Κωνσταντινούπολη: Η μηχανή που σε κάνει να ψηλώνεις
Ωθούμενοι από τις αλγοριθμικές φυσαλίδες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, άνδρες από όλο τον κόσμο έρχονται στην Τουρκία για να υποβληθούν σε σπάσιμο οστών, προκειμένου να κερδίσουν μερικά εκατοστά και να ξεχάσουν τα συμπλέγματά τους. Χάρη σε μια ιατρική τεχνογνωσία κληρονομημένη από εμπόλεμες ζώνες, η Κωνσταντινούπολη έχει γίνει η παγκόσμια πρωτεύουσα της επιμήκυνσης ποδιών, μιας αγοράς που αποτιμάται στα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Ακολουθεί ρεπορτάζ.
Arnaud Pessey
Orient XXI - 15.01.2026
Ο Arnaud Pessey είναι δημοσιογράφος
Στην ήσυχη αίθουσα αναμονής της κλινικής LiveLifeTaller ("Ζήσε τη ζωή πιο ψηλά"), ακούγονται μόνο ο μεταλλικός γδούπος από τις πατερίτσες και ο βόμβος του εξαερισμού. Ο Γιάννος κάθεται σε μια από τις καρέκλες του εστιατορίου, σηκώνει το αθλητικό του σορτς και αποκαλύπτει το περίπλοκο πλέγμα βιδωμένο στα πόδια του. Τέσσερις ατσάλινες ράβδοι διαπερνούν τις κνήμες του από άκρη σε άκρη, συνδεδεμένες με ένα εξωτερικό πλαίσιο. Πιάνει το κλειδί Άλεν με την ακρίβεια ωρολογοποιού και το εισάγει σε έναν από τους μηχανισμούς. "Δεκαεννέα μοίρες, αυτό σημαίνει 0,25 χιλιοστά", εξηγεί δείχνοντας τις διαβαθμίσεις. Το μεταλλικό κλικ αντηχεί σαν μετρονόμος του πόνου. "Μερικές μέρες, ο πόνος ήταν τόσο έντονος που τα χέρια μου έτρεμαν".
Επί τρεις μήνες επαναλαμβάνει αυτό το τελετουργικό τέσσερις φορές την ημέρα, μετατρέποντας οικονομίες 35.000 ευρώ σε εννέα εκατοστά τεχνητής σάρκας και οστών. Ο Γιάννος μόλις ανέβηκε από τα 156 στα 165 εκατοστά. Οι σταθεροποιητές θα αφαιρεθούν σύντομα. Θα επιστρέψει τότε στην Κύπρο, θα φάει επιτέλους τα σουβλάκια που του έχουν λείψει τόσο πολύ και θα μάθει ξανά να περπατά με αυτό το σώμα που παρήγγειλε να του φτιάξουν.
Μακριά από τη συνοικία Σουλταναχμέτ και το Μεγάλο Παζάρι, όπου συρρέουν τουρίστες από όλο τον κόσμο, η Κωνσταντινούπολη φιλοξενεί μια λιγότερο ορατή, αλλά ακμάζουσα βιομηχανία. Η οικονομική πρωτεύουσα της Τουρκίας έχει γίνει ο παγκόσμιος προορισμός για άνδρες που έρχονται να σπάσουν τα κόκαλά τους για να κερδίσουν μερικά εκατοστά. Εκατοντάδες συγκλίνουν κάθε χρόνο προς αυτήν την πόλη, τροφοδοτώντας μια αγορά που ευημερεί στη σκιά της τουρκικής ιατρικής έκρηξης.
"Δεν είναι για να αποδείξω κάτι σε κάποιον", εξηγεί ο Γιάννος, ζυγίζοντας τα λόγια του. "Αλλά όταν είσαι σε ένα μπαρ και όλοι είναι όρθιοι, νιώθεις κοντός. Εγώ, απλώς αγωνίζομαι για να είμαι κανονικός. Αυτό είναι όλο." Αυτή η προφανής αντίφαση —το να αρνείσαι την κοινωνική επίδραση ενώ ταυτόχρονα την επικαλείσαι— συνοψίζει το παράδοξο αυτών των ανδρών που ήρθαν να αναζητήσουν μια "κανονικότητα" που ελπίζουν να παραμείνει αόρατη.
