Κι όμως υπάρχουν και «αραβικά καλιαρντά»!

Marwan Kaabur: «Αγωνιζόμαστε και στον αραβικό κόσμο για δικαιώματα κι ελευθερίες, αλλά προκρίνουμε τον δικό μας τρόπο, στο πλαίσιο της δικής μας κουλτούρας» Facebook Twitter
Εικονογράφηση από το «Queer Arab Glossary».
0


ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΟΙ
οι Έλληνες και οι Ευρωπαίοι γνώστες της αραβικής, ακόμα όμως κι ένας κάτοχος διδακτορικού δύσκολα θα κατανοούσε ή μάλλον θα… τζίναβε έννοιες όπως «lāzmo shadd barāghī» («οι βίδες του θέλουν σφίξιμο», έκφραση που σε Λίβανο και Συρία αναφέρεται στους «κουνιστούς» γκέι), «laḥḥāsa» («εκείνη που γλείφει», υποδηλώνει τη λεσβία), «qāyiso-l-mā» («αγγιγμένος από νερό», έτσι αποκαλούν τον θηλυπρεπή άντρα στο Μαγκρέμπ), «Kahina» («αρχιέρεια», έτσι λένε στο Ομάν τις «αδερφομάνες»), «awlād Μīkī» («παιδιά του Μίκι Μάους» λένε στο Σουδάν τα όχι ιδιαίτερα αρρενωπά αγόρια), «Abū Frūkh» (που στις χώρες του Κόλπου σημαίνει τον ώριμο άντρα που ορέγεται εφήβους) ή τη «shawwāya», που κανονικά σημαίνει «σχάρα ψησταριάς» αλλά υπονοεί τον ενεργοπαθητικό γκέι! Και πώς αλλιώς, αφού οι όροι αυτοί προέρχονται από την queer αραβική διάλεκτο ή αλλιώς τα «αραβικά καλιαρντά». Την οποία διάλεκτο κι εγώ αγνοούσα ώσπου πληροφορήθηκα την αγγλική έκδοση του «Queer Arab Glossary» (Saqi Books 2023) το οποίο, έχοντας ήδη περιοδεύσει σε τριάντα πόλεις, παρουσιάζεται τώρα και στην Αθήνα, στο πλαίσιο της εκδήλωσης BUSTAN presents: The Queer Arab Glossary – Athens Launch (20-22/10).

Συγγραφέας είναι ο 38χρονος σήμερα Λιβανέζος ερευνητής και γραφίστας Marwan Kaabour, ο οποίος θα είναι παρών στην παρουσίαση. Ευελπιστεί δε το «Γλωσσάρι» του, το οποίο παρουσιάζει ευρύτερο ιστορικό, πολιτισμικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον, να εκδοθεί και στα ελληνικά. Με την ευκαιρία αυτή, βρεθήκαμε στο Zoom και συζητήσαμε εκτενώς για το βιβλίο, την ομοφυλοφιλία και γενικότερα την queer συνθήκη στον αραβικό κόσμο και τη συχνά παρεξηγημένη πρόσληψή τους από τη Δύση, για τον «αραβικό δρόμο» προς την απελευθέρωση, που εμπνέεται μεν από τα ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματα της Ευρώπης και των ΗΠΑ αλλά δεν ταυτίζεται απαραίτητα με αυτά, καθώς επίσης το «pink washing», που έχει εφαρμογές και στο Παλαιστινιακό. 

«Η κατάσταση σήμερα για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στις αραβικές χώρες είναι, γενικά μιλώντας, αισθητά βελτιωμένη συγκριτικά με λίγες μόλις δεκαετίες νωρίτερα. Αργά αλλά σταθερά, τα πράγματα αλλάζουν και σε αυτό συνέβαλαν πολύ το ίντερνετ και τα κοινωνικά δίκτυα»

Είναι βέβαια γνωστό ότι οι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι σε πολλές χώρες «εφηύραν» σε πιο σκοτεινές εποχές μια ιδιαίτερη διάλεκτο ώστε να συνεννοούνται χωρίς να γίνονται αντιληπτοί από αδιάκριτα αφτιά. Στη Βρετανία π.χ. έχουμε αντίστοιχα τα polari, στην Ελλάδα τα καλιαρντά, που έχουν μεν ιστορική αξία –τα κατέγραψε εξάλλου απολαυστικά στο ομώνυμο βιβλίο του ο Ηλίας Πετρόπουλος–, ενώ κάποιοι όροι τους γίνανε στην πορεία mainstream, αν όμως κάποιοι τα μιλούν ακόμα, αυτό γίνεται περισσότερο χάριν παιδιάς, καθώς ένα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο δεν τα χρειάζεται πια στην καθημερινότητά του. Σε κάποια άλλα μέρη του κόσμου, εντούτοις, όπως οι αραβικές χώρες, αυτή η «συνωμοτικότητα» παραμένει λίγο πολύ αναγκαία, μολονότι κι εκεί πλέον οι κοινωνίες και οι αντιλήψεις, αργά αλλά σταθερά, αλλάζουν, όπως υποστηρίζει ο συνομιλητής μου που επίσης λατρεύει να μιλά τα «αραβικά καλιαρντά»! 

