ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΣΚΑΦΟΣ που θα μπορούσε να είναι μια μίνι, μη επανδρωμένη εκδοχή του «Ναυτίλου», του υποβρυχίου στο μυθιστόρημα «Είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από τη θάλασσα» του Βερν, έγινε ευθύς αμέσως γνωστό ως το «drone της Λευκάδας». Αν πληκτρολογήσει κανείς τις δυο λέξεις, «Λευκάδα / drone», θα βρει την είδηση και κάποιες λεπτομέρειες. Ας συνοψίσουμε λέγοντας ότι ένα ουκρανικής κατασκευής, φορτωμένο με 300 κιλά εκρηκτικών σκάφος «πιθανόν περίμενε τον στόχο του» (κάποιο πλοίο από τον «σκιώδη ρωσικό στόλο») ή «ενδεχομένως να έχασε τον προσανατολισμό του» εξαιτίας κάποιου τεχνικού προβλήματος. Η παρουσία του συγκεκριμένου σκάφους συσχετίστηκε με άλλες επιθέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και με αυτό που ονομάζεται επέκταση του πεδίου της ρωσο-ουκρανικής σύρραξης πέρα από τον γνωστό γεωγραφικό χώρο στη Μαύρη Θάλασσα.
Συμπτωματικά, αυτές τις ίδιες μέρες μάθαμε και για τη μυστική εγκατάσταση των Ισραηλινών σε απομονωμένο σημείο της ιρακινής ερήμου, ένα είδος βάσης για τη λογιστική και επιχειρησιακή υποστήριξη των επιθέσεων στο γειτονικό Ιράν.
Η αδιαφορία για το drone στη Λευκάδα έχει πολλές αναλογίες με την αδιαφορία για τις υποκλοπές-παρακολουθήσεις από κρατικές ή άλλες αφανείς υπηρεσίες και πρόσωπα.
Ζούμε, όπως λέγεται, μορφές υβριδικού πολέμου, όπου το ανορθόδοξο, το γκρίζο και το εκτός κανόνων αποκτά, με τη βοήθεια της νέας τεχνολογίας, μια άλλη δυναμική. Μετά το γεγονός ακολουθεί η συμβατική έκκληση για επαγρύπνηση και για βελτιωμένες τεχνολογίες ελέγχου των αχανών θαλάσσιων εκτάσεων – πολύ δύσκολο έως αδύνατο, βεβαίως, όπως παραδέχονται οι ίδιοι πάνω-κάτω που λένε πως ανησυχούν. Μέσα όμως στον ορυμαγδό των λεπτομερειών, πήγε νομίζω να παραπέσει μια σημαντική πληροφορία. Κάποιες από αυτές τις ανορθόδοξες επιχειρήσεις με drone είναι εκ των προτέρων γνωστές στις ευρωπαϊκές αρχές ή σε ορισμένες υπηρεσίες των ευρωπαϊκών κρατών. Με τον ίδιο περίπου τρόπο που οι Αμερικανοί ενημερώνονται εκ των προτέρων για επιχειρήσεις των Ισραηλινών στο έδαφος άλλων χωρών, σαν τη μυστική βάση στο έδαφος του Ιράκ.
Πώς έχει γίνει ανεκτή ή αντιμετωπίζεται με βαριεστημένο ανασήκωμα των ώμων αυτή η εξέλιξη; Δεν αναφέρομαι εδώ μόνο στις κυβερνήσεις ή στις εθνικές στρατιωτικές, λιμενικές και αστυνομικές αρχές. Στην περίπτωση αυτή είναι φανερό πως υπάρχουν κανάλια επικοινωνίας, ποικίλες συμπράξεις στο όνομα γεωστρατηγικών υπολογισμών ή άγνωστων συμφωνιών. Κάτι άλλο όμως φαίνεται πια επικίνδυνο στον παραλογισμό του: το να θεωρείται αναμενόμενη η πιθανή βύθιση πολεμικών ή άλλων πλοίων στη Μεσόγειο, για να μην αναφέρω τις μακρινές περιοχές του Ινδικού Ωκεανού, της Αραβικής Θάλασσας κ.λπ. Σαν κάτι περίπου αναπόδραστο και μη αντιμετωπίσιμο. Ένα τεράστιο πεδίο παρανομίας, ατύπως και υπογείως νομιμοποιημένο ως αναπόφευκτο και αναμενόμενο.
