Κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της σύγκρουσης στη Συρία πριν από σχεδόν μια δεκαετία, το Χαλέπι ήταν χωρισμένο μεταξύ περιοχών που ελέγχονται οι μεν από την κυβέρνηση και οι δε από τους αντιπάλους της, αλλά με τη βοήθεια της ρωσικής αεροπορίας και της Χεζμπολάχ με έδρα τον Λίβανο, το καθεστώς του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ μπόρεσε να ανακτήσει τον έλεγχο ολόκληρης της πόλης μέχρι τα τέλη του 2016.
Από τότε περίπου, η σύγκρουση στη Συρία είχε παραμείνει στάσιμη με τους αντάρτες να περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στην επαρχεία του Ιντλίμπ, το οποίο γειτνιάζει με αυτό του Χαλεπιού.
Σαφώς, η ένοπλη αντιπολίτευση στον Άσαντ εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι το Ισραήλ έχει προκαλέσει σημαντική ζημιά στον αποκαλούμενο άξονα αντίστασης του Ιράν, ιδιαίτερα στη Χεζμπολάχ. Μια πολύ αποδυναμωμένη Χεζμπολάχ και μια Ρωσία, της οποίας η προσοχή είναι στραμμένη στην Ουκρανία καθιστούν πιο δύσκολη την υπεράσπιση του καθεστώτος Άσαντ. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Χεζμπολάχ ή οι Ρώσοι δεν θα βοηθήσουν. Και οι δύο έχουν επενδύσει πολλά στη Συρία, αλλά δεν έχουν τις δυνάμεις που είχαν το 2015 και το 2016 που χρησιμοποιήθηκαν για να συντρίψουν την εξέγερση.
Μετά την πτώση του Χαλεπιού, ο έλεγχος του Άσαντ φαίνεται ισχνός. Ένα σημαντικό ερώτημα είναι τι συμβαίνει στη Δαμασκό. Υπήρχαν ανεπιβεβαίωτες αναφορές λίγο μετά την πτώση του Χαλεπιού ότι ο Άσαντ και η οικογένειά του βρίσκονταν στη Μόσχα, ότι σημειώθηκαν συμπλοκές στους δρόμους της πρωτεύουσας, ότι διάφορες μονάδες του συριακού στρατού ήταν σε σύγκρουση και το πιο δραματικό, ότι το προεδρικό μέγαρο καταστράφηκε. Οι περισσότερες από αυτές τις αναφορές είναι πιθανότατα αποτέλεσμα παραπληροφόρησης, αλλά αυτό που συμβαίνει στα συμβούλια εξουσίας στη Δαμασκό θα είναι κρίσιμο για το πώς θα εξελιχθεί αυτή η νέα φάση της συριακής σύγκρουσης.
Μπορούν αυτοί οι μαχητές να ελέγξουν το Χαλέπι και να επεκτείνουν τη στρατιωτική τους εκστρατεία κατά του Άσαντ;
Χωρίς αμφιβολία οι γραμμές μάχης έχουν αλλάξει και η Συρία είναι και πάλι ενεργή εμπόλεμη ζώνη. Αλλά είναι σημαντικό να είμαστε προσεκτικοί όσον αφορά τη μέτρηση των προοπτικών για τις ομάδες που έχουν καταλάβει το Χαλέπι και την ύπαιθρο κοντά στην πόλη Χάμα. Δεν υπάρχουν διεθνείς δημοσιογράφοι στη Συρία και οι αναφορές που βγαίνουν από τη χώρα είναι πιθανό να είναι γεμάτες παραπληροφόρηση και παραπληροφόρηση.
