Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΣΤΟ εργοστάσιο Βιολάντα στα Τρίκαλα, με πέντε εργαζόμενες να χάνουν με τόσο τραγικό τρόπο τη ζωή τους στη νυχτερινή τους βάρδια, επαναφέρει στο προσκήνιο το γεγονός ότι οι συνθήκες εργασίας εξακολουθούν να παράγουν έναν μακρύ και επώδυνο κατάλογο δυστυχημάτων.
Το δυστύχημα στο εργοστάσιο έρχεται λίγες ημέρες μετά την εξαγωγή των πρώτων συμπερασμάτων της ετήσιας ανεξάρτητης έρευνας της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ), η οποία καταγράφει κλιμακούμενη αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, με αποκορύφωμα 2025.
Η έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ καταγράφει δραματική αύξηση θανατηφόρων και σοβαρών εργατικών ατυχημάτων την τελευταία τριετία. Σύμφωνα με την έρευνα, τουλάχιστον 201 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εν ώρα εργασίας το 2025, ενώ 332 τραυματίστηκαν σοβαρά. Τα τελικά στοιχεία θα ανακοινωθούν στο τέλος Φεβρουαρίου, καθώς συνεχίζεται η διασταύρωση και η διερεύνηση υποθέσεων που δεν έχουν καταγραφεί από τις αρχές ή δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Το δυστύχημα στα Τρίκαλα, πέρα από το συγκλονιστικό του αποτύπωμα, φωτίζει, κατά την ΟΣΕΤΕΕ, ένα ευρύτερο και συστηματικό πρόβλημα: την απουσία ουσιαστικής πρόληψης.
Τα στοιχεία που μας παραθέτει η ΟΣΕΤΕ δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά, καθώς οι απώλειες εργαζομένων από το 2022 αυξάνονται δραματικά. Η έρευνα καταγράφει τον θάνατο 104 ανθρώπων σε χώρους εργασίας, ενώ ο αριθμός των θανάτων σχεδόν διπλασιάζεται το 2025, στη διάρκεια του οποίου καταγράφονται 201 θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η αύξηση των σοβαρών τραυματισμών, καθώς ο αριθμός τους εκτοξεύεται μέσα σε διάστημα τριών ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ενώ το 2022 καταγράφονταν 140 σοβαρά τραυματίες, το 2025 ο αριθμός αυτός υπερδιπλασιάζεται, φθάνοντας τους 332, αποτυπώνοντας, για τους συντάκτες της έκθεσης, μια ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών στους χώρους εργασίας
Με βάση τα στοιχεία της έρευνας που παρουσιάζει την κατανομή των 201 καταγεγραμμένων θανάτων του 2025 ανά επαγγελματικό κλάδο, αποτυπώνονται με ακρίβεια οι τομείς με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Πρώτοι στη σειρά καταγράφονται οι εργαζόμενοι στα τεχνικά επαγγέλματα και στον κλάδο των κατασκευών, αριθμώντας 50 θανάτους, ποσοστό 24,88% επί του συνόλου. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις θανάτους εντοπίζονται σε εργοτάξια, υποδομές, οικοδομές και συναφείς τομείς, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονικά επικίνδυνη φύση της κατασκευαστικής δραστηριότητας και την ανεπάρκεια σε μέτρα πρόληψης και επιτήρησης.
Ακολουθεί ο αγροτικός τομέας με 48 καταγεγραμμένες απώλειες (συμπεριλαμβανομένων κτηνοτρόφων, αλιεργατών και δασεργατών), καταλαμβάνοντας το 23,88% των συνολικών θανάτων. Η ΟΣΕΤΕΕ επισημαίνει ότι ο αριθμός αυτός ενδέχεται να υποεκτιμάται, καθώς ένα σημαντικό ποσοστό περιστατικών στον πρωτογενή τομέα είτε δεν καταγράφεται, είτε δεν κατατάσσεται ορθά λόγω έλλειψης ασφαλιστικής κάλυψης ή μη αναγγελίας.
Οι οδηγοί και οι επαγγελματίες μεταφορών συγκεντρώνουν 17 θανάτους (8,46%), ενώ σημαντική είναι και η καταγραφή στους κλάδους του τουρισμού και των ξενοδοχείων, με 15 θανάτους (7,46%), και στα ναυπηγεία, τα λιμάνια και τις θαλάσσιες δραστηριότητες, με 11 απώλειες (5,47%).