Ένα κόμπλεξ που επιτείνεται από τους αλγορίθμους
Η ιστορία του Γιάννου ξεκινά με μια συνηθισμένη αναζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: limb lengthening (επιμήκυνση μελών). Αυτό το αίτημα ενεργοποιεί ένα rabbit hole (ψηφιακή παγίδα). Οι αναρτήσεις του λογαριασμού LiveLifeTaller, τον οποίο ακολουθούν 425.000 συνδρομητές, κατακλύζουν τη ροή ειδήσεων του κοινωνικού δικτύου που χρησιμοποιεί ο Γιάννος, μετατρέποντας μια απλή περιέργεια σε καθημερινή εμμονή.
"Μετά την πρώτη μου αναζήτηση, η κλινική LiveLifeTaller εμφανιζόταν συνέχεια στον αλγόριθμο", περιγράφει ο ίδιος, χωρίς να συνειδητοποιεί τον μηχανισμό που πλέον διαμορφώνει τις πιο ενδόμυχες επιθυμίες. Στο TikTok, το hashtag "limb lengthening" παραπέμπει σε περισσότερες από 17 εκατομμύρια αναρτήσεις που δείχνουν μεταμορφώσεις "πριν και μετά". Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έκαναν ορατό ένα ανδρικό άγχος που κάποτε ήταν κρυφό. Οι εφαρμογές γνωριμιών εντείνουν αυτή τη δυναμική: τα φίλτρα του ύψους μετατρέπουν μια προτίμηση σε μια ποσοτικά μετρήσιμη απόρριψη. Δεν είσαι πλέον απλώς "κοντός": είσαι 1 μέτρο και 67 εκατοστά και αποκλείεσαι πριν καν ξεκινήσει η συζήτηση.
Η εμπορική αποτελεσματικότητα προκαλεί δέος: σύμφωνα με τις κλινικές που ερωτήθηκαν, έως και το 95% των αιτημάτων καταλήγουν σε επέμβαση. Αυτή η πελατεία δεν περιορίζεται πλέον στους Δυτικούς. Από τότε που η Κίνα απαγόρευσε αυτές τις επεμβάσεις για καλλωπιστική χρήση το 2006, ομάδες που συγκεντρώνουν εκατοντάδες μέλη στην εφαρμογή WeChat οργανώνουν ομαδικά ταξίδια προς την Κωνσταντινούπολη. Χάρη στις αεροπορικές συνδέσεις της Turkish Airlines και τις διευκολύνσεις για τις ιατρικές βίζες, η ανάπτυξη αυτού του εμπορίου κατέστη δυνατή .
Η κληρονομιά των στρατιωτικών χειρουργείων
Αυτός ο μετασχηματισμός της Τουρκίας σε ιατρικό κόμβο έχει τις ρίζες του στις αναταράξεις που συγκλονίζουν τη Μέση Ανατολή από το 2011. Όταν οι βομβαρδισμοί καταστρέφουν τη γειτονική Συρία, η Τουρκία αναπτύσσει έναν πρωτοφανή ιατρικό μηχανισμό έκτακτης ανάγκης. Τα συνοριακά νοσοκομεία γίνονται εργαστήρια οστικής ανακατασκευής.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε από την Τουρκική Υπηρεσία Διαχείρισης Καταστροφών και Εκτάκτων Αναγκών (AFAD) και το Υπουργείο Υγείας, 31.590 τραυματισμένοι πρόσφυγες μεταφέρθηκαν σε τουρκικά ιδρύματα μεταξύ 2011 και 2016. [1] Αυτή η περίοδος διαμόρφωσε μια γενιά χειρουργών που κατέχουν τις πιο εξελιγμένες τεχνικές οστικής αποκατάστασης.
Η Ανατολή θεραπεύει τα τσακισμένα σώματα από τους πολέμους της, ενώ παράλληλα αποκαθιστά χειρουργικά τα συμπλέγματα της ευημερούσας Δύσης.
Ο Δρ. Halil Buldu, ο οποίος εργάζεται σήμερα στην κλινική LiveLifeTaller, απέκτησε την τεχνογνωσία του σε τουρκικά νοσοκομεία όπου νοσηλεύτηκαν πολυάριθμοι τραυματίες των περιφερειακών συγκρούσεων. Τα τραύματα που θεράπευε τότε —οστά θρυμματισμένα από εκρήξεις, αρθρώσεις διαλυμένες— του προσέφεραν μια σπάνια κατάρτιση. Αυτή η ίδια ακρίβεια εξυπηρετεί σήμερα άνδρες με απόλυτα υγιή σώματα, οι οποίοι έρχονται να λύσουν τα συμπλέγματά τους κερδίζοντας επιπλέον εκατοστά.
