Μια νέα μελέτη ανάλυσης αρχαίου DNA δίνει μία νέα διάσταση στα όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για τον εποικισμό της Ευρώπης, αναδεικνύοντας παράλληλα τον πιθανό ρόλο των γυναικών στη διάδοση της γεωργίας πριν από χιλιάδες χρόνια.
Όπως αναφέρει αρχικά η σχετική έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Nature», για περισσότερο από μία δεκαετία, οι γενετιστές υποστήριζαν ότι η ιστορία της προϊστορικής Ευρώπης μπορούσε να εξηγηθεί μέσα από τρία μεγάλα μεταναστευτικά κύματα από την Ανατολή.
Συγκεκριμένα, πρώτα έφτασαν οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες πριν από περισσότερα από 40.000 χρόνια. Αργότερα, περίπου πριν από 9.000 χρόνια, νεολιθικοί αγρότες από την Ανατολία εξαπλώθηκαν στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Τέλος, πριν από περίπου 5.000 χρόνια, πληθυσμοί από τις ρωσικές στέπες συνδέθηκαν με την έναρξη της Εποχής του Χαλκού στην Ευρώπη.
New DNA evidence shows that Europe’s hunter-gatherers and early farmers interacted far more closely than previously thought, with women likely playing a crucial role in spreading farming across northwestern Europe. Centuries later, the arrival of Bell Beakhttps://t.co/daDOGlUqfv
— Michael W. Deem (@Michael_W_Deem) May 30, 2026
Ο ρόλος των γυναικών στη διάδοση της γεωργίας, όπως προέκυψε από το αρχαίο DNA
Ωστόσο, νέα έρευνα ανάλυσης αρχαίου DNA, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature δείχνει ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πληθυσμών ήταν πολύ πιο σύνθετες από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.
Για να φέρουν σε πέρας το ερευνητικό πλαίσιο, οι επιστήμονες ανέλυσαν γενετικό υλικό από ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν στο Βέλγιο και την Ολλανδία και χρονολογούνται στη Νεολιθική εποχή. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι οι πρώτοι αγρότες και οι τοπικοί κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες δεν ζούσαν απομονωμένοι μεταξύ τους.
Αντίθετα, φαίνεται πως υπήρξαν στενές κοινωνικές σχέσεις, μετακινήσεις πληθυσμών και επιμειξίες που άλλαξαν σταδιακά τη σύνθεση των κοινοτήτων.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα προέκυψε από τη σύγκριση του χρωμοσώματος Υ, που κληρονομείται από την πατρική γραμμή, με το μιτοχονδριακό DNA, το οποίο μεταβιβάζεται από τη μητέρα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ανδρικές γενεαλογικές γραμμές στα νεολιθικά δείγματα του Βελγίου προέρχονταν κυρίως από κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες. Αντίθετα, περίπου τα τρία τέταρτα των γυναικείων γενεαλογικών γραμμών συνδέονταν με αγροτικούς πληθυσμούς που ζούσαν νοτιότερα.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι γυναίκες από νεολιθικές αγροτικές κοινότητες μετακινούνταν και ενσωματώνονταν σε κοινότητες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, μεταφέροντας μαζί τους γνώσεις και πρακτικές που σχετίζονταν με τη γεωργία.
Ancient DNA reveals how women helped transform prehistoric Europe https://t.co/HnRrFo7NGC
— Drew Grimaldi (@Grimillionaire) May 30, 2026
Πού καταλήγουν οι ερευνητές για τον ρόλο των γυναικών στην προϊστορική Ευρώπη
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι γάμοι και οι κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των δύο πληθυσμών ίσως αποτέλεσαν έναν από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων εξαπλώθηκε η γεωργία στη βορειοδυτική Ευρώπη.
Μάλιστα, από τη σχετική έρευνα προέκυψε επίσης ότι πριν από περίπου 4.600 χρόνια, η ευρύτερη περιοχή γνώρισε μια νέα μεγάλη δημογραφική ανατροπή. Πληθυσμοί που είχαν απώτερη καταγωγή από τις ρωσικές στέπες μετακινήθηκαν προς το δυτικό κομμάτι της «Γηραιάς Ηπείρου» και συνδέθηκαν με τον λεγόμενο Πολιτισμό του Λάγυνου.
Μέσα σε λίγους αιώνες, η γενετική εικόνα της περιοχής άλλαξε ριζικά. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι πριν από 4.400 χρόνια περισσότερο από το 80% της καταγωγής των κατοίκων της περιοχής προερχόταν πλέον από αυτούς τους νεοεισερχόμενους πληθυσμούς.
Οι φορείς του Πολιτισμού του Λάγυνου εξαπλώθηκαν γρήγορα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και έφτασαν μέχρι τη Βρετανία. Η μελέτη DNA υποστηρίζει ότι η άφιξή τους συνδέθηκε με μια σχεδόν πλήρη αντικατάσταση των προηγούμενων νεολιθικών πληθυσμών του νησιού, αν και οι ακριβείς λόγοι παραμένουν άγνωστοι.
Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι η προϊστορική Ευρώπη ήταν πολύ πιο δυναμική από ό,τι θεωρούσαν οι επιστήμονες στο παρελθόν. Οι μετακινήσεις πληθυσμών, οι γάμοι, οι πολιτισμικές ανταλλαγές και οι κοινωνικές σχέσεις φαίνεται ότι διαμόρφωσαν την ιστορία της ηπείρου πολύ πριν εμφανιστούν οι πρώτες γραπτές πηγές.
Με πληροφορίες από Nature, The Observation