Σε χαμηλότερες θέσεις καταγράφονται επίσης επαγγελματικές κατηγορίες όπως οι Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, οι διανομείς, οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία, καθώς και οι μισθωτοί διαφόρων ειδικοτήτων, με αριθμούς που κυμαίνονται από 7 έως 8 θανάτους. Η παραγωγή και επεξεργασία τροφίμων εμφανίζει 2 θανάτους (1%).
Το υπόλοιπο καταγράφεται σε διάσπαρτες ειδικότητες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται εργαζόμενοι σε γραφεία, σούπερ μάρκετ, υπηρεσίες καθαριότητας, υγειονομική περίθαλψη και σεκιούριτι, σκιαγραφώντας μια ευρεία γκάμα επαγγελμάτων τα οποία συχνά μένουν εκτός του δημόσιου διαλόγου για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία.
πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ
Η αριθμητική αποτύπωση των απωλειών, όσο ψυχρή κι αν μοιάζει, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το ευρύτερο πλαίσιο των πολιτικών και θεσμικών επιλογών που διαμορφώνουν τις συνθήκες εργασίας. Ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ, Ανδρέας Στοϊμενίδης, ερμηνεύει την έξαρση των θανάτων ως σύμπτωμα ενός βαθιά δυσλειτουργικού μοντέλου εργασιακών σχέσεων, που παράγει σταθερά κρίσεις με ανθρώπινο κόστος: «Πλήρως απογοητευτική και τρομακτική, αλλά απολύτως αναμενόμενη, καθώς ορίζεται από τις αντεργατικές πολιτικές, με κορωνίδα τη 13ωρη εργασία την ημέρα και την έλλειψη συλλογικών συμβάσεων εργασίας, είναι η εικόνα των θανάτων στην εργασία για το 2025 στη χώρα μας, και χαρακτηρίζεται με τυπικούς αλλά και ουσιαστικούς όρους ως ανθρωπιστική κρίση. Επιδεινώνεται από τη διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, τη συστηματική υποκαταγραφή και την ανυπαρξία τριμερούς κοινωνικού διαλόγου. Η κλιμάκωση ήταν κάτι που προβλέψαμε από το 2022, ενώ είχαμε εκτιμήσει από τον Μάρτιο του 2025 το σπάσιμο του ορίου των 200 θανάτων για το 2025. Δυστυχώς ο πρόσφατος εργασιακός νόμος, αντί να αντιμετωπίζει το φαινόμενο αυτό, εισάγει ρυθμίσεις που κάνουν τον εργασιακό βίο στη χώρα μας ακόμα πιο αφόρητο», λέει.
Το δυστύχημα στα Τρίκαλα, πέρα από το συγκλονιστικό του αποτύπωμα, φωτίζει, κατά την ΟΣΕΤΕΕ, ένα ευρύτερο και συστηματικό πρόβλημα: την απουσία ουσιαστικής πρόληψης. Σύμφωνα με ένα από τα θεμελιώδη εργαλεία της επιστήμης της Υγείας και Ασφάλειας, γνωστό ως «τρίγωνο των ατυχημάτων» των Tye και Pearson, το οποίο επικαλείται, σε κάθε σοβαρό ή θανατηφόρο εργατικό δυστύχημα προηγούνται εκατοντάδες μικρότερες ενδείξεις κινδύνου που, αν είχαν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί, θα μπορούσαν να είχαν αποτρέψει την τελική κατάληξη: «Η επιστήμη της Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας συνοψίζει με το τρίγωνο των ατυχημάτων των Tye και Pearson ότι σε κάθε 400 επικίνδυνους παράγοντες μεσοσταθμίζεται ένα σοβαρό ή θανατηφόρο ατύχημα, στοιχείο που μας οδηγεί στο συμπέρασμα των πολλών επικίνδυνων συνθηκών που επικρατούσαν για τις εργάτριες και τους εργάτες στη συγκεκριμένη επιχείρηση. Κατ' αντιστοιχία μπορούμε να αντιληφθούμε και την κατάσταση που επικρατεί στους εργασιακούς χώρους στην πατρίδα μας», λέει ο ίδιος.
