Η επιπλέον χρέωση στα καταστήματα για μια πλαστική σακούλα δεν είναι απλώς μια ενόχληση σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της πλαστικής ρύπανσης και στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Οι πολιτικές που απαγορεύουν ή επιβάλλουν τέλη στις πλαστικές σακούλες σχετίζονται με μείωση από 25% έως και 47% των απορριμμάτων από πλαστικές σακούλες στους καθαρισμούς των ακτών, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο επιστημονικό περιοδικό Science.
«Η πλαστική ρύπανση αποτελεί αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ. Άννα Παπ, περιβαλλοντική οικονομολόγος και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης. «Το συνολικό ποσοστό των πλαστικών σακουλών εξακολουθεί να αυξάνεται… απλώς η αύξηση είναι πιο αργή σε μέρη που εφαρμόζουν αυτές τις πολιτικές».
Οι ΗΠΑ δεν έχουν εθνική πολιτική για τις πλαστικές σακούλες, οπότε οι ερευνητές ανέλυσαν 180 τοπικές παρεμβάσεις: από πλήρεις απαγορεύσεις και τέλη, μέχρι περιορισμούς με ειδικούς όρους - όπως η υποχρέωση για παχύτερες επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες.
Έπειτα, συνέκριναν δεδομένα από περισσότερους από 45.000 καθαρισμούς ακτών σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναλύοντας την παρουσία πλαστικών σακουλών πριν και μετά την εφαρμογή των πολιτικών, και διαφορές μεταξύ περιοχών με και χωρίς παρεμβάσεις.
«Το κύριο εύρημα είναι ότι αυτές οι πολιτικές οδήγησαν σε μείωση των πλαστικών σακουλών ως ποσοστό των αντικειμένων που συλλέγονται», λέει η Παπ.
Η δρ. Έριν Μέρφι, διευθύντρια του τομέα Ocean Plastics Research στην οργάνωση Ocean Conservancy, δήλωσε ότι η μελέτη «πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα» σε σχέση με προηγούμενες έρευνες. «Όχι μόνο δείχνει ότι μειώνεται η χρήση των σακουλών, αλλά αποδεικνύει και την επίδραση στο περιβάλλον».
Πώς οι πλαστικές σακούλες πλήττουν ανθρώπους και ζώα
Η ρύπανση από πλαστικές σακούλες προκαλεί προβλήματα τόσο στην ανθρώπινη δραστηριότητα (τουρισμός, δημόσιοι χώροι) όσο και στην άγρια ζωή.
«Είναι δύσκολο να ανακυκλωθούν, είναι μιας χρήσης και πολύ ελαφριές, οπότε παρασύρονται εύκολα από τον άνεμο», εξηγεί η Μέρφι. «Ακόμα κι αν προσπαθούμε να τις διαχειριστούμε, συχνά ξεφεύγουν από τα απορριμματοφόρα και καταλήγουν στο περιβάλλον».
Ακόμη χειρότερα, οι πλαστικές σακούλες έχουν σοβαρές επιπτώσεις στα θαλάσσια είδη. «Πολλά ζώα, όπως οι θαλάσσιες χελώνες, τις καταπίνουν, με αποτέλεσμα φραγμούς στο γαστρεντερικό σύστημα και τελικά θάνατο», λέει η Μέρφι. Άλλα ζώα παγιδεύονται ή μπλέκονται, εμποδίζοντας ακόμη και τις νεοεκκολαπτόμενες χελώνες να φτάσουν στον ωκεανό.
«Μόνο το 2024, οι εθελοντές του Διεθνούς Καθαρισμού Ακτών περισυνέλεξαν πάνω από 500.000 σακούλες παντοπωλείου και άλλες 500.000 πλαστικές σακούλες — δηλαδή πάνω από ένα εκατομμύριο διαφορετικούς τύπους σακούλων από το περιβάλλον», πρόσθεσε. «Πάντα περιλαμβάνονται στα 10 πιο συχνά απορρίμματα».
Ποια μέτρα αποδίδουν περισσότερο;
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι πλήρεις απαγορεύσεις είχαν τη μεγαλύτερη επίδραση. Όμως σε κάποιες περιπτώσεις, τα τέλη φάνηκαν ακόμη πιο αποτελεσματικά, είπε η δρ. Κίμπερλι Όρεμους, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ντέλαγουερ.
«Σε ορισμένες περιοχές, τα έσοδα από τα τέλη αξιοποιούνται για καθαρισμούς», εξηγεί. «Στην Ουάσιγκτον, για παράδειγμα, τα χρήματα χρηματοδοτούν προγράμματα απορρύπανσης στις όχθες των ποταμών».
Ωστόσο, σημειώνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα για να καταλήξουμε αν τα τέλη είναι πράγματι πιο αποτελεσματικά από τις απαγορεύσεις.
Η Παπ τονίζει πως χρειάζονται και συμπληρωματικά μέτρα. Οι ΗΠΑ, λέει, οφείλουν να θεσπίσουν κανόνες όχι μόνο για την κατανάλωση αλλά και για την παραγωγή και διανομή πλαστικών σακουλών.
«Αν χρησιμοποιήσετε πλαστική σακούλα, μην την αφήσετε να παρασυρθεί από τον άνεμο», συνιστά. «Απορρίψτε τη σωστά — π.χ. σε ειδικούς σταθμούς ανακύκλωσης».
Τέλος, η δρ. Ρεμπέκα Τέιλορ, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Illinois Urbana–Champaign, θυμίζει την κλασική τριάδα της περιβαλλοντικής δράσης: «Μειώστε, επαναχρησιμοποιήστε, ανακυκλώστε».
Με πληροφορίες από CNN
