Σοβαρή απειλή για έναν απομονωμένο πληθυσμό χελωνών Hermann στη Μεγάλη Πρέσπα περιγράφει νέα μελέτη στο «Ecology Letters». Στο νησί Γκόλεμ Γκραντ οι αρσενικές χελώνες είναι τόσο περισσότερες και τόσο επίμονες στο ζευγάρωμα, ώστε οι θηλυκές τραυματίζονται, σταματούν να αναπαράγονται και σε ορισμένα περιστατικά καταλήγουν να πέφτουν από τους γκρεμούς του νησιού.
Το Γκόλεμ Γκραντ είναι ακατοίκητο νησί στη Μεγάλη Πρέσπα, στη Βόρεια Μακεδονία. Εκεί ζουν περίπου 1.000 χελώνες Hermann, με τον πληθυσμό να συγκεντρώνεται σε ένα δασωμένο οροπέδιο, το οποίο περιβάλλουν απότομοι γκρεμοί.
Οι ερευνητές καταγράφουν εδώ και χρόνια μια ακραία ανισορροπία φύλου. Στην τελευταία καταμέτρηση στο οροπέδιο εντόπισαν 19 ενήλικα αρσενικά για κάθε ένα θηλυκό. Η ομάδα του οικολόγου Ντράγκαν Αρσόβσκι, από τη Μακεδονική Οικολογική Εταιρεία, παρακολουθεί τις χελώνες στο νησί από το 2008.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η πίεση που δέχονται οι θηλυκές δεν περιορίζεται σε «κυνηγητό». Τα αρσενικά τις πλησιάζουν βίαια, τις σπρώχνουν και τις δαγκώνουν, πολλές φορές μέχρι να τρέξει αίμα. Στη συνέχεια τις καβαλάνε και τις χτυπούν επανειλημμένα με την άκρη της ουράς καθώς εκείνες προσπαθούν να φύγουν. Οι ερευνητές καταγράφουν ότι τρεις στις τέσσερις θηλυκές στο νησί είχαν τραυματισμούς στα γεννητικά όργανα.
Με τα χρόνια, οι επιστήμονες είδαν ακόμη μία αλλαγή. Οι θηλυκές ήταν μικρόσωμες και πέθαιναν σε μικρή ηλικία, ενώ παράλληλα μειωνόταν η αναπαραγωγή. Για να ελέγξουν τι συμβαίνει, μετέφεραν θηλυκές σε κτηνιατρείο για ακτινογραφίες. Τα αποτελέσματα έδειξαν μεγάλη απόκλιση σε σχέση με κοντινό πληθυσμό στην ηπειρωτική περιοχή.
Στο νησί, μόνο το 15% των θηλυκών που εξετάστηκαν έφερε αυγά. Στην ηπειρωτική περιοχή, αντίθετα, όλες οι θηλυκές ήταν έγκυες και κάθε μία κουβαλούσε έως 11 αυγά. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο το χρόνιο στρες να «μπλοκάρει» την αναπαραγωγή, καθώς οι χελώνες μπορούν να αποθηκεύουν σπέρμα για χρόνια χωρίς να γονιμοποιούν αμέσως τα αυγά τους.
Μεγάλη Πρέσπα: Για ποιο λόγο χελώνες πέφτουν από τον γκρεμό
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά τον τρόπο που πεθαίνουν ορισμένες θηλυκές. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι έχουν δει σε περισσότερες από μία περιπτώσεις θηλυκές να κατευθύνονται προς τους γκρεμούς και να πέφτουν. Για να ελέγξουν αν πρόκειται για τυχαίο φαινόμενο ή φυσική αντίδραση, έστησαν πείραμα πεδίου.
Έβαλαν θηλυκές σε έναν πρόχειρο περιφραγμένο χώρο. Υπήρχε μία έξοδος που οδηγούσε σε χαμηλή πτώση σε μαλακή επιφάνεια, χωρίς κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού. Οι θηλυκές από την ηπειρωτική περιοχή, όταν έμεναν μόνες, δεν πήγαιναν ποτέ προς την έξοδο. Αντίθετα, θηλυκές από το Γκόλεμ Γκραντ έφευγαν προς την έξοδο μετά από ώρα. Όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν στον χώρο πέντε αρσενικά σε έντονη αναπαραγωγική διέγερση, τότε σχεδόν όλες κατέληξαν να πέσουν. Στη μελέτη επισημαίνεται ότι στις ηπειρωτικές χελώνες η πτώση έμοιαζε αποτέλεσμα πίεσης, ενώ στις θηλυκές του νησιού αρκετές φορές η έξοδος γινόταν με δική τους κίνηση, σαν «διαφυγή».
Οι αρσενικές χελώνες μπορεί επίσης να πέσουν από το ανάγλυφο του νησιού, όμως οι ερευνητές λένε ότι αυτό συμβαίνει σε σαφώς μικρότερο ποσοστό από ό,τι στις θηλυκές.
Σε ένα ακόμη περιστατικό που περιγράφεται, οι επιστήμονες τοποθέτησαν GPS σε μία από τις λίγες θηλυκές που είχαν αυγά, ώστε να εντοπίσουν πού θα γεννήσει. Κάποια στιγμή τα δεδομένα του αισθητήρα κίνησης έδειξαν απότομη, χαοτική δραστηριότητα. Όταν η ομάδα επέστρεψε στο νησί, τη βρήκε νεκρή στην ακτή με σπασμένο καβούκι.
Με βάση τα στοιχεία τους, οι ερευνητές εκτιμούν ότι αν συνεχιστεί η ίδια τάση, το τελευταίο θηλυκό στο Γκόλεμ Γκραντ μπορεί να χαθεί το 2083. Η εξελικτική οικολόγος Τζανίν Ρεφσνάιντερ, από το Πανεπιστήμιο του Τολέδο στο Οχάιο, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, σχολίασε ότι η υπερσυγκέντρωση επιθετικών αρσενικών μοιάζει να δημιουργεί έναν αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό κατάρρευσης του πληθυσμού και ότι είναι σπάνιο να καταγράφεται κάτι τέτοιο χωρίς εξωτερικούς παράγοντες όπως ρύπανση ή απώλεια ενδιαιτημάτων.
Το γιατί προέκυψε αρχικά η ακραία ανισορροπία φύλου δεν έχει απαντηθεί. Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό να ξεκίνησε από τυχαία μεταβολή στον πληθυσμό ή από παλαιότερη μεταφορά χελωνών στο νησί από ανθρώπους, σε άνισους αριθμούς. Ένα επιπλέον μυστήριο είναι ότι σε πάνω από 100 από τα γηραιότερα αρσενικά υπάρχουν χαραγμένοι αριθμοί στο καβούκι τους, χωρίς να είναι γνωστό ποιος τους έβαλε και πότε.
Με πληροφορίες από New York Times
