Η αρχαιότερη χρονολογημένη πέτρα του κόσμου, μια ανακάλυψη-ορόσημο που αποκαλύφθηκε το 2023, είναι μόνο ένα κομμάτι μιας μεγαλύτερης σχεδόν 2.000 ετών πλάκας, σύμφωνα με νέα έρευνα. Τώρα, επιστήμονες στη Νορβηγία εργάζονται για να συναρμολογήσουν εκ νέου το αρχαίο παζλ, μια διαδικασία που αρχίζει να ρίχνει φως στο ποιος χάραξε τη μυστηριώδη γραφή των ρούνων και τι σημαίνουν οι λέξεις.
Σύμφωνα με το Μουσείο Πολιτιστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Όσλο, οι ρούνοι αποτέλεσαν τα δομικά στοιχεία της πρώτης γερμανικής γραφής κατά τους πρώτους αιώνες μ.Χ. και παρέμειναν σε χρήση στη Σκανδιναβία μέχρι τα τέλη του Μεσαίωνα. Πιστεύεται ότι οι Γερμανοί εμπνεύστηκαν από το ρωμαϊκό αλφάβητο για να δημιουργήσουν τους χαρακτήρες, σύμφωνα με το μουσείο, αλλά η ακριβής προέλευση των ρούνων και ο τρόπος χρήσης τους παρέμεινε σκοτεινός.
Πολυάριθμες πέτρες σκαλισμένες με ρούνους που βρέθηκαν σε όλη τη Σκανδιναβία φέρουν συναρπαστικά μηνύματα, όπως ένα για μια ισχυρή βασίλισσα των Βίκινγκς ή μια προειδοποίηση για την ψυχρή κλιματική αλλαγή που βασίζεται σε γεγονότα του παρελθόντος. Όμως πολλές από αυτές τις πέτρες είναι από την εποχή των Βίκινγκς, περίπου από το 800 έως το 1050 μ.Χ., και υπάρχουν ελάχιστα παραδείγματα πρώιμων ρούνων.
Οι αρχαιολόγοι που ανακάλυψαν αρχικά την αρχαιότερη γνωστή πέτρα με ρούνους το 2021, ενώ ερευνούσαν έναν αρχαίο τάφο στην ανατολική Νορβηγία, βρήκαν το μεγάλο κομμάτι καλυμμένο με ίχνη ρούνων. Καθώς όμως οι εργασίες πεδίου συνεχίστηκαν, οι ερευνητές ανακάλυψαν πρόσθετα θραύσματα ψαμμίτη, ορισμένα από τα οποία έφεραν παρόμοιες χειρόγραφες επιγραφές, σε άλλους κοντινούς τάφους.
Τα σπασμένα κομμάτια έμοιαζαν να ταιριάζουν μεταξύ τους, με κάποια από τα γραφόμενα της μιας πέτρας να συνεχίζονται σε μια άλλη, και οι επιστήμονες συνειδητοποίησαν ότι όλα τα θραύσματα αποτελούσαν κάποτε μέρος μιας ενιαίας πέτρας. Η ερευνητική ομάδα δημοσίευσε τα νέα ευρήματα στο τεύχος 3 Φεβρουαρίου του περιοδικού Antiquity.
Φαίνεται ότι η πέτρα κατακερματίστηκε σκόπιμα, με βάση τον τρόπο που ήταν σπασμένη, και τα επιμέρους κομμάτια τοποθετήθηκαν σε διαφορετικές ταφές που έγιναν αργότερα. Με την πάροδο του χρόνου, οι πέτρες με ρούνους χρησιμοποιήθηκαν ως μνημεία ή για να σηματοδοτήσουν γεγονότα. Η χρήση αυτής της συγκεκριμένης πέτρας με ρούνους άλλαξε τελετουργικά με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με τα τελευταία ευρήματα.
Τα κομμάτια της πέτρας - συμπεριλαμβανομένης της αρχικής ανακάλυψης του 2021 - κατέληξαν θαμμένα μαζί με τα αποτεφρωμένα ανθρώπινα λείψανα, γεγονός που επέτρεψε στους ερευνητές να επιβεβαιώσουν ότι τα θραύσματα της πέτρας με τους ρούνους είναι τα παλαιότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Η ραδιοχρονολόγηση έδειξε ότι τα θραύσματα χρονολογούνται μεταξύ 50 π.Χ. και 275 μ.Χ.
«Εξαιτίας της σπανιότητας των ρουνικών λίθων που βρέθηκαν σε σαφώς χρονολογούμενα αρχαιολογικά πλαίσια, είχαμε ελάχιστα συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με την πρώιμη χρήση της ρουνογραφίας στην πέτρα και την ηλικία των πρώτων ρουνικών λίθων», δήλωσε η συν-συγγραφέας της μελέτης δρ Κρίστελ Ζίλμερ, καθηγήτρια Ρουνολογίας στο Μουσείο Πολιτιστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Όσλο. «Τα ενεπίγραφα θραύσματα αποτελούν μια τέτοια σπάνια εξαίρεση και επιπλέον, διαθέτουν ένα αξιοσημείωτο μείγμα πολλαπλών επιγραφών και άλλων σημάνσεων - σε αντίθεση με οτιδήποτε άλλο έχει παρατηρηθεί προηγουμένως σε πέτρες με ρούνους» σημείωσε.