Η τουρκική ιατρική υποδομή, με την εμπειρία που απέκτησε από την ανθρωπιστική κρίση, ανακαλύπτει έναν νέο εμπορικό προσανατολισμό. Σύμφωνα με τον δημόσιο οργανισμό υγείας USHAŞ, 1,50 εκατομμύριο ξένοι ασθενείς απέφεραν έσοδα άνω των 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων (2,5 δισεκατομμύρια ευρώ) το 2024, ένας αριθμός που βρίσκεται σε συνεχή άνοδο. Αυτή η μετεξέλιξη αποκαλύπτει ένα εντυπωσιακό παράδοξο: η Ανατολή θεραπεύει τα σώματα που έχουν τσακιστεί από τους πολέμους της, ενώ παράλληλα αποκαθιστά χειρουργικά τα συμπλέγματα της ευημερούσας Δύσης.
Το ύψος, μονάδα μέτρησης της ανδρικής υπόστασης
Στη συνοικία Αβτσιλάρ, τα γραφεία της WannaBeTaller (Θέλω να γίνω ψηλότερος) κρύβονται στον τρίτο όροφο μιας απρόσωπης πολυκατοικίας. Το περιβάλλον είναι λιτό, αλλά τα γραφεία σφύζουν από κίνηση: μια ομάδα αποκλειστικά γυναικών δημιουργεί περιεχόμενο για πολύγλωσσα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Ibrahim Alğan, ο ιδρυτής της επιχείρησης, με υποδέχεται στο γραφείο του, του οποίου οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με διπλώματα και μαρτυρίες ασθενών. Κάθεται, κρατώντας το παλτό του, και αρχίζει να αφηγείται την ιστορία του με τον τόνο ενός ανθρώπου που ακόμα δεν έχει βρει ανακούφιση: "Δεν μιλάω ποτέ εύκολα για το ύψος μου", ομολογεί εξαρχής. Γεννημένος σε μια φτωχή οικογένεια στην ανατολική Τουρκία, ο Ιμπραήμ μεγάλωσε αλλάζοντας συνεχώς διάφορες περιστασιακές δουλειές: κουλουροπώλης, εργάτης που σήκωνε "πέτρες που θα έπρεπε να τις μεταφέρουν μηχανήματα". Στα δεκατρία του χρόνια, η ανάπτυξή του σταματά στα 161 εκατοστά. "Έβλεπα τους φίλους μου να ψηλώνουν κάθε χρόνο", ομολογεί. "Όλοι είχαν ανάπτυξη εκτός από εμένα. Ζεις μόνιμα με το ύψος σου. Κάθε καθρέφτης, κάθε φωτογραφία σου το θυμίζει".
Η ταπείνωση που ξεχείλισε το ποτήρι συνέβη στο σχολείο όπου δίδασκε. Ένας μαθητής ρώτησε μπροστά σε όλους μια συνάδελφο τι πίστευε για τον Ιμπραήμ. Η απάντησή της αντήχησε σαν καταδίκη: "Τον αγαπώ... όσο το μπόι του". "Ήταν ένα αστείο", παραδέχεται ο ίδιος. "Αλλά εγώ το εξέλαβα ως ετυμηγορία για την αξία μου". Το 2015, σε ηλικία 30 ετών, ο Ibrahim Alğan περνά τον χειρουργικό "Ρουβίκωνα". Στο τέλος αυτού του μαρτυρίου, κερδίζει έξι εκατοστά και βρίσκει ένα σκοπό: να καταγράφει όλα όσα κανένας ασθενής δεν είχε διηγηθεί. Γίνεται ένας από τους πρώτους που μοιράστηκαν την επέμβασή τους σε ένα ιστολόγιο, δημιουργώντας τον πυρήνα για μια κοινότητα που θα γιγαντωνόταν αργότερα με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πάνω στο γραφείο του δεσπόζει περήφανα μια μεταλλική κατασκευή. Πάνω της στηρίζονται θραύσματα ανθρώπινων οστών, τμήματα μηριαίων οστών, ωχρά και κυρτά. "Αυτό εδώ είναι πέντε εκατοστά. Εκείνο έξι", εξηγεί ενώ περιεργάζεται αυτά τα "κειμήλια". "Είναι το ρεκόρ μας στη μείωση ύψους". Αυτά τα οστά, σχεδόν αποκλειστικά γυναικεία, υποδηλώνουν ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, κάποιες γυναίκες υποβάλλονται στην αντίστροφη επέμβαση: για να κοντύνουν.
Υπάρχει κι εκείνος ο απατημένος σύζυγος, που ήρθε με έναν και μοναδικό στόχο: να φτάσει το ύψος του αντιζηλού του.
