ΥΠΟΓΕΙΩΣ ΚΑΙ «στα ψιλά» πέρασε η είδηση του θανάτου του Άξελ Γιόακιμ Γένσεν, ο οποίος πέθανε στα 66 του στο Όσλο από νεφρική ανεπάρκεια. Ήταν πιο γνωστός ως «μικρός Άξελ» για να ξεχωρίζει από τον πατέρα του, τον Νορβηγό συγγραφέα με το ίδιο όνομα, ο οποίος το 1958, μετά την έκδοση του δεύτερου βιβλίου του, μετακόμισε με την σύντροφό του Μάριαν Ίλεν στην Ύδρα, όπου εντάχτηκαν στην εμβρυακή τότε κοινότητα των μποέμ εμιγκρέδων που έβρισκαν καταφύγιο, έμπνευση και ελευθερία στο νησί. Κάποιοι είχαν και παιδιά μαζί, κάποιοι τα απέκτησαν στο νησί.
Ένα από τα δεύτερα ήταν και ο «μικρός Άξελ» που έγινε εκ των υστέρων διάσημος ως εκείνο το ξανθό αγοράκι που πλαισιώνει στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες από την Ύδρα τον δεσμό της Μάριαν και του Λέοναρντ Κοέν, ο οποίος ανέλαβε (όπως μπορούσε κι εκείνος, αλλά πάντως με αγάπη και με ευθύνη σύμφωνα με πάσα μαρτυρία) τον ρόλο της πατρικής φιγούρας στη ζωή του αγοριού, απ’ όταν ο Άξελ ήταν βρέφος ακόμα και ενώ ο πατέρας του είχε ήδη εγκαταλείψει την οικογένειά του και το νησί.
«Είναι λίγο δύσκολο να θυμηθείς τα πράγματα που θέλεις να ξεχάσεις», τον βλέπουμε να λέει στην ταινία, «…τώρα όμως ζω σε ένα όμορφο μέρος».
Ο Άξελ πέρασε το μεγαλύτερο μέρος από τα παιδικά του χρόνια στο νησί – με διαλλείματα ως εσώκλειστος σε σχολεία της Ελβετίας και της Αγγλίας – όπου συμμετείχε και ο ίδιος στην ελευθεριακή συνθήκη που χαρακτήριζε την καθημερινότητα των εμιγκρέδων της Ύδρας. Και τα προβλήματα που αντιμετώπισε αργότερα στην εφηβική και κυρίως στην ενήλικη ζωή του, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας το πέρασε ως τρόφιμος διάφορων ψυχιατρικών ιδρυμάτων, έχουν συχνά αποδοθεί, έστω και εν μέρει, έστω και εμμέσως, στην πρόωρη εξοικείωσή του με τα καπρίτσια και τις κακές συνήθειες των μεγάλων από τότε που ήταν ακόμα μικρό παιδί σε μια «παιδική χαρά» ενηλίκων, όπως ήταν τότε η Ύδρα.
Πριν από μερικά χρόνια, στο συγκινητικό Νορβηγικό ντοκιμαντέρ “Little Axel” το οποίο γυρίστηκε λίγο πριν από την πανδημία αλλά προβλήθηκε το 2022, είδαμε τον ίδιον τον Άξελ, ηλικιωμένο πλέον αλλά αναγνωρίσιμο (παραδόξως ίσως, αν αναλογιστεί κανείς πόσες ζωές είχαν περάσει από πάνω του από τα χρόνια της «αθωότητας» στην Ύδρα) στο «σπίτι» του.
Μια ξύλινη κατοικία στο δάσος (με μια μικρή βεράντα προσόψεως όπου έβγαινε για να καπνίσει), μέρος μιας ψυχιατρικής δομής έξω από το Όσλο. Εκεί ζούσε, με δική του βούληση, ο Άξελ Γένσεν ο νεότερος μέχρι τον θάνατό του, μια δεκαετία μετά τον θάνατο της μητέρας του και του Λέοναρντ Κοέν. «Είναι λίγο δύσκολο να θυμηθείς τα πράγματα που θέλεις να ξεχάσεις», τον βλέπουμε να λέει στην ταινία, «…τώρα όμως ζω σε ένα όμορφο μέρος».
Ο Κοέν πάντως θυμόταν τα χρόνια της Ύδρας «με την Μάριαν και το παιδί» ως «μέρες καλοσύνης (“Days of Kindness”), όπως είναι ο τίτλος ενός ποιήματος που έγραψε το 1985:
Η Ελλάδα είναι ωραίο μέρος για να κοιτάς το φεγγάρι. Μπορείς να διαβάσεις στο σεληνόφως, μπορείς να διαβάσεις στην ταράτσα, μπορείς να δεις ένα πρόσωπο όπως έμοιαζε όταν ήσουν νέος. Το φως ήταν ωραίο τότε, λάμπες πετρελαίου και κεριά, κι αυτές οι φλόγες που επέπλεαν στον φελλό μέσα στο λάδι. Όσα αγάπησα στην παλιά μου ζωή, δεν τα ξεχνώ. Ζουν στη ραχοκοκαλιά μου. Η Μάριαν και το παιδί, οι μέρες της καλοσύνης, ξυπνούν στη ραχοκοκαλιά μου και γίνονται δάκρυα. Προσεύχομαι να έχουν την ίδια ανάμνηση αγάπης κι εκείνοι οι πολύτιμοί μου, που τους εγκατέλειψα για να μάθω τον κόσμο.