Πίσω από αυτό διαβάζει κανείς τις δικαιολογίες κυβερνήσεων για παρόμοια γεγονότα, κυρίως όμως έναν μηχανισμό βαθιάς αποπολιτικοποίησης που φτάνει ως τα άτομα και το πώς επεξεργάζονται τις πληροφορίες. Ένα μεγάλο μέρος του κόσμου οχυρώνεται πίσω από ένα «τι ψάχνεις τώρα», ενώ ένα άλλο κομμάτι, που φαίνεται πως διευρύνεται, αποδέχεται, με φανατισμό μάλιστα, τον υπαρκτό μιλιταρισμό και τις επιπτώσεις του. Γίνεται αποδεκτό δηλαδή ότι διάφοροι ιδιώτες ή και κρατικές υπηρεσίες έχουν τελικά το ελεύθερο να εκμεταλλεύονται όπως κρίνουν αυτοί τον υπέργειο και υπόγειο κόσμο, τη θάλασσα, τη στεριά, τις ερήμους, σε διάφορους δικούς τους υβριδικούς πολέμους δίχως σύνορα και κανόνες. Τι ακριβώς πάει να γίνει αποδεκτό; Όποιος δρων έχει τη δύναμη και την ικανότητα να πράξει κάτι, μπορεί και να το πραγματοποιήσει. Εκτός, φυσικά, από παράνομα και «ανεπιθύμητα» άτομα ή ενδεείς ομάδες, λόγου χάρη παράνομους μετανάστες που θεωρούνται από πολλούς μεγαλύτερος κίνδυνος για τις χώρες μας από πλοία με πυρηνικά, drones με εκρηκτικά ή βυθισμένα πλοία με κάθε λογής τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα. Για να το πω διαφορετικά, ούτε μια μεγάλη οικολογική καταστροφή ούτε η επέκταση των πολεμικών αναμετρήσεων σε άλλες θάλασσες και εδάφη κρίνονται ως άξια να μας αφυπνίσουν. Δεν κάνουν πια εντύπωση, σαν να αποτελούν επεισόδια κάποιας σειράς του Netflix ή του HΒΟ.
Από μια άποψη, η αδιαφορία για το drone στη Λευκάδα (και τις προθέσεις όσων το προγραμμάτισαν) έχει πολλές αναλογίες με την αδιαφορία για τις υποκλοπές-παρακολουθήσεις από κρατικές ή άλλες αφανείς υπηρεσίες και πρόσωπα. Δείγματα μιας πολιτικής παραίτησης και μιας κατάστασης όπου πάμε να απωθήσουμε (με την ψυχαναλυτική έννοια) οτιδήποτε φαντάζει κάπως περίπλοκο και «σκοτεινό». Η απώθηση μασκαρεύεται σε σκόπιμη άγνοια, είτε –και αυτό βλέπουμε πια– σε υιοθέτηση και εκλογίκευση του κυνισμού στις διεθνείς σχέσεις, στις συναλλαγές, στα «εθνικά θέματα».
Αν φυσικά αύριο βυθιστεί ένα πετρελαιοφόρο τάνκερ στα ανοιχτά των Κυκλάδων, τότε σύσσωμη η τουριστική εθνική κοινότητα θα εξεγερθεί. Αν συμβεί ένα σαμποτάζ με κάποιες συνέπειες σε τραπεζικούς λογαριασμούς ιδιωτών ή άλλες συναλλαγές, τότε θα δούμε να πληθαίνουν οι εθνικά ευαίσθητες και λυρικές φωνές του γένους.
Η παθητική στάση απέναντι στους υβριδικούς πολέμαρχους είναι γενικότερο σύμπτωμα, δεν αφορά φυσικά μόνο τη χώρα μας. Καταλαβαίνουμε όμως πως κάθε χρόνο αλλάζουν προς το χειρότερο οι συντεταγμένες των απειλών, οι τεχνολογίες των πληγμάτων και ιδίως οι αδιαφανείς εντολές και συνεννοήσεις κυβερνητικών και άλλων εξουσιών που δεν λογοδοτούν. Γιατί δεν λογοδοτούν; Διότι μια σημαντική πτυχή της δράσης τους καλύπτεται πίσω από το πέπλο των εθνικών θεμάτων και των ευαίσθητων διπλωματικών και ενεργειακών χειρισμών. Αυτό το πέπλο θα μας φέρει κάποια στιγμή καταπρόσωπο με τη μεγάλη ανθρώπινη και περιβαλλοντική καταστροφή, με κάτι ανεπούλωτο κι ανεπανόρθωτο. Είναι βέβαιο πως ακόμα και σε αυτή την περίπτωση θα βρεθούν εκείνοι που θα βρουν δικαιολογίες, νομικές και πολιτικές κολακείες, αφού, όπως λέγεται συχνά, πρέπει να τιμούμε τις συμμαχίες μας. Και άλλοι ακόμα θα αναλωθούν, όπως και τώρα με το drone της Λευκάδας, σε ανούσιες ανθυπολεπτομέρειες για τον τύπο του όπλου ή τα συστατικά των εκρηκτικών, λες και μιλάμε για κάποια σος ή για γκάτζετ. «Σχολιαστές γκάτζετ» ή απλώς «αδιάφοροι διαβάτες», αυτές είναι, πιστεύω, οι δύο κατηγορίες πολιτών που περνούν στις εξετάσεις του υπαρκτού «ρεαλισμού», αυτής της μάστιγας των ημερών.
