Η ΡΑΓΔΑΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗ των αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ υποδηλώνει ότι ούτε το τέλος τους μπορεί να προδιαγραφεί ούτε οι επιπτώσεις τους στην ευρύτερη Μέση Ανατολή μπορούν να προβλεφθούν.
Από την ευφορία (τουλάχιστον στο στρατόπεδο ΗΠΑ - Ισραήλ) που πηγάζει από την είδηση ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, έχει εξουδετερωθεί μέχρι την είδηση ότι η αντίδραση του ιρανικού καθεστώτος είναι να στοχεύσει τόσο στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ σε γειτονικές χώρες όσο και μη στρατιωτικούς στόχους, να εμπλέξει τους πληρεξούσιούς του τουλάχιστον στο Ιράκ και στον Λίβανο ως μέρος της σπασμωδικής εκστρατείας αντιποίνων, και την επιβεβαίωση ότι Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί και τραυματιστεί, δεν μπορεί κανείς να δηλώσει με βεβαιότητα πότε θα τελειώσει η σύγκρουση και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της.
Εάν το παρελθόν είναι ένας δείκτης για το πώς πρόκειται να εξελιχθούν τα γεγονότα, περαιτέρω αστάθεια και αβεβαιότητα προτού επέλθει κάποια αίσθηση σταθερότητας είναι το πιο πιθανό σενάριο.
Ενώ για το ιρανικό καθεστώς η επιβίωσή του συνεπάγεται νίκη, καθώς θα συνεχίσει να διασφαλίζει το ότι θα μοιράζεται τον πόνο του πολέμου με τους γείτονές του με την ελπίδα ότι θα αυξήσουν την πίεση στις ΗΠΑ να τερματίσει τους βομβαρδισμούς και να προβάλει τη διπλωματία, για το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες το διακύβευμα και οι στόχοι δεν είναι απαραίτητα συγχρονισμένοι.
Για το Ισραήλ, εάν ο στόχος της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν αποτύχει, το σενάριο ενός αδύναμου και διχασμένου Ιράν (αλά Συρία μετά τον Άσαντ) είναι εξίσου ευπρόσδεκτο. Εάν το Ισραήλ επιτύχει το μεγαλύτερο μέρος του στόχου του, η σχέση του με άλλα ισχυρά περιφερειακά μεσαία κράτη, όπως η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία, είναι πιθανό να γίνει ακόμα πιο τεταμένη, καθώς η περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων θα έχει μετατοπιστεί περαιτέρω προς όφελός του.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι επιθέσεις στο Ιράν συνεπάγονται την αποδυνάμωση του καθεστώτος του και την ικανότητά του να επηρεάζει άμεσα, ή μέσω της χρήσης των πληρεξουσίων του στην περιοχή εις βάρος των συμφερόντων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, πείθοντάς το να αλλάξει τη συμπεριφορά του με αντάλλαγμα την τελική άρση του δεκαετούς καθεστώτος κυρώσεων και την επανένταξή του στην παγκόσμια οικονομία. Αναμφίβολα, οι ΗΠΑ διατυπώνουν επίσης τη συμμετοχή τους ως άνοιγμα του δρόμου για τον ιρανικό λαό να ανατρέψει τελικά την κυβέρνησή του.
Ωστόσο, μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν επηρεάζει τον Λευκό Οίκο που ούτε έχει ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για τις στρατιωτικές του ενέργειες ούτε έχει προβάλει το επιχείρημα υπέρ της επέμβασης στο αμερικανικό κοινό. Η σκοπιμότητα μιας εκτεταμένης σύγκρουσης και ο αντίκτυπός της στην αύξηση των τιμών της ενέργειας εν μέσω εκτεταμένης οικονομικής αβεβαιότητας περιορίζει επίσης τα περιθώρια ελιγμών του Τραμπ.
Εάν το παρελθόν είναι ένας δείκτης για το πως πρόκειται να εξελιχθούν τα γεγονότα, περαιτέρω αστάθεια και αβεβαιότητα προτού επέλθει κάποια αίσθηση σταθερότητας είναι το πιο πιθανό σενάριο. Χρειάστηκαν περίπου δεκατρείς μήνες, μεταξύ του Ιανουαρίου 1978 και του Φεβρουαρίου 1979, οι δυνάμεις πίσω από την Ιρανική Επανάσταση να ανατρέψουν τον Σάχη και τη δυναστεία του, ενώ το κάλεσμα του Τζορτζ Μπους προς τον λαό του Ιράκ να ξεσηκωθεί και να εκδιώξει τον Σαντάμ Χουσεΐν τον Φεβρουάριο του 1991 δεν υλοποιήθηκε, με την υποσχεθείσα υποστήριξη των ΗΠΑ να μένει στα χαρτία, οδηγώντας στη σφαγή πολλών από αυτούς από τις δυνάμεις ασφαλείας του Σαντάμ Χουσεΐν. Ο Σαντάμ Χουσεΐν τελικά ανατράπηκε από τον διχαστικό Συνασπισμό των Προθύμων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ την άνοιξη του 2003, με αποτέλεσμα ένα αδύναμο και διχασμένο Ιράκ.
Τα διλήμματα είναι πολλά και συνεχώς αυξανόμενα για όλους τους εμπλεκόμενους. Η σύγχρονη εκδοχή της διάβασης του Ρουβίκωνα είναι μια σπαζοκεφαλιά με απρόβλεπτες συνέπειες.
O Δημήτρης Τριανταφύλλου είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
