Ενδείξεις πως το Στόουνχετζ είναι αντίγραφο ενός ακόμη πιο αρχαίου μνημείου, του Φλάγκστοουνς, εντόπισαν οι επιστήμονες.
Πρόσφατα, το μνημείο Φλάστοουνς που βρίσκεται στη νότια Αγγλία χρονολογήθηκε ως 5.200 ετών και είναι τώρα ο παλαιότερος γνωστός μεγάλος πέτρινος κύκλος στη Βρετανία - παλαιότερος και από το Στόουνχετζ.
Η χρονολόγηση ορισμένων από τα τεχνουργήματα και τα υπολείμματα που είναι θαμμένα κάτω από το μνημείο με ραδιενεργό άνθρακα αποκαλύπτει ότι το Φλάγκστοουνς ανεγέρθηκε γύρω στο 3.200 π.Χ. - τουλάχιστον 200 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πίστευαν οι επιστήμονες προηγουμένως.
Αυτή η ανακάλυψη είναι μια μικρή στιγμή «εύρηκα», ένα χρονικό πλαίσιο που εξηγεί τα αινιγματικά υβριδικά χαρακτηριστικά του μνημείου και υποδηλώνει ότι το Φλάγκστοουνς τελικά ήταν ο πρόδρομος των πέτρινων κύκλων που επρόκειτο να ακολουθήσουν - συμπεριλαμβανομένου του Στόουνχετζ, που ανεγέρθηκε πριν από 5.000 χρόνια.
«Το Φλάγκστοουνς είναι ένα ασυνήθιστο μνημείο· ένας τέλεια κυκλικός αυλακωμένος περίβολος, με ταφές και καύσεις που συνδέονται με αυτό», λέει η αρχαιολόγος Susan Greaney από το Πανεπιστήμιο του Exeter στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Από ορισμένες απόψεις, μοιάζει λίγο με μνημεία που χρονολογούνται αργότερα και ονομάζουμε henges. Αλλά δεν ξέραμε πού βρισκόταν ανάμεσα σε αυτούς τους τύπους μνημείων - και η αναθεωρημένη χρονολογία το τοποθετεί σε παλαιότερη περίοδο από ό,τι περιμέναμε», συμπληρώνει η ίδια
Το Φλάγκστοουνς ήταν κρυμμένο κάτω από το έδαφος στο Ντόρτσεστερ για χιλιάδες χρόνια. Ενδείξεις της παρουσίας του προέκυψαν τη δεκαετία του 1890, όταν ένα μόνο σάρσεν - ένα μεγάλο μπλοκ ψαμμίτη - ανασκάφηκε από τον κήπο του συγγραφέα Thomas Hardy, με οστά και στάχτες θαμμένες σε ένα λάκκο κάτω από αυτό.
Η πραγματική έκταση του μνημείου, ωστόσο, αποκαλύφθηκε τη δεκαετία του 1980, όταν εργάτες που έσκαβαν το έδαφος προετοιμάζοντας έναν δρόμο βρήκαν περισσότερους υπόγειους λάκκους και σέρσεν, κρυμμένους από τη Γη και τον χρόνο, διατεταγμένοι σε έναν μεγάλο κύκλο διαμέτρου 100 μέτρων.
Μερικοί από τους τοίχους των λάκκων ήταν χαραγμένοι και αρκετοί από τους λάκκους περιείχαν επίσης ανθρώπινα λείψανα, μερικά αποτεφρωμένα, μερικά θαμμένα παιδιά. Οι αρχαιολόγοι το έχουν συγκρίνει με παρόμοιες κυκλικές τοποθεσίες, όλες με λάκκους και αποτεφρώσεις, και έντονη απουσία άλλων αντικειμένων, υποδηλώνοντας τουλάχιστον μερικό ταφικό σκοπό.
Φαίνεται να είναι μέρος μιας πιο διαδεδομένης μετάβασης από τα ορθογώνια και γραμμικά μνημεία στα κυκλικά, αλλά το πού εμπίπτει στην εξέλιξη αυτού του είδους αρχιτεκτονικής παραμένει ερώτημα, με προηγούμενες προσπάθειες χρονολόγησης να επιστρέφουν ένα ευρύ φάσμα.
Ωστόσο, οι ομοιότητες με τα ερείπια που βρέθηκαν κάτω από το Στόουνχετζ είχαν οδηγήσει τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι οι δύο τοποθεσίες ήταν περίπου σύγχρονες.
Η Greaney και οι συνεργάτες της διεξήγαγαν 23 νέες μετρήσεις χρονολόγησης με ραδιενεργό άνθρακα, κυρίως αντικειμένων που συλλέχθηκαν από την περιοχή κατά τις ανασκαφές το 1986 και το 1987, συμπεριλαμβανομένων άκαυστων ανθρώπινων οστών και εργαλείων από ελαφοκέρατο και κάρβουνο.
Τα αποτελέσματά τους υποδηλώνουν ότι η παλαιότερη δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου του σκάψιμο των λάκκων, έλαβε χώρα γύρω στο 3650 π.Χ. Ο κυκλικός αυλακωμένος περίβολος εμφανίστηκε εκατοντάδες χρόνια αργότερα, το 3200 π.Χ., με τις ταφές να τοποθετούνται σχεδόν αμέσως. Μια ταφή έγινε περίπου 1000 χρόνια αργότερα, αυτή ενός νεαρού άνδρα που τοποθετήθηκε κάτω από ένα μεγάλο σάρσεν, υποδηλώνοντας ότι η τοποθεσία ήταν σχετική για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα κατά τη Μέση Νεολιθική Εποχή.
Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι το Φλάγκστοουνς είναι ο παλαιότερος γνωστός μεγάλος πέτρινος κύκλος στη Βρετανία, και πιθανώς ένας από τους παλαιότερους που κατασκευάστηκαν ποτέ.
Εάν ισχύει αυτό, θα μπορούσε να μας πει κάτι για την αλλαγή της πνευματικής ζωής των ανθρώπων που ζούσαν εκεί, χιλιάδες χρόνια πριν. Η μετατόπιση από την ταφή προς την αποτέφρωση και από τα ορθογώνια μνημεία στα κυκλικά, μπορεί να αντανακλά άλλες ευρύτερες πολιτιστικές αλλαγές, για παράδειγμα.
«Η χρονολογία του Φλάγκστοουνς είναι απαραίτητη για την κατανόηση της μεταβαλλόμενης ακολουθίας των τελετουργικών και ταφικών μνημείων στη Βρετανία», λέει η Greaney.
Το "αδελφό" μνημείο του Φλάγκστοουνς είναι το Στόουνχετζ, του οποίου η πρώτη φάση είναι σχεδόν πανομοιότυπη, αλλά χρονολογείται γύρω στο 2900 π.Χ., επισημαίνει η ίδια.
Η επιστημονική έρευνα χρονολόγησης του Φλάγκστοουνς δημοσιεύτηκε στο Antiquity.
Με πληροφορίες από sciencealert.com