Μέχρι στιγμής, γνωρίζουμε ότι η εξέγερση - ένα κράμα εξτρεμιστικών ομάδων, τζιχαντιστών νυν και πρώην που ήταν ή είναι ακόμα στο μισθολόγιο της Τουρκίας και Κούρδων (αν και όχι απαραίτητα οργανωμένων κουρδικών δυνάμεων) - έχει καταλάβει τον έλεγχο του Χαλεπίου και οδηγεί προς τη Χάμα και άλλες πόλεις. Η κύρια ομάδα πίσω από την επίθεση πιστεύεται ότι είναι η Hayat Tahrir al Sham (γνωστή ως HTS), η οποία εμφανίστηκε στην αρχή του συριακού εμφυλίου πολέμου. Είναι παρακλάδι μιας θυγατρικής της Αλ Κάιντα που ονομάζεται Jabhat al Nusra. Η HTS βρίσκεται στον κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Στο Χαλέπι, οι συριακές κυβερνητικές δυνάμεις εξαϋλώθηκαν. Το αν οι αντάρτικες ομάδες μπορούν να εδραιώσουν την παρουσία τους εξαρτάται από την απάντηση του καθεστώτος, των Ρώσων, της Χεζμπολάχ και οποιασδήποτε άλλης ομάδας που θα μπορούσαν να αναπτύξουν οι Ιρανοί για να βοηθήσουν τον Άσαντ. Υπάρχουν αναφορές ότι οι ρωσικές δυνάμεις στη Συρία έχουν αναλάβει αεροπορικές επιδρομές για να υποστηρίξουν το καθεστώς. Ωστόσο, μένει να φανεί εάν η κυβέρνηση και οι σύμμαχοί της μπορούν να αναπτύξουν σημαντική άμυνα.
Δύνανται οι Ρώσοι να σπεύσουν σε βοήθεια του Άσαντ όπως το 2016;
Η Ρωσία, φυσικά, είναι πλήρως απασχολημένη στον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά έχει δυνάμεις στη Συρία, συμπεριλαμβανομένων πολεμικών αεροσκαφών και επιθετικών ελικοπτέρων, στρατιωτικής αστυνομίας και στρατιωτών που είναι κατανεμημένες σε είκοσι βάσεις. Μεγάλο μέρος της ρωσικής στρατιωτικής υποστήριξης προς τον Άσαντ χορηγήθηκε ως αδιάκριτοι βομβαρδισμοί από αέρος εναντίον περιοχών των ανταρτών, ενώ η Χεζμπολάχ υποστήριξε το καθεστώς στο έδαφος. Είναι πιθανό - αληθινά πιθανό - η Ρωσία να χρησιμοποιήσει την αεροπορική βάση Χμεϊμίμ στη βορειοδυτική Συρία για να κάνει τα ίδια. Η αεροπορική ισχύς από μόνη της πιθανότατα δεν θα είναι αρκετή για να νικήσει τους αντάρτες. Με τις κυβερνητικές δυνάμεις ανίκανες ή απρόθυμες να πολεμήσουν τους αντικαθεστωτικούς και τη Χεζμπολάχ ανίκανη να συγκεντρώσει τις ίδιες δυνάμεις όπως κάποτε, οι Ρώσοι βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση στη Συρία. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Μόσχα θα θέλει να υπερασπιστεί τη θέση της στη Συρία, αλλά δεν είναι ακόμη σαφές εάν αυτό περιλαμβάνει την υπεράσπιση του Άσαντ.
Ποια είναι η απάντηση άλλων εξωτερικών παραγόντων της Συρίας;
- Ιράν
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αράγτσι επρόκειτο να συναντηθεί με τον Τούρκο ομόλογό του στην Άγκυρα την Κυριακή, αλλά αντ' αυτού πέταξε στη Δαμασκό για να αξιολογήσει την κατάσταση στη Συρία. Πριν στραφεί στη Μόσχα, ο Μπασάρ αλ Άσαντ αναζήτησε υποστήριξη από την Τεχεράνη, αφότου η εξέγερση στη Συρία το 2011 αποδείχθηκε πέρα από τον έλεγχό του. Το Ιράν έχει επενδύσει πολλά στη Συρία με δεκάδες στρατιωτικές βάσεις και άλλες εγκαταστάσεις, επειδή η χώρα είναι κρίσιμης σημασίας για την υποστήριξη που παρέχει η Τεχεράνη στη Χεζμπολάχ - είτε ως αγωγού όπλων, είτε ως τόπου κατασκευής όπλων είτε ως διοικητηρίου για τους διοικητές των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που συντονίζουν τις κινήσεις με τη λιβανέζικη ομάδα. Η θέση του Ιράν στην περιοχή από άποψη στρατηγικής είχε ήδη επιδεινωθεί. Η επίθεση των ανταρτών στο Χαλέπι και η φαινομενική ανανεωμένη απειλή για το καθεστώς Άσαντ το έβαλαν σε περαιτέρω κίνδυνο. - Τουρκία