Μετά το τραγικό εργατικό δυστύχημα, ένα από τα πρώτα και πιο κρίσιμα ερωτήματα που τέθηκαν αφορούσε το αν είχαν υπάρξει στο παρελθόν έλεγχοι στην επιχείρηση και αν υπήρχαν καταγγελίες για τις συνθήκες εργασίας. Όπως προκύπτει, τουλάχιστον δύο επίσημες καταγγελίες είχαν κατατεθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας λίγους μήνες πριν από την έκρηξη, κάτι που επιβεβαίωσε και ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης.
«Η πρώτη έγινε στις 24 Ιουλίου του 2025 για τη θερμική καταπόνηση, ενώ υπήρχε εγκύκλιος για αναγκαστική παύση εργασιών. Έγιναν έλεγχοι για ζητήματα σχετικά με το αν υπάρχουν χώροι ανάπαυσης, νερά κ.λπ., ενημερώθηκε το εργατικό κέντρο και συμμορφώθηκε η επιχείρηση ως προς αυτές τις υποδείξεις», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση, ανέφερε ότι «η δεύτερη καταγγελία έγινε στις 27 Νοεμβρίου 2025 και είχε να κάνει με ένα ζήτημα εξοπλισμού. Εκεί εντοπίστηκαν δύο παραβάσεις –και θα υπάρξει σταχυολόγηση γιατί υπήρξαν ενστάσεις, οπότε θα δούμε τι θα πει και η Ανεξάρτητη Αρχή– που αφορούσαν μια σήμανση CE που έλειπε από ένα μηχάνημα, ενώ σε ένα μηχάνημα που είχε έναν διάδρομο υπήρχε ένα πρόβλημα» και συνέχισε λέγοντας πως «δεν έχει καμία σχέση».
Τα συγκεντρωτικά στοιχεία εργατικών δυστυχημάτων και σοβαρών τραυματισμών στην Ελλάδα την περίοδο 2022-2025, όπως καταγράφονται από την ανεξάρτητη έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ, φωτίζουν με αριθμούς τη συστηματική κλιμάκωση του φαινομένου και αναδεικνύουν τις μεγάλες αποκλίσεις σε σχέση με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2022 η ΟΣΕΤΕΕ καταγράφει 104 ανθρώπινες απώλειες, σχεδόν τριπλάσιες από τις 35 της ΕΛΣΤΑΤ. Το 2023, η απόκλιση διευρύνεται: 179 απώλειες από την ΟΣΕΤΕΕ έναντι 51 της ΕΛΣΤΑΤ.
Από την πλευρά της ΟΣΕΤΕΕ, επισημαίνεται ότι η σημαντική απόκλιση ανάμεσα στα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και στα δεδομένα της ανεξάρτητης έρευνάς τους οφείλεται σε μια σειρά από δομικούς περιορισμούς στην καταγραφή. Όπως αναφέρουν, η ΕΛΣΤΑΤ περιλαμβάνει αποκλειστικά τα ατυχήματα που αφορούν μισθωτούς σε καθεστώς πλήρους και δηλωμένης εργασίας, εξαιρώντας κρίσιμες κατηγορίες όπως εργολαβικούς εργαζόμενους, αυτοαπασχολούμενους με «μπλοκάκι», ανασφάλιστους. Επιπλέον, σημειώνουν ότι πολλά εργατικά ατυχήματα παραμένουν αδήλωτα ή καταγράφονται εσφαλμένα, ακόμη και ως τροχαία, όταν συμβαίνουν κατά τη μετάβαση από και προς την εργασία. Σύμφωνα με στελέχη της Ομοσπονδίας, «πρόκειται για μια επικοινωνιακή διαχείριση που στοχεύει στη διατήρηση του αριθμού των θανάτων σε τεχνητά χαμηλό επίπεδο, ενισχύοντας την εικόνα ενός “success story” για την εργασιακή ασφάλεια, το οποίο όμως απέχει δραματικά από την πραγματικότητα».
Στο φόντο αυτής της αποκαρδιωτικής πραγματικότητας, η ΟΣΕΤΕΕ κάνει μια αιχμηρή δημόσια παρέμβαση, αναδεικνύοντας όχι μόνο τη συστηματική επιδείνωση των δεικτών αλλά και την αδυναμία ουσιαστικής θεσμικής ανταπόκρισης στη σοβαρότητα των ευρημάτων. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία αναφέρει ότι: «Είμαστε συγκλονισμένοι με το εργατικό δυστύχημα στα Τρίκαλα».
