσμεύσεις θεωρούνταν διαχειρίσιμες και μη απειλητικές. Και, όπως έχω πει, ίσως εις βάρος μου, δεν ήμουν μέρος κανενός ευρύτερου κινήματος ή συνασπισμού από τον οποίο θα μπορούσα να αντλήσω υποστήριξη. Ήμουν μόνη μου, προσπαθώντας να πάρω τις σωστές αποφάσεις σύμφωνα με τις δικές μου αρχές, και συχνά έκανα λάθη.
Όμως, αυτόν τον τελευταίο χρόνο, κάποιες από τις διαισθήσεις μου σχετικά με τον ριζοσπαστισμό και τη δημόσια ζωή νομίζω ότι αποδείχθηκαν σωστές. Από τότε που η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου χαρακτήρισε παράνομα την ομάδα διαμαρτυρίας Palestine Action ως "τρομοκρατική" οργάνωση το περασμένο καλοκαίρι, είναι πλέον αντίθετο με τον νόμο για μένα ακόμα και το να εκφράζω τις πολιτικές μου πεποιθήσεις στη Βρετανία. Και επειδή εξέφρασα αυτές τις πεποιθήσεις ούτως ή άλλως, έχω ουσιαστικά χάσει το δικαίωμα να ταξιδεύω στο Ηνωμένο Βασίλειο, και τα συμβόλαιά μου με βρετανικές εταιρείες έχουν στην πράξη ανασταλεί. Περιττό να πω ότι αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στην παρατεταμένη κρατική δίωξη των ίδιων των ακτιβιστών της Palestine Action.
Ο χαρακτηρισμός της Palestine Action ως τρομοκρατικής οργάνωσης έχει ήδη προσβληθεί με επιτυχία στο Ανώτατο Δικαστήριο, και ελπίζω και προσδοκώ ότι τελικά θα ακυρωθεί οριστικά. Αλλά ό,τι κι αν συμβεί, ξέρω ότι δεν θα μετανιώσω ποτέ που στάθηκα δίπλα στα πιστεύω μου. Και ενώ κάποτε ανησυχούσα ότι η ευρεία δημοτικότητα του έργου μου ήταν από μόνη της πολιτικά περιοριστική, τώρα μπορώ να νιώθω απόλυτα περήφανη και ευτυχισμένη που τα βιβλία μου συνεχίζουν να είναι δημοφιλή σε ένα μαζικό αναγνωστικό κοινό. Αυτή η ίδια η δημοτικότητα αυξάνει το ρίσκο για την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου στην προσπάθειά της να ποινικοποιήσει την έκδοση του έργου μου.
Συνολικά, νομίζω ότι η εμπλοκή μου με το λογοτεχνικό και πολιτιστικό κατεστημένο σημαίνει ότι μπόρεσα, από ορισμένες απόψεις, να είμαι πιο χρήσιμη πολιτικά.
Βιβλία της Σάλι Ρούνεϊ:
Κανονικοί άνθρωποι (Normal People). Μτφρ. Μαρία Φακίνου, εκδ. Πατάκη, 352 σελ., 1η έκδοση 2020.
'Ομορφε κόσμε, που είσαι (Beautiful world, where are you). Μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη, εκδ. Πατάκη, 416 σελ., 2022.
Συζητήσεις με φίλους (Conversations with Friends). Μτφρ. Μαρία Φακίνου, εκδ. Πατάκη, σελ. 384, 1η έκδοση 2019.
Ιντερμέτζο (Intermezzo). Μτφρ. Μυρτώ Καλοφωλιά, εκδ. Πατάκη, σελ. 576, 1η έκδοση 2025.