Ο Λιβανέζος ερευνητής και γραφίστας Marwan Kaabour
Ο Λιβανέζος ερευνητής και γραφίστας Marwan Kaabour

Ξεκινώ ρωτώντας τον πόσο «φιλική» ήταν η Βηρυτός για ένα γκέι αγόρι που γεννήθηκε και μεγάλωσε εκεί, όπως εκείνος. Ο Μαρουάν ευτύχησε να έχει φιλελεύθερους, ανοιχτόμυαλους γονείς με αριστερές ιδέες και καλλιτεχνικές ανησυχίες, όπως λέει: «Όταν στα 18 μου έκανα το coming out μου, δυσκολεύτηκαν αρχικά να το δεχτούν, επικράτησαν όμως η κατανόηση, η αγάπη και αποδοχή. Δημιούργησαν για μένα ένα υποστηρικτικό, φροντιστικό περιβάλλον κι αυτό ήταν εξαιρετικά σημαντικό γιατί μου επέτρεψε να διερευνήσω ελεύθερα και απενοχοποιημένα τη σεξουαλικότητά μου». Εντάξει, η Βηρυτός δεν είναι Λονδίνο ή Παρίσι, δεν μπορείς να εκδηλώνεις τόσο ανοικτά τον έρωτά σου για έναν άνθρωπο του ίδιου φύλου, είναι ωστόσο η πιο «άνετη» πρωτεύουσα στον αραβικό κόσμο, λέει – «Έχουμε τα μπαρ, τα καφέ και τα άλλα στέκια μας, το διασκέδασα λοιπόν, μπορώ να πω, αρκετά όσο βρισκόμουν εκεί! Πλέον ζω από το 2012 στο Λονδίνο, επισκέπτομαι όμως συχνά τη γενέτειρά μου και χαίρομαι που η κατάσταση για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα έχει βελτιωθεί – μέχρι ακτιβιστικές ομάδες έχουν δημιουργηθεί». 

Αλλά τι γίνεται, αλήθεια, με τη νομοθεσία; «Υπάρχει ένας διφορούμενος νόμος που ποινικοποιεί τις “ανώμαλες σεξουαλικές σχέσεις” και παρότι δεν αναφέρεται ευθέως στους ομοφυλόφιλους, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον τους. Οι ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεις προσπαθούν χρόνια τώρα για την κατάργησή του ενώ η Λιβανέζικη Ψυχιατρική Εταιρεία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν θεωρεί την ομοφυλοφιλία ψυχική ανωμαλία ή αρρώστια αλλά μια απόλυτα φυσιολογική κατάσταση», λέει. 

Marwan Kaabur: «Αγωνιζόμαστε και στον αραβικό κόσμο για δικαιώματα κι ελευθερίες, αλλά προκρίνουμε τον δικό μας τρόπο, στο πλαίσιο της δικής μας κουλτούρας» Facebook Twitter
Εικονογράφηση από το «Queer Arab Glossary».

Τι τον ώθησε, όμως, να συγγράψει το «Queer Arab Glossary»; «Το 2019 ξεκίνησα στο Instagram την πλατφόρμα Takweer, ένα ψηφιακό αρχείο queer αφηγήσεων στην αραβική ιστορία και κουλτούρα μέσα από τη μουσική, τη λογοτεχνία, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τις λαϊκές παραδόσεις, τους αστικούς μύθους κ.λπ. Δεν υπήρχε βέβαια σε παλιότερες εποχές η έννοια του queer, σε αυτή ωστόσο μπορεί να συμπεριληφθεί οτιδήποτε αντιτίθεται στις κατεστημένες αντιλήψεις και τις κοινωνικές νόρμες. Το Takweer έχει χιλιάδες ακόλουθους και παρατηρούσα ότι πολλοί χρησιμοποιούσαν λέξεις και φράσεις της αραβικής queer διαλέκτου που αγνοούσα εντελώς. Κάτι λογικό, εφόσον υπάρχουν κάπου 375 εκ. αραβόφωνοι αλλά τα αραβικά του Λιβάνου, για παράδειγμα, διαφέρουν αρκετά από αυτά που μιλιούνται στο Μαρόκο ή την Τυνησία, όπως κι εκείνα από τα αραβικά του Ιράκ ή της Υεμένης. Θέλησα τότε να μάθω περισσότερα για τη δομή και τις διαφοροποιήσεις της διαλέκτου αυτής –που δεν έχει μια συγκεκριμένη ονομασία– από τη μία αραβόφωνη περιοχή στην άλλη και να κατανοήσω τα ιστορικά και γλωσσικά τους συμφραζόμενα, με στόχο να σχεδιάσω έναν queer γλωσσικό χάρτη του αραβικού κόσμου “από εμάς για εμάς”». Δίνει, λέει, έμφαση σε αυτό, γιατί έχει μια απογοήτευση «τόσο από την ευρωκεντρική παρουσίαση και προσέγγιση της ομοφυλοφιλίας στον αραβικό κόσμο όσο κι από το ότι ένα κομμάτι της αραβικής ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας απλώς μιμείται τη Δυτική θέαση των πραγμάτων αντί να αναπτύξει μια άλλη, βασισμένη στα δικά της βιώματα, στις δικές της αναφορές». 