Υπενθυμίζει ότι με την πρόσφατη έρευνα «φωτίσαμε την ιστορική κλιμάκωση της εξελισσόμενης ανθρωποθυσίας στους χώρους εργασίας στη χώρα μας –με 201 ανθρώπινες απώλειες και 302 σοβαρούς τραυματισμούς για το 2025–, στοιχειοθετώντας την με την έγκυρη έρευνα της ομοσπονδίας μας». Ωστόσο, όπως καταγγέλλει, «αντί πρόσκλησης για συνεργασία από το αρμόδιο υπουργείο, λάβαμε υποτιμητικές κρίσεις για αμφισβητούμενη καταγραφή». «Δυστυχώς», σημειώνει, «η πραγματικότητα έρχεται αμείλικτη να αναδείξει τα ζητήματα των σκληρών και απάνθρωπων όρων εργασίας στη χώρα μας, όπως καθορίζονται και επιτείνονται από τις τελευταίες νομοθετικές πρωτοβουλίες του 13ώρου, την ανυπαρξία κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών συμβάσεων εργασίας, την ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης, τη διάλυση του εθνικού συστήματος υγείας και ασφάλειας στην εργασία και την πλήρη αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών». Ο Αν. Στοϊμενίδης επικαλείται τη EUROGIP, τον ευρωπαϊκό οργανισμό που παρακολουθεί τις πολιτικές και τα δεδομένα για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία στις χώρες της Ε.Ε, για να υποστηρίξει πως η υποκαταγραφή των εργατικών ατυχημάτων στην Ελλάδα φτάνει ακόμη και το 91%: «Η συστηματική υποκαταγραφή –έως και 91%, σύμφωνα με τα στοιχεία του EUROGIP (2021)– λειτουργεί επικοινωνιακά ως “success story” και πολιτικά ως πρόσχημα για τη συνεχιζόμενη αδιαφορία για την προστασία της υγείας και ασφάλειας στην εργασία και τη μη ανάληψη ουσιαστικών πρωτοβουλιών», λέει.
Κλείνοντας, αναφέρει πως «τις επόμενες ημέρες θα επαναφέρουμε τις δεκάδες προτάσεις μας που απέρριψε το υπουργείο Εργασίας κατά την ψήφιση του νέου αντεργατικού νόμου τον προηγούμενο Οκτώβριο».
Η ανακοίνωση της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας για τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα
Σε σχέση με ζητήματα που έχουν τεθεί αναφορικά με την καταγραφή και την έκταση των εργατικών δυστυχημάτων, η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία παρουσιάζει τα επίσημα στοιχεία και τη μεθοδολογία που εφαρμόζει για τη διερεύνηση και στατιστική αποτύπωσή τους, αποτυπώνοντας μια διαφορετική εικόνα ως προς τον αριθμό των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων. Παράλληλα, παραθέτει τον θεσμικό ορισμό του εργατικού ατυχήματος, όπως αυτός προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία και τη σχετική νομολογία. Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση.
Με αφορμή δημοσιεύματα που αφορούν τον αριθμό των εργατικών δυστυχημάτων, είναι σημαντικό να επισημανθούν τα εξής:
Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, σύμφωνα με τις εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας, για το 2021 ήταν 46, για το 2022 ήταν επίσης 46, για το 2023 ήταν 47, ενώ το 2024 ήταν 48. Για το 2025 τα θανατηφόρα ατυχήματα ανέρχονται σε 42, ενώ άλλα 5 βρίσκονται υπό διερεύνηση.
Τα εργατικά ατυχήματα και ειδικά τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, ερευνώνται από τους Επιθεωρητές Υγείας και Ασφάλειας της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας. Η Επιθεώρηση Εργασίας λειτουργεί βάσει ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων και ακολουθεί διαχρονικά τη μεθοδολογία ταξινόμησης εργατικών ατυχημάτων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής για τα εργατικά ατυχήματα (ESAW).
