ΣΕ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ οι ειδικοί που παρακολουθούν την αυξημένη σεισμική δραστηριότητα των τελευταίων ημερών στη θαλάσσια περιοχή της Ανύδρου, του μικρού νησιού που βρίσκεται μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού. Μπορεί να ακολουθήσει μεγαλύτερος, κύριος σεισμός; Οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν σπάνια για τη σεισμολογία αυτήν τη σεισμική αλληλουχία, η οποία ισχυρίζονται ότι δεν συνδέεται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Η επιφυλακτικότητα η οποία εκφράζεται από τους σεισμολόγους είναι καταφανής, καθώς, από ό,τι φαίνεται, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν υπάρχει καμία σιγουριά για το πώς πρόκειται να εξελιχθεί η σεισμική δραστηριότητα που «ταρακουνάει» νησιά των Κυκλάδων.
Οι ειδικοί με τους οποίους μιλήσαμε ανέφεραν ότι τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί δεν οφείλονται στον φόβο ενός μεγάλου σεισμού: «Είναι απαραίτητες, λογικές ενέργειες, που γίνονται όταν είναι σε εξέλιξη μια έντονη ακολουθία, ώστε να μην έχουμε επιπτώσεις λόγω πανικού».
Ο δρ. Βασίλης Καραστάθης, διευθυντής Ερευνών και αναπληρωτής διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, αναφέρει στη LiFO ότι «είναι ιδιαίτερα σπάνιο να έχεις μέσα σε ένα 24ωρο έναν τόσο μεγάλο αριθμό σεισμών με μεγέθη μεγαλύτερα των 4 βαθμών. Αυτό είναι σπάνιο για τη σεισμολογία». Για το πώς θα εξελιχθεί το φαινόμενο μάς λέει: «Συναξιολογούμε πολλά πράγματα, προκειμένου να εκτιμήσουμε την εξέλιξη μιας ακολουθίας, όπως, για παράδειγμα, είναι η συχνότητα των σεισμών, αν αυξάνεται το μέσο μέγεθος, αν υπάρχει μετατόπιση επικέντρων».
Προς το παρόν, η σεισμική δραστηριότητα δεν φαίνεται να κοπάζει, όπως τουλάχιστον καταδεικνύει η επιστημονική παρατήρηση. Ο δρ. Β. Καραστάθης μάς εξηγεί ότι οι ενδείξεις που οδηγούν τους σεισμολόγους να πιθανολογήσουν ότι ένα σεισμικό φαινόμενο βρίσκεται σε αποδρομή ακόμη δεν υπάρχουν για την περίπτωση της σεισμικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται στη θαλάσσια περιοχή της Ανύδρου: «Για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι μια ακολουθία, μια σεισμική δραστηριότητα, είναι σε αποδρομή, προσέχουμε αν αραιώνει ο χρόνος αυτής της σεισμικής δραστηριότητας. Αν η συχνότητά της είναι πτωτική. Όταν βλέπουμε μια τέτοια εικόνα, έχουμε και εμείς την ισχυρή ένδειξη ότι είναι σε αποδρομή. Κάτι τέτοιο, όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν το έχουμε δει ακόμη».
«Μια δύσκολη σεισμική ακολουθία, χωρίς να γνωρίζουμε τι θα συμβεί στη συνέχεια»
Κανένας ειδικός επιστήμονας της σεισμολογίας δεν μπορεί να πει με σιγουριά τι θα ακολουθήσει: «Αυτήν τη στιγμή, έχουμε μια πολύ δύσκολη ακολουθία και δεν μπορεί καθόλου να αποκλειστεί η γένεση ενός νέου σεισμού, γιατί είναι πολύ έντονη. Γενικώς, τα ρήγματα που υπάρχουν στην περιοχή μπορούν να φιλοξενήσουν ισχυρότερους σεισμούς. Κι αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο μάς βλέπετε πολύ επιφυλακτικούς», λέει στη LiFO o Κώστας Παπαζάχος, καθηγητής Σεισμολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ).