λεξικο
Η αγγλόφωνη έκδοση του «Queer Arab Glossary»

Γεγονός είναι ότι queer αναφορές απαντούν στην αραβική γραμματεία ήδη από τον Μεσαίωνα: «Πράγματι, υπάρχουν ας πούμε αυτά τα υπέροχα ποιήματα του Abou Nuwas, Αββασίδη ποιητή του 7ου μ.Χ. αιώνα, ο οποίος εξυμνούσε ανοικτά τους ανδρικούς έρωτες. Έχουμε επίσης τον ρομαντικό Ανδαλουσιανό ποιητή του 10ου αιώνα Ibn Shuhayd, τον Muhammad ibn Dawud από τη Βαγδάτη (8ος αιώνας)», επιβεβαιώνει. Υπάρχουν έπειτα και σύγχρονοι Άραβες queer ποιητές, όπως ο Omar Sakr και η Ahlam Al-Gassad. «Δεν μπορούμε βέβαια να πούμε ότι η ομοφυλοφιλία στον αραβικό κόσμο ήταν ελεύθερη –σε πολύ λίγα μέρη της Γης συνέβαινε άλλωστε αυτό, μέχρι σχετικά πρόσφατα–, ήταν ωστόσο διακριτικά αποδεκτή ως κομμάτι της κοινωνίας. Ήταν λοιπόν σημαντικό για μένα αλλά και την αραβική ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα να αναδείξω αυτές τις πτυχές και μέσα από το ψηφιακό αυτό αρχείο γεννήθηκαν ιδέες όπως αυτό το βιβλίο που ξεκίνησα στη διάρκεια του πρώτου lockdown το 2020. Βρήκα τότε αρκετό χρόνο ώστε να αρχίσω να μαζεύω λέξεις, φράσεις, εκφράσεις, όρους από διάφορες αραβικές χώρες που αναφέρονταν στη σεξουαλικότητα, την επιθυμία, τον ερωτικό προσανατολισμό, την ταυτότητα, την έκφραση φύλου… Και όχι μόνο όσα λέμε μεταξύ μας αλλά και ορολογίες που οι άλλοι χρησιμοποιούν για μας, ακόμα κι αν κάποιες μάς κακοποιούν ή μας προσβάλουν – δεν παραβλέπω τη βλαπτική τους πλευρά αλλά τη θεωρώ μέρος της ιστορίας μας, το οποίο πρέπει επίσης να αναδειχθεί και να αφεθεί στην κρίση του αναγνώστη». Όταν άρχισε να τα δημοσιεύει όλα αυτά στο Instagram, έλαβε, λέει, πλήθος ανταποκρίσεις και σχόλια που τον βοήθησαν πολύ στην έρευνα. Εντέλει κατάρτισε μια λίστα με πάνω από 300 λήμματα που παρατίθενται σε αραβική και λατινική γραφή, μαζί με την προέλευση και το γλωσσολογικό και πολιτισμικό τους πλαίσιο, καθώς επίσης και παραδείγματα και κάποιες διαφωτιστικές εικόνες: «Μπορεί το βιβλίο να είναι μικρό στο μέγεθος, έχει όμως πίσω του πολλή δουλειά!». 

Marwan Kaabur: «Αγωνιζόμαστε και στον αραβικό κόσμο για δικαιώματα κι ελευθερίες, αλλά προκρίνουμε τον δικό μας τρόπο, στο πλαίσιο της δικής μας κουλτούρας» Facebook Twitter
Εικονογράφηση από το «Queer Arab Glossary».

