Σε εκστρατεία ενημέρωσης και κινητοποίησης των πολιτών κατά της πλαστικής ρύπανσης προχωρά το WWF Ελλάς, με φετινό επίκεντρο τη ρύπανση από αποτσίγαρα, τα οποία κατατάσσονται στα τοξικότερα πλαστικά μιας χρήσης που εντοπίζονται στις ελληνικές παραλίες. Η νέα καμπάνια «Κάπου Γόπα», που υλοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, στοχεύει στην ανάδειξη του προβλήματος και την ενεργοποίηση πολιτών, φορέων και επιχειρήσεων.
Τα αποτσίγαρα που απορρίπτονται στις ακτές περιέχουν πλαστικά φίλτρα και τοξικές ουσίες. Δεν είναι ανακυκλώσιμα και χρειάζονται έως και 14 χρόνια για να διασπαστούν στο φυσικό περιβάλλον. Σύμφωνα με το WWF Ελλάς, στην Ελλάδα εντοπίζονται κατά μέσο όρο 50 αποτσίγαρα ανά 100 μέτρα παραλίας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις –όπως στην παραλία του Αλίμου το φθινόπωρο του 2021– καταγράφηκαν έως και 1.129 αποτσίγαρα σε μόλις 100 μέτρα.
Η καμπάνια προβάλλεται ήδη μέσα από σχετικό video και θα αναπτυχθεί σταδιακά σε online και offline περιβάλλον. Περισσότερες πληροφορίες και υλικό υπάρχουν στη σελίδα kapougopa.gr.
Τα αποτσίγαρα διασπώνται σε μικροΐνες και απελευθερώνουν τοξικά χημικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Επηρεάζουν ιδιαίτερα ψάρια, μαλάκια και μικρά καρκινοειδή, ενώ οι τοξίνες συσσωρεύονται στη θαλάσσια ζωή και, μέσω της τροφικής αλυσίδας, καταλήγουν και στην ανθρώπινη κατανάλωση. Μελέτες σε περιοχές όπως ο Περσικός Κόλπος και οι ακτές της Κίνας έχουν εντοπίσει υψηλά επίπεδα βαρέων μετάλλων σε ψάρια και οστρακοειδή λόγω ρύπανσης από γόπες.
Σε παγκόσμια κλίμακα, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο απορρίπτονται 4,5 τρισεκατομμύρια αποτσίγαρα, ενώ αποτελούν το 40% των συνολικών απορριμμάτων που συλλέγονται σε δράσεις καθαρισμού ακτών και δημόσιων χώρων.
Παρά τη νομοθετική υποχρέωση για διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού (βάσει του Νόμου 4736/2020 και της Οδηγίας 2019/904 της Ε.Ε.), στην Ελλάδα δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί σύστημα συλλογής και διαχείρισης αποτσίγαρων από τους ίδιους τους παραγωγούς προϊόντων καπνού. Η απουσία ενός Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) οδηγεί σε ανεξέλεγκτη απόρριψη και ελλιπή ανακύκλωση.
Η Σύμβαση-Πλαίσιο για τον Έλεγχο του Καπνίσματος του ΠΟΥ, που έχει υιοθετηθεί διεθνώς, προβλέπει μέτρα για τη μείωση των περιβαλλοντικών συνεπειών του καπνίσματος, ενώ η ευρωπαϊκή οδηγία απαιτεί από τα κράτη-μέλη συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την αποτροπή ρίψης αποτσίγαρων στο περιβάλλον.
Ωστόσο, στην Ελλάδα παραμένει κενό εφαρμογής, γεγονός που επιτρέπει τη συνεχιζόμενη ρύπανση, ιδίως κατά τη θερινή περίοδο, όπου η επισκεψιμότητα στις παραλίες αυξάνεται ραγδαία.