O K. Παπαζάχος διευκρινίζει ότι «δεν υπάρχει καμία επιστημονική μεθοδολογία που να διασφαλίζει τη δυνατότητά μας να καταλάβουμε αν μια ακολουθία είναι προσεισμική. Με άλλα λόγια, η επιστημονική κοινότητα, σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν ξέρει αν θα ακολουθήσει κάποιος ισχυρός σεισμός. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι στην περιοχή υπάρχουν μικρά και πιο μεγάλα ρήγματα, κάποια από τα οποία μπορεί να φιλοξενήσουν και έναν σεισμό ακόμη μεγαλύτερο από αυτούς που έχουν σημειωθεί μέχρι τώρα.
καθηγητής Σεισμολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ)
Αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι ένας τέτοιος σεισμός θα συμβεί». Αναφέρει ακόμη ότι «υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η δραστηριότητα να συνεχίσει και να “σβήσει” με ανάλογους σεισμούς, να εξελιχθεί δηλαδή σε μια σμηνοσειρά, ή να γίνει κάποιος πιο ισχυρός αλλά όχι πολύ μεγάλος κύριος σεισμός, ο οποίος θα ενοχλήσει αλλά δεν θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στη Σαντορίνη».
Η σεισμική δραστηριότητα και τα ηφαίστεια
Όταν τα Ρίχτερ ξεκίνησαν να κουνάνε παρατεταμένα τη Σαντορίνη, την Αμοργό και την Ανάφη, στη δημόσια συζήτηση μπήκε η ενεργοποίηση του ηφαιστείου. Τα πράγματα ξεκαθαρίζει ο Κ. Παπαζάχος. Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι «έχουμε δύο διαφορετικά φαινόμενα που είναι ανεξάρτητα στην εξέλιξή τους. Το ένα είναι ηφαιστειακό στην Καλδέρα, και το άλλο τεκτονικό, στην Άνυδρο». Για την Καλδέρα, μας λέει ότι «πρόκειται για μια σεισμική δραστηριότητα η οποία υπάρχει στο ηφαίστειο, λόγω της παραμόρφωσης της Βόρειας Καλδέρας του ηφαιστείου, η οποία είναι σε εξέλιξη. Την εντοπίσαμε πρώτοι και έχουμε ενημερώσει την πολιτεία για το ζήτημα».
Τον ρωτάμε τι σημαίνει αυτή η παραμόρφωση: «Εννοώ ότι υπάρχει κίνηση μαγματική, η οποία σπρώχνει και παραμορφώνει το ηφαίστειο. Αυτή είναι μια δραστηριότητα που γίνεται σε βάθος. Δεν βγαίνει τίποτα στην επιφάνεια. Δεν υπάρχει μάγμα στην επιφάνεια». Όσο για τη σεισμική δραστηριότητα στη θαλάσσια περιοχή της Ανύδρου, η οποία «ταρακουνάει» τη Σαντορίνη, λέει ότι «πρόκειται για μια έντονη σεισμική ακολουθία, η οποία εντοπίζεται στα ρήγματα της λεκάνης της Ανύδρου, χωρίς να μπορούμε να πούμε με σιγουριά σε ποιο ή σε ποια ρήγματα είναι».
Ο καθηγητής Παπαζάχος διαλύει και τη «φιλολογία» που έχει ξεσπάσει τις τελευταίες ημέρες ότι η σεισμική δραστηριότητα στη θαλάσσια περιοχή της Ανύδρου έχει ξυπνήσει το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο. Το Κολούμπο είναι ένα ενεργό υποθαλάσσιο ηφαίστειο που βρίσκεται σε απόσταση 6,5 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Σαντορίνης: «Από τα δεδομένα που έχουμε, η σεισμικότητα που βιώνει η Σαντορίνη τις τελευταίες μέρες δεν είναι στο Κολούμπο αλλά πιο βορειοανατολικά, στα ρήγματα της λεκάνης της Ανύδρου», λέει.
Για την εντατική παρακολούθηση του φαινομένου το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο προχωρά στην εγκατάσταση νέων σεισμογράφων στην Ανάφη και στην Αμοργό. Ο Κ. Παπαζάχος μάς είπε ότι ολοκληρώθηκε χθες από τον ίδιο η εγκατάσταση νέου σεισμογράφου στην Άνυδρο.