Όπως στα δικά μας καλιαρντά, έτσι και στην αραβική queer διάλεκτο συνυπάρχουν πολλά διαφορετικά στοιχεία. Είτε από τοπικές γλώσσες ή διαλέκτους –ακόμα και λέξεις ή φράσεις από «ξεχασμένες» σήμερα γλώσσες όπως τα αραμαϊκά έχει, μου λέει, εντοπίσει–, είτε κατάλοιπα του αποικιακού παρελθόντος: «Στη Λιβύη π.χ. θα ακούσεις και ιταλικές λέξεις, στο Λεβάντε τούρκικες, στο Μαγκρέμπ γαλλικές αλλά και βερβέρικες, στη Μεσοποταμία φαρσί κ.λπ.». Τα νεαρά αραβόφωνα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, ωστόσο, δεν χρησιμοποιούν πολλούς «παραδοσιακούς» όρους αλλά κυρίως σύγχρονους αγγλικούς είτε γαλλικούς, τους οποίους απλώς μεταφράζουν στα αραβικά, συνεχίζει. Υπάρχουν, επιπλέον, αρκετά «δάνεια» από την παγκόσμια ποπ κουλτούρα καθώς και διάσημες περσόνες που «υιοθετούνται» από την κοινότητα ως «gay icons», όπως γίνεται παντού. «Αυτό δεν συμβαίνει μόνο από μόδα αλλά και επειδή τα νέα παιδιά ντρέπονται να χρησιμοποιήσουν όρους που ακούγονται μειωτικοί ή απαξιωτικοί στη μητρική τους γλώσσα. Βλέπουμε, ωστόσο, κάτι που κι εγώ ενθαρρύνω, μια τάση διεκδίκησης και επανανοηματοδότησης με θετικό πρόσημο τέτοιων όρων, όπως συνέβη στα αγγλικά με το queer μετά τη δεκαετία του ’80 – η αντίστοιχη λέξη στα αραβικά είναι shadth ή shaz». 

«Υπάρχουν, ξέρεις, δύο στερεότυπα για τους Άραβες –κάτι που ισχύει και για τις γυναίκες–, αφενός ότι είναι φύσει λάγνοι, ηδονιστές και επιρρεπείς στην ακολασία, αφετέρου ότι είναι συντηρητικοί, κομπλεξικοί και ακραία ομοφοβικοί, μια εικόνα που ενισχύεται από το φονταμενταλιστικό Ισλάμ», του λέω. «Έτσι ακριβώς είναι», απαντά, «αλλά όπως συμβαίνει συνήθως με τα στερεότυπα, η πραγματικότητα διαφέρει. Η υποτιθέμενη υπέρμετρη ηδονοθηρία των Αράβων καλλιεργήθηκε από συγγραφείς και περιηγητές μετά τον 18ο αιώνα στα πλαίσια του Οριενταλισμού. Η αντίληψη ότι κάθε Άραβας είναι φονταμενταλιστής μουσουλμάνος και άρα σκοταδιστής, μισογύνης, ομοφοβικός κ.λπ. είναι επίσης εσφαλμένη αφού οι φανατικά θρησκευόμενοι σίγουρα δημιουργούν πρόβλημα αλλά σε καμία περίπτωση δεν εκφράζουν όλους τους μουσουλμάνους Άραβες». Μέμφεται, δε, τις Μεγάλες Δυνάμεις, «που το 1932 έδωσαν στους Ουαχαμπίτες τον θρόνο της Σαουδικής Αραβίας και όρισαν ποιες φυλές θα μπορούν να κάνουν μέσω των εκπροσώπων τους κουμάντο τόσο στα νεοσύστατα αραβικά κράτη όσο και στα αραβικά εδάφη που έγιναν ευρωπαϊκές αποικίες, ώστε να μπορούν να εκμεταλλεύονται τα πετρέλαια». Είναι, ισχυρίζεται, κι αυτός ένας λόγος που μεγάλο κομμάτι του αραβικού κόσμου κατέληξε να έχει αυταρχικές, δεσποτικές κυβερνήσεις ώστε να μην υπάρχουν εσωτερικές αντιστάσεις. «Πάντοτε υπήρχαν, εντούτοις, ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι που δημιουργούσαν δικές τους κοινότητες, έστω πιο “υπόγεια”, και αναφέρομαι κυρίως σε ΛΟΑΤΚΙ+ από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα – εκείνοι καταπιέζονται και διώκονται περισσότερο, οι πλούσιοι συνήθως μένουν στο απυρόβλητο… Υπάρχει ωστόσο και εδώ εξέλιξη, σε κάθε σχεδόν αραβική χώρα υπάρχουν άνθρωποι που έχουν βγει προς τα έξω όπως και ΛΟΑΤΚΙ+ συλλογικότητες που αγωνίζονται για ελευθερίες και δικαιώματα, άνθρωποι που αξίζουν την προσοχή και τη στήριξή μας αλλά όχι με μια προδιάθεση τύπου “είστε θύματα και εμείς οι πεφωτισμένοι, απελευθερωμένοι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί θα έρθουμε να σας σώσουμε”, δεν δουλεύει έτσι το πράγμα. Αγωνιζόμαστε κι εμείς για όλα αυτά αλλά με τον δικό μας τρόπο, στο πλαίσιο της δικής μας κουλτούρας. Μια “εισαγόμενη” απελευθέρωση που μπορεί να σχετίζεται με πολιτικές σκοπιμότητες δεν συμβάλλει στην αποδοχή μας, αντίθετα κάνει την κοινωνία πιο καχύποπτη», θα πει. Και δεν έχει άδικο σε αυτά, έστω και αν μιλά από μια συγκριτικά προνομιακή θέση, όπως και ο ίδιος ανέφερε, καθώς έχει την ευχέρεια να ταξιδεύει αλλά και να ζει στο εξωτερικό.

