Δύο βασικές θεωρίες για το πώς «εμφανίστηκαν» τα πράσινα μάτια, το πιο σπάνιο χρώμα στον κόσμο, φαίνεται πως έχουν αναπτύξει εξελικτικοί βιολόγοι, για να δώσουν τις σχετικές απαντήσεις.
Όπως ειπώθηκε, τα πράσινα μάτια θεωρούνται το πιο σπάνιο χρώμα ματιών στον κόσμο, καθώς εμφανίζονται μόλις στο 2% του παγκόσμιου πληθυσμού. Αντίθετα, περίπου το 79% των ανθρώπων έχει καστανά μάτια, ενώ το 8% έως 10% έχει μπλε.
Το πραγματικό ερώτημα όμως δεν είναι μόνο γιατί τα πράσινα μάτια είναι τόσο σπάνια, αλλά γιατί υπάρχουν γενικά ανοιχτόχρωμα μάτια στους ανθρώπους.
Πράσινα μάτια: Οι δύο θεωρίες των εξελικτικών βιολόγων
Σύμφωνα με εξελικτικούς βιολόγους, κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της ανθρώπινης ιστορίας όλοι σχεδόν οι άνθρωποι είχαν σκούρα μάτια, σκούρα μαλλιά και σκούρο δέρμα. Μελέτες αρχαίου DNA δείχνουν ότι ακόμη και οι περισσότεροι Ευρωπαίοι είχαν σκούρα χαρακτηριστικά μέχρι και πριν από περίπου 3.000 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι τα ανοιχτόχρωμα μάτια είναι εξελικτικά πολύ πιο «νέα».
Οι επιστήμονες εξετάζουν σήμερα δύο βασικές θεωρίες για το πώς εμφανίστηκαν.
- Η πρώτη θεωρία: Τα ανοιχτά μάτια βοηθούσαν στο λίγο φως
Η πρώτη εξήγηση σχετίζεται με το φως και τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Οι πιο ανοιχτές ίριδες επιτρέπουν να περνά περισσότερο φως στο μάτι. Κάποιοι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό ίσως βοηθούσε ανθρώπους που ζούσαν στη Βόρεια Ευρώπη, όπου τους χειμερινούς μήνες υπήρχε πολύ περιορισμένο ηλιακό φως.
Το φως επηρεάζει άμεσα τον κιρκάδιο ρυθμό και την παραγωγή μελατονίνης, δηλαδή τις λειτουργίες που ρυθμίζουν τον ύπνο, τη διάθεση και την ενέργεια. Σε κοινωνίες που βασίζονταν στο κυνήγι και τη συλλογή τροφής, η έντονη χειμερινή κατάθλιψη θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής.
Αν λοιπόν τα πιο ανοιχτά μάτια έδιναν έστω και μικρό πλεονέκτημα απέναντι στις σκοτεινές συνθήκες του βορρά, η φυσική επιλογή θα ευνοούσε σταδιακά όσους είχαν αυτή τη μετάλλαξη.
Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η θεωρία δεν έχει αποδειχθεί πλήρως.
- Η δεύτερη θεωρία: Οι άνθρωποι τα έβρισκαν ελκυστικά
Η δεύτερη εξήγηση έχει να κάνει με την έλξη και την επιλογή συντρόφου. Οι ειδικοί θεωρούν πιθανό ότι τα ανοιχτόχρωμα μάτια θεωρήθηκαν κάποια στιγμή πιο ιδιαίτερα ή ελκυστικά, ακριβώς επειδή ήταν σπάνια.
Στην εξέλιξη πολλών ειδών, τα ασυνήθιστα χαρακτηριστικά συχνά τραβούν την προσοχή και επηρεάζουν την επιλογή συντρόφου. Αν οι άνθρωποι προτιμούσαν άτομα με πιο ανοιχτά μάτια, τα σχετικά γονίδια θα εξαπλώνονταν σταδιακά στον πληθυσμό.
Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ότι τα γονίδια OCA2 και HERC2 παίζουν καθοριστικό ρόλο στο χρώμα των ματιών. Μάλιστα, μια μικροσκοπική γενετική αλλαγή στο γονίδιο HERC2 μπορεί να καθορίσει αν κάποιος θα έχει καστανά ή μπλε μάτια.
Γιατί τα πράσινα μάτια είναι τόσο σπάνια
Τα πράσινα μάτια θεωρούνται η πιο «δύσκολη» απόχρωση, για να δημιουργηθεί βιολογικά. Δεν υπάρχει στην πραγματικότητα πράσινη χρωστική στην ίριδα. Το χρώμα προκύπτει από έναν πολύ συγκεκριμένο συνδυασμό μέτριας ποσότητας μελανίνης, κιτρινωπών χρωστικών και του τρόπου με τον οποίο το φως διαχέεται μέσα στο μάτι, το ίδιο φυσικό φαινόμενο που κάνει τον ουρανό να φαίνεται μπλε.
Αν αλλάξει έστω και ένας από αυτούς τους παράγοντες, το αποτέλεσμα δεν είναι πράσινα μάτια αλλά μπλε, καστανά ή μελί.
Γι’ αυτό τα πράσινα μάτια παρέμειναν σπάνια και εμφανίζονται κυρίως σε πληθυσμούς της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, όπου πρωτοεμφανίστηκαν πριν από σχετικά λίγες χιλιάδες χρόνια.
Με πληροφορίες από Forbes