Η τουρκική κυβέρνηση προσπάθησε τα τελευταία χρόνια να ομαλοποιήσει τις σχέσεις με τη Συρία. Αυτή είναι μια σημαντική ανατροπή για την Άγκυρα, η οποία απαίτησε τον τερματισμό του καθεστώτος Άσαντ μετά την έναρξη του εμφυλίου πολέμου το 2011 και την κατοχή εδάφους στα βορειοδυτικά της Συρίας. Φαίνεται πιθανό ότι οι Τούρκοι επανεκτιμούν τώρα τις προσεγγίσεις τους προς το καθεστώς. Εάν ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι σύμβουλοί του πιστεύουν ότι ο Άσαντ είναι πιθανό να πέσει, η Τουρκία θα μπορούσε να ανανεώσει την προσπάθειά άσκησης επιρροής σε μια διάδοχη κυβέρνηση στη Δαμασκό. Με βάση την προηγούμενη προσέγγιση του Ερντογάν στις αραβικές εξεγέρσεις πριν από περισσότερο από μια δεκαετία, αυτό σημαίνει υποστήριξη για ισλαμιστικές ομάδες. Ένας σημαντικός ρόλος της Τουρκίας σε μια μετά-Άσαντ Συρία θα βοηθούσε τους Τούρκους να διαχειριστούν το πρόβλημα (κατ' αυτούς) της αυτονομίας των Κούρδων στη Συρία. Θα βοηθούσε επίσης στη διευκόλυνση της επιστροφής εκατομμυρίων κυρίως Κούρδων προσφύγων που έχουν φτάσει στην Τουρκία τα τελευταία δώδεκα χρόνια αναζητώντας ασφάλεια από τον πόλεμο. Εάν η Τουρκία ανανεώσει την προσπάθεια για αλλαγή καθεστώτος στη Δαμασκό, θα έφερνε για άλλη μια φορά την Άγκυρα σε σύγκρουση με μεγάλα αραβικά κράτη όπως το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που έχουν ήδη δηλώσει ότι υποστηρίζουν τον Άσαντ. Προφανώς, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία υποστηρίζουν επίσης το συριακό καθεστώς, δεδομένης της επιφυλακτικότητάς τους προς τις ισλαμιστικές πολιτικές ομάδες που απολάμβαναν την τουρκική υποστήριξη, όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα. - Ισραήλ
Το σπάσιμο του άξονα Ιράν-Συρίας αναμφίβολα θα ωφελούσε την ασφάλεια του Ισραήλ υπονομεύοντας τον αγωγό όπλων προς τη Χεζμπολάχ. Ταυτόχρονα, η πιθανή πτώση του Άσαντ θέτει σημαντικές προκλήσεις για το Ισραήλ, ειδικά εάν ισλαμιστές που υποστηρίζονται από την Τουρκία έρθουν στην εξουσία στη Συρία. Φυσικά, πολλά πρέπει να συμβούν πριν πέσει ο Άσαντ. Προς το παρόν, τα προβλήματα του Άσαντ στη Συρία είναι προβλήματα για το Ιράν στη Συρία και αυτό είναι καλό για το Ισραήλ. - ΗΠΑ
Επί του παρόντος, 900 στρατιωτικοί των ΗΠΑ στη Συρία συγκεντρώνονται γύρω από μια βάση στο al Tanf. Είναι εκεί για να βοηθήσουν τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) των Κούρδων να περιορίσουν το Ισλαμικό Κράτος. Η κατάληψη του Χαλεπιού και άλλων περιοχών από τους αντάρτες δεν αλλάζει αυτή την αποστολή. Στην πραγματικότητα, τα εξτρεμιστικά στοιχεία εντός της εξέγερσης θα μπορούσαν να κάνουν αυτή την αποστολή πιο επείγουσα. Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν αυτές οι δυνάμεις θα παραμείνουν μετά την ορκωμοσία του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στις 20 Ιανουαρίου. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, υποσχέθηκε δύο φορές να αποσύρει αυτές τις δυνάμεις, αλλά αντ' αυτού υπό την πίεση συμβούλων επέλεξε να αναδιατάξει ορισμένες από αυτές. Σύμφωνα με την κοσμοθεωρία του «Πρώτα η Αμερική», μπορεί να επιλέξει αυτή τη φορά να τους αποσύρει ανεξάρτητα από την κατάσταση στη Συρία, η οποία επί του παρόντος δεν αποτελεί απειλή για τους Αμερικανούς ή τις ΗΠΑ.