Marwan Kaabur: «Αγωνιζόμαστε και στον αραβικό κόσμο για δικαιώματα κι ελευθερίες, αλλά προκρίνουμε τον δικό μας τρόπο, στο πλαίσιο της δικής μας κουλτούρας» Facebook Twitter
Εικονογράφηση από το «Queer Arab Glossary».

«Η κατάσταση σήμερα για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στις αραβικές χώρες είναι, γενικά μιλώντας, αισθητά βελτιωμένη συγκριτικά με λίγες μόλις δεκαετίες νωρίτερα. Αργά αλλά σταθερά, τα πράγματα αλλάζουν και σε αυτό συνέβαλαν πολύ το ίντερνετ και τα κοινωνικά δίκτυα», συνεχίζει. Θυμάμαι ότι το ίδιο μου έλεγε πρόσφατα ο Μαροκινός συγγραφέας Αμπντελά Ταϊά, που συνέδραμε και σε κάποια λήμματα του βιβλίου. «Ακριβώς! Δεν εννοώ φυσικά ότι τα πράγματα είναι ρόδινα, πολλοί ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι εξακολουθούν να περνάνε δύσκολα, άλλοι αναγκάζονται να μεταναστεύσουν, όμως οι αλλαγές είναι ορατές – η ομοφυλοφιλία έχει πλέον θέση στον δημόσιο λόγο, σε τηλεοπτικές εκπομπές, σε πολιτικές ομιλίες και αλλού, κάτι ασύλληπτο παλιότερα. Όμως «η ορατότητα για την ορατότητα δεν σημαίνει κάτι», επισημαίνει. «Είναι μεν επιθυμητή αλλά προϋποθέτει ένα ασφαλές περιβάλλον κι αυτό είναι που προσπαθούμε δουλεύοντας μέσα τις κοινότητές μας, δημιουργώντας δεσμούς μέσα στην κοινωνία και καλλιεργώντας το έδαφος για αναγνώριση και αποδοχή. Ακόμα και στη Βηρυτό που είναι σχετικά “gay friendly” δεν μπορούμε να οργανώσουμε ένα Pride αν πρώτα δεν συντρέξουν αυτές οι προϋποθέσεις. Έπειτα, ενώ είμαστε πολύ περήφανοι για ό,τι κατάφερε το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα στη Δύση, από ένα σημείο και μετά, τόσο τα Pride όσο και άλλες πτυχές της ΛΟΑΤΚΙ+ ζωής εμπορευματοποιήθηκαν υπερβολικά και έγιναν πεδίο εκμετάλλευσης από το κυρίαρχο πολιτικοοικονομικό κατεστημένο… Όσο για τις πολιτικές της συμπερίληψης και της αντιπροσώπευσης, αυτές απευθύνονται κυρίως στους ευκατάστατους λευκούς γκέι άνδρες. Είναι μια κριτική που γίνεται και στη Δύση μέσα από την ίδια τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και σίγουρα δεν είναι ο καλύτερος δρόμος προς την ελευθερία που άνθρωποι σαν εμένα θα ήθελαν να ακολουθήσουν. Ήδη εξάλλου βλέπουμε να αντιστρέφεται αυτό το κλίμα στις ΗΠΑ και αλλού, με τους τρανς ανθρώπους να είναι οι πρώτοι που στοχοποιούνται, μια εξέλιξη που θα πρέπει να μας προβληματίσει – οι καπιταλιστές ενδιαφέρονται μόνο για ό,τι τους αποδίδει κέρδος. Οι μεγάλες εταιρείες είναι ευπρόσδεκτες να δουλέψουν αν θέλουν μαζί μας αλλά όχι να ιδιοποιούνται τον αγώνα μας», θα πει, και σε αυτό συμφωνούμε απολύτως. Γιατί, εντάξει, ήταν και για την Ελλάδα ένα «κατόρθωμα» το ότι από το περιθώριο βρεθήκαμε να «παίζουμε» στο κυρίαρχο αφήγημα, το ζήτημα όμως είναι τι κάνουμε με αυτή την εξέλιξη –που ήδη κατέδειξε τα όριά της– και πού θέλουμε να πορευτούμε στο εξής. «Προσωπικά θα επιθυμούσα οι ΛΟΑΤΚΙ+ Άραβες να συμβαδίζαμε περισσότερο με τις κοινωνικές μας πραγματικότητες και ανάγκες. Ένα τέτοιο βήμα είναι και το παρόν βιβλίο, το οποίο απευθύνεται κυρίως στις νεότερες γενιές, καλώντας τις να πάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους χαράζοντας τον δικό τους δρόμο προς την απελευθέρωση, την περηφάνια και την αίσθηση του ανήκειν». 