Υπογραμμίζεται ότι, μετά τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Επιθεώρησης, τόσο η αναγγελία των εργατικών ατυχημάτων, όσο και η όλη διαδικασία διερεύνησης, αξιολόγησης, στατιστικής ταξινόμησης και διαχείρισής τους αποτυπώνεται λεπτομερώς στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα. Παράλληλα τηρούνται ακριβή στοιχεία όλων των σχετικών δραστηριοτήτων των Υπηρεσιών.
Την αξιοπιστία των καταγραφών των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων από την Επιθεώρηση Εργασίας εγγυώνται και οι λοιποί θεσμοί και δημόσιες υπηρεσίες που επιλαμβάνονται αυτών και εργάζονται παράλληλα με την Επιθεώρηση προς τη διερεύνηση της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του θανατηφόρου αποτελέσματος και της εξαρτημένης εργασιακής σχέσης (συγκεκριμένα οι Αστυνομικές Αρχές, οι Εισαγγελικές Αρχές και οι Ιατροδικαστικές Υπηρεσίες). Ειδικότερα, το ατύχημα αποτελεί αρμοδιότητα αφενός της Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία διενεργεί αυτοψία και συντάσσει σχετική έκθεση των αιτιών που προκάλεσαν το ατύχημα, αφετέρου των αστυνομικών αρχών, οι οποίες διενεργούν την αστυνομική προανάκριση, της Ιατροδικαστικής υπηρεσίας, η οποία εκδίδει πόρισμα και τέλος των εισαγγελικών αρχών, που διενεργούν την προανάκριση.
Δημοσιεύματα σχετικά με τον ετήσιο αριθμό εργατικών ατυχημάτων, αντίθετα με τις επίσημες εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας, δεν παραπέμπουν ποτέ στην πηγή τους και ουδέποτε εξειδικεύουν τη μεθοδολογία συλλογής, καταγραφής και αξιολόγησης.
Η χώρα μας, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, παρουσιάζει μια πολύ καλή εικόνα συγκριτικά με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ένωσης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που εξέδωσε η Eurostat τον Οκτώβριο του 2025, για τα εργατικά δυστυχήματα μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των τριών χωρών όπου παρατηρούνται τα λιγότερα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, πίσω μόνο από τη Γερμανία και την Ολλανδία. Και παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια και το εργατικό δυναμικό έχει αυξηθεί κατά 509.000 εργαζομένους και η παραγωγική δραστηριότητα έχει αυξηθεί.
Ως εργατικό ατύχημα νοείται κάθε πρόκληση σωματικής βλάβης ή εμφάνιση νόσου ή επιδείνωση προϋπάρχουσας νόσου σε εργαζόμενο με συνέπεια τη μερική ή ολική, πρόσκαιρη ή διαρκή ανικανότητά του για εργασία ή/και τον θάνατό του, εξαιτίας ενός βίαιου εξωτερικού γεγονότος, μη σχετιζόμενου με τον οργανισμό του παθόντος, εφ’ όσον το γεγονός έλαβε χώρα κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή με αφορμή αυτήν και συνδέεται με την εργασία άμεσα ή έμμεσα με σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Στην περίπτωση ατυχημάτων σε βάρος ένστολου προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας δεν εφαρμόζεται η εργατική νομοθεσία σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία όταν το ατύχημα λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων με εγγενείς ιδιαιτερότητες, όπως προβλέπεται στο άρθρ. 2 παρ. 2 εδ. α’ και β΄ του Κώδικα Νόμων για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία. Επιπλέον, παθολογικά συμβάντα τα οποία παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της εργασίας και οφείλονται σε παθολογία ή ενδογενή ευαισθησία ή βαθμιαία εξασθένιση και φθορά του οργανισμού του εργαζομένου δεν νοούνται ως εργατικά ατυχήματα, εφόσον δεν συνδέονται με βίαια ή/και δυσμενή για την υγεία συμβάντα στο εργασιακό περιβάλλον. Τούτο άλλωστε επιβεβαιώνει παγίως και διαχρονικά η νομολογία των Ανώτατων Δικαστηρίων της χώρας.
Επομένως, η Επιθεώρηση Εργασίας έχει υποχρέωση για τη διερεύνηση των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της και αυτά καταγράφει στα στατιστικά στοιχεία που δημοσιοποιεί.