Στην άλλη άκρη της Κωνσταντινούπολης, η LiveLifeTaller στεγάζεται σε ένα παλιό ξενοδοχείο που έχει μετατραπεί σε κάτι που θυμίζει Youth Hostel. Υπάρχουν μεγάλες τηλεοράσεις, ποδοσφαιράκια, μια κονσόλα PlayStation, μια ταράτσα με μπάρμπεκιου. Στο ισόγειο, μια ανοιχτή κουζίνα υποδέχεται τους ασθενείς. Η επιχείρηση, που ιδρύθηκε το 2020, απασχολεί 60 άτομα και ισχυρίζεται ότι πραγματοποιεί εκατοντάδες επεμβάσεις ετησίως. Στο γραφείο του, ο Sedat Ilhan, ο ιδρυτής της, προβάλλει φωτογραφίες γάμου στην τηλεόραση. Κρατάει δύο iPhone στα χέρια του και είναι ντυμένος με Prada από την κορυφή ως τα νύχια. Αυτός ο πρώην φοιτητής οικονομικών θυμίζει περισσότερο influencer παρά έναν άνθρωπο που κάποτε είχε συμπλέγματα. "Κοίτα αυτό", λέει δείχνοντας την οθόνη. Εκεί βλέπει κανείς έναν σκυφτό άνδρα 1,57 που αποφεύγει τον φακό. "Αυτός ήμουν εγώ το 2017". Σύρει την εικόνα. "Και αυτός είμαι εγώ τώρα". Ίδια πόζα, ίδιο μέρος, αλλά αυτή τη φορά ακτινοβολεί.
"Αν είσαι αδύνατος και κοντός, μοιάζεις με παιδί", θυμάται ο ίδιος. Η σύζυγός του έτρεμε τις εξόδους τους στα μαγαζιά: "Ήταν πάντα ένα δράμα". Το πιο σημαντικό ψυχολογικό του όριο; "Να ξεπεράσω τη γυναίκα μου", εκμυστηρεύεται με ένα πονηρό χαμόγελο. Μετά τη μεταμόρφωσή του —τρεις επεμβάσεις για να φτάσει τα 177 εκατοστά, μια πλαστική μύτης και μια λιποαναρρόφηση— όλα άλλαξαν. "Μόνο το όνομά μου και το διαβατήριό μου είναι αυθεντικά", αστειεύεται. "Όλα τα υπόλογα είναι ψεύτικα. Και είμαι ευτυχισμένος".
Αυτοί οι επιχειρηματίες φυλάσσουν ως κόρη οφθαλμού τις αποκαλυπτικές μαρτυρίες. Υπάρχει ο εισαγγελέας από τα Άδανα, που ένιωθε ότι οι συνάδελφοί του δεν σεβόντουσαν την εξουσία του λόγω του αναστήματός του. Ή ο απατημένος σύζυγος, που ήρθε με έναν και μοναδικό στόχο: να φτάσει το ύψος του αντιζηλού του. Αυτές οι ιστορίες εκθέτουν μια συστηματική ανδρική επιταγή: ο άνδρας πρέπει να κυριαρχεί σωματικά απέναντι στη συντρόφό του και τους αντιζηλούς του, έστω και για λίγα εκατοστά. Σε αυτή την αμείλικτη λογική, το ύψος γίνεται η μονάδα μέτρησης της ανδρικής υπόστασης.
Επώδυνες και ριψοκίνδυνες επεμβάσεις
Αυτή η μαζική παραγωγή επεμβάσεων έχει και τις σκοτεινές της πτυχές. Οι τουρκικές κλινικές προτιμούν τους εξωτερικούς σταθεροποιητές αντί για τα εσωτερικά εμφυτεύματα, γεγονός που εξηγεί το χαμηλότερο κόστος τους. "Το ποσοστό μόλυνσης μπορεί να φτάσει το 30% με 40% με τους εξωτερικούς σταθεροποιητές", εξηγεί ο Kevin Debiparshad, χειρουργός στο Λας Βέγκας, ο οποίος περιθάλπει ασθενείς που υποφέρουν από επιπλοκές μετά από επέμβαση στην Τουρκία.
Σύμφωνα με κινεζικά μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου του CCTV, αρκετές περιπτώσεις επιπλοκών αναφέρθηκαν στις αρχές του 2025. [2] Τον Φεβρουάριο του 2024, ένας Σαουδάραβας έχασε τη ζωή του μετά από επέμβαση επιμήκυνσης ποδιών σε ιδιωτική κλινική, [3] με αποτέλεσμα ο εισαγγελέας της Κωνσταντινούπολης ένα διατάξει έρευνα. Παρά ταύτα, οι ασθενείς συρρέουν, παρακινούμενοι από τιμές που έγιναν πιο προσιτές για τους ξένους λόγω της τουρκικής οικονομικής κρίσης.