Marwan Kaabur: «Αγωνιζόμαστε και στον αραβικό κόσμο για δικαιώματα κι ελευθερίες, αλλά προκρίνουμε τον δικό μας τρόπο, στο πλαίσιο της δικής μας κουλτούρας» Facebook Twitter
Εικονογράφηση από το «Queer Arab Glossary».

Γιατί αφιέρωσε το βιβλίο του στην Παλαιστίνη; Γιατί το ένιωθε σαν αλληλέγγυο χρέος, με δεδομένες τις γενοκτονικές πολιτικές του Ισραήλ στη Γάζα. Η οποία μπορεί μην ήταν ο ιδανικός τόπος για ένα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο, το άτομο όμως αυτό υποφέρει και κινδυνεύει εξίσου από τις πολιτικές αυτές, όπως όλος ο πληθυσμός της Γάζας, ανεξάρτητα από φύλο, σεξουαλικότητα ή θρήσκευμα, το δε Ισραήλ συχνά χρησιμοποιεί τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται όχι υπέρ αλλά εναντίον των Παλαιστινίων ΛΟΑΤΚΙ+, συνεχίζει. «Σίγουρα χρειάζεται να ακούσουμε και να δυναμώσουμε τη φωνή των Παλαιστινίων ΛΟΑΤΚΙ+, χωρίς όμως ένα ελεύθερο και ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος κανένας Παλαιστίνιος δεν μπορεί να νιώθει ασφαλής, ούτε να προσδοκά ένα καλύτερο μέλλον», τονίζει. Δεν έχει προς ώρας άλλα σχέδια, «Έχω “καεί” εγκεφαλικά με όλη αυτή την περιοδεία!», σκέφτεται πάντως ένα επόμενο, πιο προσωπικό βιβλίο, βασισμένο στις εμπειρίες του ως γκέι άνδρα που μεγάλωσε σε μια αραβική χώρα, καθώς επίσης ένα podcast με προσωπικές ιστορίες και βιώματα Αράβων ΛΟΑΤΚΙ+. Δηλώνει, τέλος, ερωτευμένος με την Αθήνα, την οποία έχει ξαναεπισκεφθεί και νιώθει σαν το σπίτι του. «Έλληνες και Άραβες έχουμε πολλά κοινά, το ίδιο και η Βηρυτός με την Αθήνα – η ατέλειωτη κίνηση στους δρόμους, τα συνεχή κορναρίσματα, οι γιαγιάδες που κάθονται στο μπαλκόνι τους, τα γκράφιτι στους τοίχους, οι γεύσεις, μοιάζουν όλα πολύ!». Μας καλεί δε όλες-ους-α στο τριήμερο event της παρουσίασης, το οποίο διοργανώνει η επιμελητική ομάδα Bustan με τη συμμετοχή καλλιτεχνών και περφόρμερ που εκτιμά ιδιαίτερα, όπως η συμπατριώτισσά του Diva Beirut και η «δικιά μας» Kangela Tromokratisch!

Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την παρουσίαση του «Queer Arab Glossary» εδώ.

Lgbtqi+
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η γενιά αυτή τολμά όσα δεν τολμήσαμε εμείς και της αξίζει κάθε στήριξη!»

Οπτική Γωνία / Αμπντελά Ταϊά: «Η γενιά αυτή τολμά όσα δεν τολμήσαμε εμείς και της αξίζει κάθε στήριξη!»

Ο Μαροκινός συγγραφέας και σκηνοθέτης, κάτοικος Γαλλίας πλέον και γνωστός στην Ελλάδα από το υπέροχο μυθιστόρημα «Η ζωή με το δικό σου φως», μιλά με θαυμασμό για την εξέγερση της νεολαίας που συνταράσσει την πατρίδα του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Η παραβολή της μωρής φιλενάδας

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / Η παραβολή της μωρής φιλενάδας

Το κορακοζώητο ύφος της καλιαρντής εγγύτητας που ήταν κανόνας στα λαϊκά media επί χρόνια, έχει γίνει κιτς σιγουράκι στο στόμα φερέλπιδων αταλάντων― λες κι είμαστε ακόμη στις αυλές με τις Σμυρνιές.
ΣΤΑΘΗΣ ΤΣΑΓΚΑΡΟΥΣΙΑΝΟΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Ντομινίκ Τζάκσον ξαναγράφει τον πιο διάσημο μονόλογο του Devil Wears Prada ως μάθημα για το φύλο

Πολιτισμός / Η Ντομινίκ Τζάκσον ξαναγράφει τον πιο διάσημο μονόλογο του Devil Wears Prada ως μάθημα για το φύλο