Αλλά τα θραύσματα θέτουν και νέα μυστήρια, συμπεριλαμβανομένων των αινιγμάτων που περιέχονται στα αινιγματικά ρονικά σημάδια, τα οποία είναι δύσκολο να μεταφραστούν, καθώς και εκπληκτικών ενδείξεων για την ταυτότητα των ίδιων των χαράκων. Και τα ευρήματα μπορεί να βοηθήσουν τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς οι ρουνικοί λίθοι επαναχρησιμοποιούνταν με την πάροδο του χρόνου.
Οι επιστήμονες προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τη μυστηριώδη γραφή των ρούνων
Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει χειρόγραφες επιγραφές σε διάφορα αντικείμενα, όπως μια οστέινη χτένα και ένα σιδερένιο μαχαίρι, καθώς και πέτρες με ρούνα, οι οποίες είχαν διάφορες χρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η μετάφραση των ρούνων είναι δύσκολη επειδή οι γερμανικές γλώσσες που αντιπροσώπευαν διαφοροποιούνταν με την πάροδο του χρόνου.
«Οι πέτρες με ρούνους είχαν πιθανότατα τόσο τελετουργικές όσο και πρακτικές προθέσεις» δήλωσε η Ζίλμερ. «Το πεδίο του τάφου και η αρχική (ενιαία) υπερυψωμένη πέτρα υποδηλώνουν μια μνημειακή και αφιερωματική πρόθεση, ενώ η μεταγενέστερη χρήση σε ξεχωριστή ταφή φωτίζει μεταγενέστερες πραγματιστικές και συμβολικές εκφράσεις» εξήγησε.
Η ερευνητική ομάδα άρχισε αρχικά να ερευνά το ταφικό πεδίο Svingerud - πηγή πολλαπλών αρχαιολογικών ευρημάτων στο παρελθόν- στο δήμο Hole της Νορβηγίας, 40 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Όσλο, στο πλαίσιο «σωστικών ανασκαφών» που πραγματοποιήθηκαν πριν από την κατασκευή ενός νέου αυτοκινητόδρομου και σιδηροδρόμου, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης δρ Steinar Solheim, αναπληρωτής καθηγητής αρχαιολογίας στο Μουσείο Πολιτιστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Όσλο.
Οι επιγραφές στις πέτρες που ανακτήθηκαν από την τοποθεσία Hole είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες, επειδή φαίνεται να αντανακλούν πολλαπλές πράξεις γραφής, «παρουσιάζοντας ένα συναρπαστικό μείγμα από σκόπιμη, κατανοητή γραφή, απόπειρες γραφής και μοτίβα που μοιάζουν με γραφή ή διακοσμητικά μοτίβα», δήλωσε η Ζίλμερ. Τα άγνωστα σημάδια μπορεί να αντιπροσωπεύουν πρώιμες παραλλαγές των ρούνων, αλλά είναι δύσκολο για τους ερευνητές να πουν πότε έγιναν οι διαφορετικές επιγραφές.
Μια ακολουθία στην πέτρα Svingerud, που τώρα είναι γνωστή ως πέτρα Hole 2, ξεχωρίζει ιδιαίτερα: η μοναδική λέξη ή όνομα Idiberug. Οι ερευνητές δεν μπορούν να εντοπίσουν μια ακριβή σημασία, οπότε πιστεύουν ότι ήταν το όνομα ενός προσώπου, ίσως μιας γυναίκας. Η σαφέστερη επιγραφή βρίσκεται στην πέτρα Hole 3 και φαίνεται να είναι η υπογραφή του γραφέα των ρούνων. «Το κείμενο αρχίζει με τη λέξη "εγώ", ακολουθεί το όνομα του επιγραφέα, μετά ένα ρήμα που υποδηλώνει τη δραστηριότητα ("έγραψε") και τέλος η λέξη "ρούνα", η οποία αναφέρεται στην επιγραφή στο σύνολό της» σημείωσε η Ζίλμερ.
«Το όνομα του χαράκτη των ρουνών είναι δύσκολο να εντοπιστεί λόγω των αχνών, αμφίσημα διαμορφωμένων ρουνών και των διαβρωμένων επιφανειών. Έχουμε προτείνει μερικές πιθανές αναγνώσεις. Το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό είναι η κατάληξη σε -u, η οποία υποδηλώνει ότι αυτό θα μπορούσε να είναι το όνομα μιας γυναίκας. Αν είναι έτσι, αυτό θα ήταν η παλαιότερη γνωστή καταγραφή μιας γυναίκας που έγραφε ρούνους» πρόσθεσε.
Με πληροφορίες από CNN
