Μια νέα γενετική μελέτη αλλάζει την εικόνα που είχαμε για τον αρχαίο φοινικικό πολιτισμό: ενώ εξαπλώθηκε σε όλη τη Μεσόγειο, δεν άφησε πίσω του σημαντικό γενετικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 23 Απριλίου στο περιοδικό Nature, οι Φοίνικες – ένας λαός της Μέσης Ανατολής που ανέπτυξε ένα από τα πρώτα αλφάβητα στον κόσμο – μετέδωσαν την κουλτούρα τους από τον σημερινό Λίβανο μέχρι τη Δυτική Μεσόγειο, χωρίς όμως να μεταδώσουν και το DNA τους.
Ο Harald Ringbauer, γενετιστής στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ στη Γερμανία, και οι συνεργάτες του ανέλυσαν το DNA περίπου 200 ανθρώπων από φοινικικές αρχαιολογικές τοποθεσίες στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική. Τα αποτελέσματα ήταν αναπάντεχα.
Φοίνικες χωρίς φοινικικό DNA;
Οι Καρχηδόνιοι (ένας σημιτικός λαός που μετανάστευσε από τη Φοινίκη στη Δυτική Μεσόγειο κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου) δεν έφεραν κοινά γονίδια με τους αρχαίους Φοίνικες της Μέσης Ανατολής ή με τους Καναανίτες που προηγήθηκαν. Ούτε όμως ταυτίζονταν γενετικά με τους τοπικούς πληθυσμούς των περιοχών όπου ζούσαν.
Αντίθετα, παρουσίαζαν γενετικό προφίλ που θύμιζε αρχαίους Έλληνες και Σικελούς. Μετά το 500 π.Χ., το DNA τους απέκτησε και αφρικανικά στοιχεία, πιθανόν λόγω της ανόδου της Καρχηδόνας.
Η μοναδική αυτή γενετική ποικιλία φαίνεται να είναι αποτέλεσμα των εμπορικών και πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ των φοινικικών πόλεων. Όπως λέει ο Ringbauer, το δίκτυο αυτό λειτουργούσε σαν ένας "μεσογειακός αυτοκινητόδρομος", που ένωνε λαούς και πολιτισμούς. Η μελέτη μάλιστα εντόπισε πιθανούς συγγενείς δεύτερου βαθμού, έναν στη Βόρεια Αφρική και έναν στη Σικελία.
Η κουλτούρα των Φοινίκων λειτουργούσε μέσω αφοοίωσης, όχι κατακτητικά. «Οι Φοίνικες εγκαθίσταντο εκεί όπου ταξίδευαν», εξηγεί ο γενετιστής Pierre Zalloua.
Ο Ringbauer, από την άλλη, αναρωτιέται: Γιατί τόσοι διαφορετικοί λαοί υιοθέτησαν τη φοινικική κουλτούρα; Ήταν άραγε κάτι σαν «πολιτιστικό franchise»;
Με πληροφορίες από Nature.com