Η σταρ του Pose εμφανίζεται σε νέο βίντεο του Gender Liberation Movement, που μετατρέπει τον περίφημο cerulean μονόλογο της Μιράντα Πρίστλι σε καυστικό μάθημα για τη σχέση των τρανς δικαιωμάτων με την queer απελευθέρωση.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Από πού είσαι πραγματικά; / ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Από πού είσαι πραγματικά; / ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Τι κοινό μπορεί να έχουν η Κάιλι Μινόγκ που χορεύει εξαντλημένη μετά το Met Gala, η Κέιτ Μπλάνσετ και μια τίγρη μέσα σ’ ένα σούπερ μάρκετ, ο Jonathan Anderson με τα πουκάμισα που έπνιξαν τόσα αγόρια, η Donatella Versace με τακούνια και η Jan Morris που ταξίδεψε παντού για να φτάσει στην καλοσύνη;
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Πρώτη φορά ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ μίλησε για τους LGBTQ+ Καθολικούς - και έβαλε όριο στις ευλογίες

Διεθνή / Πρώτη φορά ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ μίλησε για τους LGBTQ+ Καθολικούς και έβαλε όριο στις ευλογίες

Ο πρώτος Αμερικανός Πάπας δήλωσε ότι η Εκκλησία δεν πρέπει να διχάζεται γύρω από τη σεξουαλικότητα, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι δεν σκοπεύει να πάει πέρα από τη γραμμή του Φραγκίσκου για τις άτυπες ευλογίες ομόφυλων ζευγαριών.
THE LIFO TEAM
Ο γκέι Καθολικός σχεδιαστής που ντύνει τον Πάπα

Διεθνή / Ο γκέι Καθολικός σχεδιαστής που ντύνει τον Πάπα

Ο Ιταλός Filippo Sorcinelli δημιουργεί εδώ και πάνω από 20 χρόνια τελετουργικά άμφια για το Βατικανό. Μετά τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄ και τον Φραγκίσκο, τα σχέδιά του φορέθηκαν και από τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, που βρέθηκε στη λίστα της Vogue με τους πιο καλοντυμένους ανθρώπους του 2025.
THE LIFO TEAM
Η queer κωμωδία που παίρνει τον πανικό για τις τρανς τουαλέτες και τον γυρίζει ανάποδα

Πολιτισμός / “She’s the He”: Η queer κωμωδία που παίρνει τον πανικό για τις τρανς τουαλέτες και τον γυρίζει ανάποδα

Το She’s the He μετατρέπει το ηθικό πανικό για τις τρανς τουαλέτες σε κωμωδία για τη φιλία, το coming out και τη χαρά της τρανς ορατότητας, έπειτα από μια δύσκολη διαδρομή προς τις αίθουσες σε μια ολοένα πιο εχθρική πολιτική συγκυρία στις ΗΠΑ.
THE LIFO TEAM
Η Marina Summers γράφει ιστορία ως η πρώτη τρανς γυναίκα που θα παρουσιάσει το Miss Universe Philippines

Διεθνή / Η Marina Summers γράφει ιστορία ως η πρώτη τρανς γυναίκα που θα παρουσιάσει το Miss Universe Philippines

Η σταρ του Drag Race θα παρουσιάσει την τελετή στέψης του Miss Universe Philippines στις 2 Μαΐου, επιστρέφοντας στη σκηνή όπου το 2024 είχε γίνει η πρώτη drag queen που εμφανίστηκε στον θεσμό.
THE LIFO TEAM
Ο Ζόχραν Μαμντάνι βάζει μια queer αρχειονόμο να φυλάξει τη μνήμη της Νέας Υόρκης

Διεθνή / Ο Ζόχραν Μαμντάνι βάζει μια queer αρχειονόμο να φυλάξει τη μνήμη της Νέας Υόρκης

Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόχραν Μαμντάνι, διόρισε τη Σον(τά) Σμιθ-Κρουζ στην υπηρεσία που διαχειρίζεται τα δημοτικά αρχεία της πόλης, σε μια περίοδο όπου η ιστορική μνήμη και η πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα έχουν μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής σύγκρουσης.
THE LIFO TEAM
Στις ΗΠΑ εξετάζουν ειδική σήμανση για τρανς θέματα στην παιδική τηλεόραση

Ειδήσεις / Στις ΗΠΑ εξετάζουν ειδική σήμανση για τρανς θέματα στην παιδική τηλεόραση

Η FCC άνοιξε δημόσια διαδικασία για το αν οι τηλεοπτικές σημάνσεις πρέπει να ενημερώνουν ειδικά τους γονείς όταν παιδικά προγράμματα περιλαμβάνουν θέματα ταυτότητας φύλου. LGBTQ+ οργανώσεις προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση μπορεί να μετατρέψει την queer εκπροσώπηση σε περιεχόμενο υπό επιτήρηση.
THE LIFO TEAM
Από app της επιθυμίας σε app της ισχύος: το Grindr μπαίνει στον κόσμο του Τραμπ

Τech & Science / Από app της επιθυμίας σε app της ισχύος: το Grindr μπαίνει στον κόσμο του Τραμπ

