Ένα μικρό οστό από πόδι ελέφαντα που εντοπίστηκε σε ανασκαφή κοντά στην Κόρδοβα ενδέχεται να αποτελεί την πρώτη απτή ένδειξη ότι πολεμικοί ελέφαντες πέρασαν από την αρχαία Ευρώπη στο πλαίσιο της εκστρατείας του Καρχηδόνιου στρατηγού Αννίβα.
Η ανακάλυψη έγινε στον αρχαιολογικό χώρο Colina de los Quemados, σε στρώμα που χρονολογείται στην Εποχή του Σιδήρου. Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Ραφαέλ Μ. Μαρτίνεθ Σάντσεθ, δημοσίευσε τα ευρήματα στο Journal of Archaeological Science Reports και υπογραμμίζει ότι οστά ελέφαντα σε ευρωπαϊκά αρχαιολογικά στρώματα είναι εξαιρετικά σπάνια.
Η παρουσία ελεφάντων στους πολέμους της Καρχηδόνας με τη Ρώμη αναφέρεται εδώ και αιώνες σε ιστορικές πηγές και έχει αποτυπωθεί σε μεταγενέστερες αναπαραστάσεις. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπήρχε ένα ξεκάθαρο αρχαιολογικό τεκμήριο που να στηρίζει αυτές τις αφηγήσεις.
Το εύρημα είναι ένα οστό μήκους περίπου 10 εκατοστών, που εντοπίστηκε κάτω από τμήμα πεσμένου τοίχου. Οι αρχαιολόγοι χρησιμοποίησαν ραδιοχρονολόγηση για να εκτιμήσουν την ηλικία του και κατέληξαν ότι ταιριάζει χρονικά με την περίοδο του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου.
Για να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται για ελέφαντα και όχι για άλλο μεγάλο προϊστορικό θηλαστικό, συνέκριναν το οστό με δείγματα από σύγχρονους ελέφαντες και από μαμούθ της στέπας. Παρότι τα μορφολογικά στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για ελέφαντα, οι ερευνητές δεν μπορούν να προσδιορίσουν με βεβαιότητα σε ποιο είδος ανήκε
Η υπόθεση που εξετάζουν συνδέει το οστό με τις μετακινήσεις στρατευμάτων της Καρχηδόνας στη δυτική Μεσόγειο. Ο Αννίβας, ένας από τους πιο γνωστούς στρατηγούς της αρχαιότητας, ξεκίνησε από την Καρχηδόνα, στη σημερινή Τυνησία, και πέρασε στην Ευρώπη καθώς διεκδικούσε τον έλεγχο της Μεσογείου. Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση, το 218 π.Χ. κινήθηκε από την Ιβηρική και τη Γαλατία προς την Ιταλία και πέρασε τις Άλπεις με 37 ελέφαντες, στην αρχή της εκστρατείας του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό το ζώο να πέθανε πριν η πορεία φτάσει στις Άλπεις, κάτι που ταιριάζει με το γεγονός ότι το εύρημα προέρχεται από τη νότια Ισπανία. Στην ίδια ανασκαφή το 2020 οι αρχαιολόγοι βρήκαν νομίσματα, κεραμικά και στοιχεία στρατιωτικής χρήσης, που ενισχύουν την εκτίμηση ότι στην περιοχή υπήρξε κάποια σύγκρουση.
Στην ανάλυσή τους, οι επιστήμονες επισημαίνουν και το πρακτικό σκέλος της μεταφοράς. Ένας ελέφαντας είναι μη ενδημικό είδος για την Ευρώπη και το μεγαλύτερο χερσαίο ζώο, άρα η παρουσία του προϋποθέτει οργανωμένη μετακίνηση, πιθανότατα με πλοία. Προσθέτουν ότι είναι απίθανο να μεταφέρθηκαν νεκρά ζώα, ενώ τα οστά δεν φαίνεται να είχαν διακοσμητική χρήση ή να κατέληξαν σε εργαστήρια για κατασκευές.
Με πληροφορίες από BBC
