Τρεις εγγονοί του Marcel Bich, συνιδρυτή της Bic, κατέθεσαν αγωγή στη Νέα Υόρκη ζητώντας την επιστροφή του πίνακα Saint Sixtus του Fra Angelico, υποστηρίζοντας ότι το έργο αφαιρέθηκε από την οικογένεια πριν από περίπου είκοσι χρόνια και πουλήθηκε χωρίς νόμιμο τίτλο.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται πλέον όχι μόνο η προέλευση του έργου, αλλά και ένα βασικό νομικό ερώτημα της αγοράς τέχνης: αν ένας κλέφτης μπορεί να μεταβιβάσει νόμιμο τίτλο σε επόμενο αγοραστή.
Η διαμάχη αφορά το Saint Sixtus, ένα έργο του 15ου αιώνα του Fra Angelico. Σύμφωνα με το Reuters, οι Gonzalve, Charles και Guillaume Bich κατέθεσαν αγωγή σε δικαστήριο της Νέας Υόρκης την περασμένη εβδομάδα, ζητώντας να τους επιστραφεί ο πίνακας από τους σημερινούς κατόχους του.
Παράλληλα, ζητούν και την απόδοση των εσόδων από την πώλησή του από την περιουσία του Richard Feigen, του εμπόρου τέχνης που είχε μεσολαβήσει στη διαδρομή του έργου.
Σύμφωνα με την αγωγή, ο τότε σοφέρ της οικογένειας, Roy Morrow, πούλησε το έργο στον Feigen το 2006 έναντι 3 εκατομμυρίων δολαρίων. Οι κληρονόμοι υποστηρίζουν ότι η συναλλαγή ήταν εξαρχής προβληματική, καθώς ο Morrow δεν προσκόμισε αποδείξεις κυριότητας ή σαφή τεκμηρίωση της προέλευσης του έργου, ούτε μπορούσε να εξηγήσει πειστικά πώς βρέθηκε στην κατοχή ενός τόσο σημαντικού πίνακα της Αναγέννησης.
Το έργο πέρασε αργότερα στη Christie’s και πωλήθηκε το 2018 για 5,4 εκατομμύρια δολάρια στον Χιλιανό επιχειρηματία και συλλέκτη Alvaro Saieh και τη σύζυγό του, Ana Guzmán, που το κατέχουν μέχρι σήμερα. Εκπρόσωπός τους δήλωσε στο Reuters ότι βασίστηκαν στις έρευνες ενός από τους σημαντικότερους οίκους δημοπρασιών στον κόσμο και ότι θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να προστατεύσουν τα δικαιώματά τους. Η Christie’s δεν σχολίασε την υπόθεση.
Το πώς ακριβώς βρέθηκε ο πίνακας στα χέρια του Morrow παραμένει ασαφές. Το Reuters αναφέρει ότι σε παλαιότερη δικαστική διαμάχη ο Bruno Bich είχε καταθέσει πως η τότε σύζυγός του, Veronique Bich, είχε δώσει το έργο στον σοφέρ χωρίς την άδειά του και αρνήθηκε να το επιστρέψει. Από την άλλη, εκείνη είχε πει ότι ο Morrow το πήρε για ασφαλή φύλαξη όταν η οικογένεια μετακόμιζε. Η ίδια δεν κατονομάζεται ως εναγόμενη στη σημερινή υπόθεση.
Ένα από τα βασικά σημεία της δίκης αναμένεται να είναι το θέμα της παραγραφής. Το Reuters σημειώνει ότι, βάσει απόφασης του 1991 στη Νέα Υόρκη, όταν ένα έργο τέχνης έχει κλαπεί, η προθεσμία για να στραφεί ο νόμιμος ιδιοκτήτης κατά ενός καλόπιστου αγοραστή δεν ξεκινά τη στιγμή της κλοπής, αλλά όταν ζητηθεί η επιστροφή του έργου και αυτή αρνηθεί. Οι αδελφοί Bich ζήτησαν από τους Saieh να επιστρέψουν τον πίνακα στα τέλη του 2024. Ωστόσο, οι δικηγόροι της περιουσίας Feigen υποστηρίζουν ότι οι αξιώσεις είναι εκπρόθεσμες και ότι η οικογένεια έπρεπε να είχε κινηθεί πολύ νωρίτερα.
Έτσι, η υπόθεση ανοίγει ένα γνώριμο αλλά κρίσιμο πεδίο σύγκρουσης στον κόσμο της τέχνης: όχι μόνο ποιος έχει σήμερα στην κατοχή του ένα έργο υψηλής αξίας, αλλά ποιος μπορεί να αποδείξει ότι το απέκτησε με νόμιμο και αδιαμφισβήτητο τρόπo.