Το Grindr δεν είναι πια μόνο μια εφαρμογή γνωριμιών: επενδύει σε λόμπινγκ, αποκτά δικό του μηχανισμό επιρροής στην Ουάσινγκτον και πλησιάζει όλο και περισσότερο έναν πολιτικό κόσμο που έχει ήδη επιστρέψει εχθρικός απέναντι στα LGBTQ+ δικαιώματα.
THE LIFO TEAM
Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ άνοιξε ξανά το μέτωπο για τα τρανς δικαιώματα στη Βρετανία

Ειδήσεις / Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ άνοιξε ξανά το μέτωπο για τα τρανς δικαιώματα στη Βρετανία

Εναν χρόνο μετά την απόφαση του βρετανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον ορισμό της "γυναίκας" στο Equality Act, η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ επανήλθε στη δημόσια σύγκρουση γύρω από το φύλο για ακόμη μια φορά.
THE LIFO TEAM
Η Μέριλ Στριπ λέει ότι χωρίς τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα "δεν θα είχαμε τίποτα"

Πολιτισμός / Η Μέριλ Στριπ λέει ότι χωρίς τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα "δεν θα είχαμε τίποτα"

Λίγες μέρες πριν από την πρεμιέρα του Ο Διάβολος Φοράει Prada 2, η Μέριλ Στριπ είπε ανοιχτά αυτό που το queer κοινό ήξερε εδώ και χρόνια: ότι η Μιράντα Πρίστλι και ο κόσμος της ταινίας δεν θα είχαν την ίδια ζωή χωρίς αυτό.
THE LIFO TEAM
Η Δεξιά δεν μισεί κάθε queer σώμα. Μισεί αυτό που τη ξεσκεπάζει

Διεθνή / Ο «κανονικός γκέι» της αμερικανικής Δεξιάς και η βία απέναντι σε όλους τους άλλους

Η ιστορία γύρω από τον σύζυγο της Κρίστι Νόεμ δεν έφερε στην επιφάνεια μόνο άλλη μία υπόθεση πολιτικής υποκρισίας. Ξανάνοιξε κάτι παλιό και πολύ βρόμικο: η Δεξιά μπορεί να ανεχθεί τον «κανονικό» γκέι, τον διακριτικό, τον αρκετά ανδρικό, τον σωστά ντυμένο. Αυτό που δεν αντέχει είναι το queer σώμα που εκθέτει ότι η αρρενωπότητά της δεν είναι φύση αλλά σκηνοθεσία.
THE LIFO TEAM
«Queer καλλιστεία το 1929 μόνο η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να κάνει»

Βιβλίο / «Queer καλλιστεία το 1929 μόνο η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να κάνει»

Στο βιβλίο του «Καλλιστεία» ο Μανώλης Μελισσάρης περιγράφει πώς μια παρέα queer ανδρών έκανε στη συμπρωτεύουσα το 1929 τον δικό της διαγωνισμό ομορφιάς, παράλληλα με τον πρώτο «επίσημο», αναβιώνοντας ταυτόχρονα μια ολόκληρη εποχή.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Elliot Page θα προλογίσει trans και non-binary παραγωγή του As You Like It στο Λονδίνο

Πολιτισμός / Ο Elliot Page θα προλογίσει trans και non-binary παραγωγή του Σαίξπηρ στο Λονδίνο

Το As You Like It θα παρουσιαστεί στο The Space Theatre από τις 22 έως τις 24 Ιουλίου 2026, ενώ η ομάδα ετοιμάζει και το Twelfth Night στη Βαρκελώνη την 1η Αυγούστου, στην πρώτη της εμφάνιση εκτός Ηνωμένου Βασιλείου.
THE LIFO TEAM
Ο διαχρονικά επίκαιρος «γιoς της απώλειας»

Βιβλίο / Νίκος Βέλμος: Ο διαχρονικά επίκαιρος «γιoς της απωλείας»

Εκατό χρόνια κλείνουν φέτος από την κυκλοφορία του περιοδικού «Φραγκέλιο» που ίδρυσε ο λογοτέχνης, ηθοποιός, ζωγράφος, εκδότης, γκαλερίστας και κοινωνικός επαναστάτης Νίκος Βέλμος, μια παραγνωρισμένη πλην όμως πολυσχιδής, μποέμικη και άκρως επιδραστική προσωπικότητα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Το Homme FC ξαναγράφει τι μπορεί να είναι μια ποδοσφαιρική ομάδα στο queer Λονδίνο

Διεθνή / Ενα transmasc football club στο Λονδίνο φτιάχνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από ομάδα

Ξεκινώντας ως ένα χαλαρό transmasc πεντάρι στο ανατολικό Λονδίνο, το Homme FC εξελίχθηκε γρήγορα σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ποδοσφαιρική ομάδα. Σήμερα λειτουργεί ως κοινότητα, καλλιτεχνικό project και χώρος φροντίδας, προτείνοντας έναν διαφορετικό τρόπο συλλογικής ζωής μέσα στο queer αθλητικό τοπίο της πόλης.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