Κάτοικοι: «Δεν έχουμε ξαναζήσει τόσο μεγάλη ένταση σεισμικής δραστηριότητας»
Στη Σαντορίνη, όπως λέει στη LiFO κάτοικος της περιοχής, ο κόσμος είναι θορυβημένος από τη συχνότητα και κυρίως από την ένταση των διαδοχικών σεισμικών δονήσεων: «Από το 1981 που είμαι στο νησί δεν είχαμε ξανά τόσο πολλούς σεισμούς σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Το 2012 ήταν μικρότερα τα μεγέθη. Είχαμε σεισμικές δονήσεις της τάξεως των 3 ή 3,5 Ρίχτερ. Τώρα φτάνει τα 4,5 και τα 4,7. Πραγματικά η ένταση είναι πολύ μεγαλύτερη και οι σεισμοί, από το πρωί μέχρι τώρα το απόγευμα που μιλάμε, είναι δεκάδες».
Προληπτικά τα μέτρα, δεν υποκρύπτουν φόβο για μεγάλο σεισμό
Αύριο, Τετάρτη, ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας, πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικής Προστασίας (ΟΑΣΠ), θα συγκαλέσει σε κοινή συνεδρίαση τις δύο επιστημονικές επιτροπές (Μόνιμη Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης και Μόνιμη Επιστημονική Επιτροπή Παρακολούθησης του Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου του ΟΑΣΠ), οι οποίες θα κρίνουν αν θα ληφθούν νέα μέτρα, με βάση πάντα και την εξέλιξη της σεισμικής δραστηριότητας.
Προς το παρόν, τα σχολεία στη Σαντορίνη, την Ανάφη, την Ίο και την Αμοργό θα παραμείνουν κλειστά μέχρι τις 7 Φεβρουαρίου, ενώ για στους πολίτες δόθηκαν συγκεκριμένες οδηγίες. Θα πρέπει να αποφεύγουν τις μεγάλες συναθροίσεις μέσα σε κτίρια και την προσέγγιση σε εγκαταλελειμμένα κτίρια.
Οι ειδικοί με τους οποίους μιλήσαμε ανέφεραν ότι τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί δεν οφείλονται στον φόβο ενός μεγάλου σεισμού: «Είναι απαραίτητες, λογικές ενέργειες, που γίνονται όταν είναι σε εξέλιξη μια έντονη ακολουθία, ώστε να μην έχουμε επιπτώσεις λόγω πανικού. Για παράδειγμα, όταν υπάρχει σε εξέλιξη μια ακολουθία όπως αυτή που βιώνει η Σαντορίνη, δεν μπορεί να υπάρχουν συγκεντρώσεις εκατοντάδων ατόμων σε κλειστό χώρο», διευκρινίζει ο Κ. Παπαζάχος.
«Κι αυτό το κάνουμε», προσθέτει, «όχι γιατί εκτιμούμε ότι το κτίριο κινδυνεύει με κατάρρευση, αλλά γιατί με έναν ισχυρό σεισμό μπορεί να προκληθεί πανικός και να έχουμε τραυματισμούς ή και θύματα από την προσπάθεια να εκκενωθεί ο χώρος. Είναι τυπική πρακτική η αποφυγή συναθροίσεων κοινού όταν υπάρχει μια έντονη σεισμική ακολουθία».
Στα μέτρα προστασίας που ανακοίνωσαν οι δύο επιστημονικές επιτροπές ζητήθηκε επίσης οι πολίτες να αποφεύγουν την πρόσβαση και παραμονή στα λιμάνια Αμμουδίου, Αρμένης, Κόρφου και Παλαιού Λιμένα Φηρών. Οι πολίτες θα πρέπει ακόμη να προχωρήσουν σε άρση επικίνδυνων στοιχείων μη δομικής τρωτότητας στα κτίριά τους, όπως είναι τα βαριά επικρεμάμενα αντικείμενα, οι ψευδοροφές κ.λπ., ενώ θα πρέπει να αδειάσουν και τις πισίνες και να επιλέγουν ασφαλείς διαδρομές, καθώς οι κατολισθήσεις είναι ένας σοβαρός κίνδυνος που καραδοκεί, λόγω των έντονων κλίσεων του εδάφους.
Κανείς δεν ξέρει αν η έντονη σεισμική δραστηριότητα που δοκιμάζει τις αντοχές ανθρώπων και υποδομών θα κορυφωθεί ή θα σβήσει. Όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά.
