Η πλαστική ρύπανση, μία από τις πιο σοβαρές απειλές για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, γίνεται ακόμη πιο κινητική, πιο ανθεκτική και πιο επικίνδυνη εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, σύμφωνα με μια νέα μεγάλη επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Science.
Ερευνητές από κορυφαία πανεπιστήμια, ανάμεσά τους και το Imperial College London, εξέτασαν εκατοντάδες μελέτες και διαπίστωσαν ότι οι ολοένα πιο έντονοι καύσωνες, οι πλημμύρες, οι καταιγίδες και οι πυρκαγιές επιταχύνουν τη διάσπαση των πλαστικών, τα μεταφέρουν σε μεγαλύτερες αποστάσεις και ενισχύουν την τοξικότητά τους.
«Διπλασιάζεται ο ρυθμός διάσπασης των πλαστικών με άνοδο 10°C»
Η έρευνα δείχνει ότι υψηλότερες θερμοκρασίες, αυξημένη υγρασία και η έκθεση στο ηλιακό φως κάνουν το πλαστικό πιο εύθραυστο, δημιουργώντας μικροσκοπικά θραύσματα. Μάλιστα, μια αύξηση 10 βαθμών Κελσίου σε συνθήκες καύσωνα μπορεί να διπλασιάσει τον ρυθμό με τον οποίο το πλαστικό διασπάται σε μικροπλαστικά.
Ακραία καιρικά φαινόμενα το ενισχύουν ακόμη περισσότερο, καθώς πλημμύρες και οι ισχυροί άνεμοι παρασύρουν και μεταφέρουν πλαστικό σε τεράστιες αποστάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι τυφώνες, όπως αυτοί στο Χονγκ Κονγκ, που αύξησαν τη συγκέντρωση μικροπλαστικών σε παράκτιες περιοχές έως και 40 φορές.
Οι δασικές πυρκαγιές απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα μικροπλαστικά και τοξικά χημικά από καμένα υλικά, σπίτια και οχήματα. Σε μια παράδοξη εξέλιξη, οι πλημμύρες μπορούν να δημιουργήσουν ακόμη και «πλαστικά πετρώματα», όταν πλαστικά και φυσικοί βράχοι συγκολλούνται μεταξύ τους, λειτουργώντας στη συνέχεια ως «εργοστάσια» παραγωγής μικροπλαστικών.
Η κλιματική κρίση αυξάνει την τοξικότητα των μικροπλαστικών
Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα μικροπλαστικά λειτουργούν σαν «Δούρειοι Ίπποι» που μεταφέρουν φυτοφάρμακα, «αιώνιες» χημικές ουσίες (PFAS) και τοξικά συστατικά που περιέχονται στο ίδιο το πλαστικό.
Την ίδια ώρα, οι υψηλότερες θερμοκρασίες κάνουν τα πλαστικά να απορροφούν και να απελευθερώνουν πιο εύκολα τα τοξικά χημικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο για έμβια όντα, όπως είναι οι άνθρωποι και τα ζώα, περιγράφουν οι ερευνητές, αναδεικνύοντας παράλληλα τους κινδύνους για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Όπως τονίζουν, η διπλή πίεση της ρύπανσης και της κλιματικής κρίσης πλήττει πιο έντονα τα θαλάσσια οικοσυστήματα, γεγονός που προέκυψε από σχετικές μελέτες σε κοράλλια, μύδια, αχινoύς και ψάρια. Ειδικότερα, προκύπτει ότι η παρουσία μικροπλαστικών μειώνει την ικανότητά τους να αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και στην οξίνιση των ωκεανών.
Ζώα που φιλτράρουν μεγάλες ποσότητες νερού, όπως τα μύδια, γεμίζουν μικροπλαστικά και τα μεταφέρουν στους θηρευτές τους. Αυτό μπορεί να απειλήσει ακόμη και κορυφαίους θηρευτές. «Οι όρκες είναι οι πιο χαρακτηριστικές», σημειώνει ο καθηγητής Γκάι Γούντγουορντ.
Η παραγωγή πλαστικού συνεχίζει να αυξάνεται
Η ανάγκη για λύσεις είναι πιεστική: η παγκόσμια παραγωγή πλαστικού αυξήθηκε 200 φορές από το 1950 μέχρι το 2023 και αναμένεται να συνεχίσει να εκτοξεύεται, καθώς οι πετρελαϊκές εταιρείες στρέφουν επενδύσεις από τα ορυκτά καύσιμα προς τα πλαστικά προϊόντα.
Ως προς τις προτάσεις τους, οι επιστήμονες συνιστούν τα εξής:
- μείωση της παραγωγής και χρήσης πλαστικού
- κατάργηση των απαραίτητων πλαστικών μιας χρήσης
- επανασχεδιασμό προϊόντων
- ενίσχυση της ανακύκλωσης
- νομικά δεσμευτική παγκόσμια συνθήκη για το πλαστικό
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις εδώ και χρόνια παραμένουν παγωμένες, με βαθιές διαφωνίες για το αν θα πρέπει να μπει πλαφόν στην παραγωγή.
«Το πλαστικό που πετάμε σήμερα απειλεί μελλοντικές, παγκόσμιας κλίμακας ανατροπές στα οικοσυστήματα», προειδοποιεί η Στέφανι Ράιτ από το Imperial College London.
Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη συμφωνούν ότι η ανάλυση είναι καίρια. «Οι δύο κρίσεις –κλίμα και πλαστικό– τροφοδοτούν η μία την άλλη. Η λύση βρίσκεται στα χέρια μας: μείωση της υπερκατανάλωσης», επισημαίνει η Ταμάρα Γκάλοουεϊ, καθηγήτρια οικοτοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ.
Με πληροφορίες από CNN