Πριν φύγω από την κλινική, ρωτώ τον Γιάννο αν θα δεχόταν να φωτογραφηθεί. Συμφωνεί, με έναν όρο: "Για το άρθρο σας, εντάξει. Αλλά δεν θα την ποστάρω ο ίδιος. Όχι ακόμα". Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν τη ζήτηση, αλλά οι ασθενείς φυλάσσουν ζηλότυπα το κατασκευαστικό μυστικό τους. Ορισμένοι μάλιστα προτιμούν να περιοριστούν σε λίγα μόνο εκατοστά. "Είχα έναν ασθενή που ήθελε να ψηλώσει μόνο 3 εκατοστά, παρόλο που ο πόνος είναι ο ίδιος, γιατί δεν ήθελε να γίνει αντιληπτό", διηγείται ο Sedat Ilhan. "Δεν ψάχνω το εξαιρετικό. Απλώς προσπαθώ να είμαι φυσιολογικός", συνοψίζει ο Γιάννος. "Όλη μου η ζωή περιστρεφόταν γύρω από το ύψος μου. Θέλω να προχωρήσω παρακάτω". Σε λίγες μέρες, θα υποβληθεί στην τελευταία του επέμβαση, αυτή που θα απελευθερώσει οριστικά τα πόδια του από τους εξωτερικούς σταθεροποιητές. Εννέα εκατοστά που κόστισαν ακριβά, πληρωμένα με πόνο και υπομονή.
Στο αεροδρόμιο, ένας νέος υποψήφιος θα παραληφθεί σύντομα μόλις κατέβει από το αεροπλάνο για τους επόμενους τρεις μήνες. Με τη βοήθεια των αλγορίθμων, η Κωνσταντινούπολη συνεχίζει να κατασκευάζει νέα σώματα, μετατρέποντας τα συμπλέγματα σε ζεστό χρήμα.
[1] Ismaïl Tayfur, Mücahit Günaydin, Selim Suner, "Healthcare Service Access and Utilization among Syrian Refugees in Turkey", Annals of Global Health, 20 mars 2019.
[2] "Underground profit chain involving limb lengthening surgery exposed by investigative report of Chinese state media", Global Times, 19 janvier 2025.
[3] "Saudi Embassy in Turkiye follows up on the death of citizen after undergoing limb-lengthening surgery", Saudi Gazette Report, 18 mars 2024.
'Ενα άλλο επικερδές ιατρικό εμπόριο, εκτός από αυτό που παρατηρείται στην Κωνσταντινούπολη, άνθισε και στην Ελλάδα, και ειδικά στη Θεσσαλονίκη, με την "υποβοηθούμενη αναπαραγωγή". Δείτε ένα σχετικό άρθρο στο Αλμανάκ:
Κάθε υποκατάστατη μητρότητα αποτελεί εκμετάλλευση
Nicolas Herpin, Η εξουσία των ψηλών. Éditions La Découverte, Παρίσι, 2006.
Σχετικά με την επίδραση του αναστήματος των ανδρών στην κοινωνική τους θέση.
"Όσο ψηλότεροι είναι οι άνδρες, τόσο λιγότερο συχνά αυτοκτονούν. Στον τομέα της απασχόλησης, οι αποδοχές ποικίλλουν επίσης ανάλογα με το ανάστημα, προς όφελος των ψηλών. Οι άνδρες χαμηλού αναστήματος ζουν λιγότερο συχνά σε ζευγάρι και έχουν λιγότερα παιδιά. Αυτά τα αποτελέσματα δεν έχουν διαπιστωθεί σε αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά στη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία. Χωρίς να αποτελούν μέρος ενός συντονισμένου σχεδίου, τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από διαφορετικούς κλάδους: την ανθρωπολογία, τη βιολογία, την ψυχοκοινωνιολογία, την οικονομία της εργασίας, την κοινωνιολογία της εκπαίδευσης και τη δημογραφία. Προκαλούν συζητήσεις και καινοτόμες υποθέσεις μεταξύ των ερευνητών. Το ύψος των ανδρών ήταν πάντα ένα σημαντικό θέμα της ποπ κουλτούρας και αυτό το στερεότυπο παραμένει εξαιρετικά ζωντανό στα ΜΜΕ και τον Τύπο. Γιατί τότε το ανάστημα δυσκολεύεται να αναδειχθεί στον δημόσιο χώρο ως 'κοινωνικό πρόβλημα';"
