Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Χάγη χαρακτηρίζεται ήδη ως ιστορική. Όχι μόνο για την απόφαση των 32 κρατών-μελών να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, όπως απαιτούσε εδώ και μήνες ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και για το βαρύ διπλωματικό παρασκήνιο και τις ενδοσυμμαχικές εντάσεις που ήρθαν στο φως.
Από τη «σιωπή» για τον ρωσικό πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι το δημόσιο «άδειασμα» του Ισπανού πρωθυπουργού και τις φιλοφρονήσεις Ρούτε–Τραμπ, η φετινή Σύνοδος θα αφήσει βαθύ αποτύπωμα στη στρατηγική της Συμμαχίας.
1. Από το 2% στο 5% – Η μεγαλύτερη αναθεώρηση των αμυντικών δαπανών
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της Συνόδου είναι η συμφωνία για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ εντός δεκαετίας. Πρόκειται για εντυπωσιακή αναβάθμιση από το μέχρι πρότινος «κατώφλι» του 2%, το οποίο δεν τηρούσαν καν τα 8 από τα 32 κράτη–μέλη.
Το 3,5% θα αφορά άμεσες στρατιωτικές δαπάνες – εξοπλιστικά προγράμματα, εκπαίδευση και επιχειρησιακή ετοιμότητα –, ενώ το υπόλοιπο 1,5% θα συνδεθεί με ευρύτερες επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνοάμυνα, καινοτομία και την αμυντική βιομηχανία. Κάθε χώρα θα υποβάλλει ετήσια σχέδια με «αξιόπιστο και σταδιακό χρονοδιάγραμμα», ενώ επανεξέταση του στόχου θα γίνει το 2029.
2. Άρθρο 5: Επιβεβαίωση ή υπονόμευση;
Το περίφημο άρθρο 5 της Συμμαχίας – η αρχή «ένας για όλους και όλοι για έναν» – βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο, ιδίως μετά τις παλαιότερες δηλώσεις Τραμπ πως δεν θα υπερασπιζόταν χώρα που δεν καταβάλλει τις υποχρεώσεις της. Παρά τις αμφιβολίες, η τελική διακήρυξη επαναβεβαιώνει τη δέσμευση των μελών στη συλλογική άμυνα.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε: «Υποστηρίζω το Άρθρο 5, γι’ αυτό είμαι εδώ», θέλοντας να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους για τις προθέσεις του, αν και το σκεπτικισμό δεν τον διέλυσε πλήρως.
3. Η σιωπηλή αναφορά στον πόλεμο της Ρωσίας
Ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται στην τέταρτη χρονιά του, η επίσημη ανακοίνωση της Συνόδου απέφυγε να κατονομάσει τη Ρωσία ως επιτιθέμενη δύναμη. Παρά τις πιέσεις πολλών ανατολικοευρωπαϊκών χωρών, το ανακοινωθέν περιορίστηκε στη «μακροπρόθεσμη απειλή που συνιστά η Ρωσία για την ευρωατλαντική ασφάλεια» και την ανάγκη στήριξης της Ουκρανίας.
Ο Τραμπ, πιστός στην ηπιότερη στάση του απέναντι στη Μόσχα, φέρεται να απέρριψε ρητή καταδίκη της Ρωσίας, γεγονός που προκάλεσε απογοήτευση σε κράτη όπως οι Βαλτικές Δημοκρατίες και η Πολωνία.
4. Η Ισπανία στο στόχαστρο του Τραμπ
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, πολιτικά αποδυναμωμένος στο εσωτερικό, βρέθηκε απομονωμένος στη Χάγη. Η Ισπανία παραμένει από τις χώρες με τις χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες (1,24% του ΑΕΠ), γεγονός που προκάλεσε τη μήνι του Τραμπ.
«Είναι απαίσιο αυτό που έκαναν», δήλωσε ο Τραμπ. «Η Ισπανία θέλει δωρεάν ταξίδι. Θα πληρώσουν διπλά σε εμπορικό επίπεδο», απείλησε, μολονότι λόγω του ευρωπαϊκού πλαισίου δύσκολα μπορεί να στοχεύσει διμερώς τη Μαδρίτη.
Ο Σάντσεθ φέρεται να απέφυγε ακόμη και την άμεση επαφή με τον Αμερικανό πρόεδρο κατά τη διάρκεια της «οικογενειακής φωτογραφίας».
5. Ο Ρούτε, ο «πατερούλης» Τραμπ και το ιδιωτικό μήνυμα
Ο νέος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας, έδωσε ρεσιτάλ διπλωματικού τακτ για να εξασφαλίσει την υπογραφή Τραμπ στη διακήρυξη.
Σε ιδιωτικό του μήνυμα, το οποίο ο Τραμπ δημοσίευσε, ο Ρούτε τον επαίνεσε για τη «γενναία και αποφασιστική» του στάση στο Ιράν – ένα μήνυμα που κάποιοι χαρακτήρισαν υπερβολικά «κολακευτικό».
Κατά την κοινή τους εμφάνιση, ο Ρούτε έκανε και μια απρόσμενη παρομοίωση, σχολιάζοντας τις αμερικανικές κινήσεις στον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν: «Μερικές φορές, όταν δύο παιδιά μαλώνουν στην αυλή, ο πατέρας πρέπει να φωνάξει». Όταν ρωτήθηκε αν το παράκανε, απάντησε: «Όχι. Ο Τραμπ αξίζει κάθε έπαινο».
Ο Τραμπ, πλαισιωμένος από τον Μάρκο Ρούμπιο και τον Πιτ Χέγκσεθ, γέλασε ευχαριστημένος.
