Οι τελικές προετοιμασίες έχουν ξεκινήσει για μια διαστημική αποστολή που χαρακτηρίζεται ως ορόσημο, καθώς θα χρησιμοποιήσει δορυφόρους για να δημιουργήσει τεχνητές ηλιακές εκλείψεις.
Πρόκειται για τη διαστημική αποστολή Proba-3, την πρώτη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) για ακριβή σχηματισμό που πετάει σε τροχιά. Στο πλαίσιο της αποστολής, δύο διαστημόπλοια θα περιπλανηθούν γύρω από τον πλανήτη σε μια διάταξη που δεν αποκλίνει ποτέ περισσότερο από ένα χιλιοστό, δηλαδή όσο πάχος έχει περίπου ένα ανθρώπινο νύχι.
Το διαστημόπλοιο αναμένεται να εκτιναχθεί από το Διαστημικό Κέντρο Satish Dhawan της Ινδίας στη Σριχαρικότα, στην ακτή του κόλπου της Βεγγάλης, την Τετάρτη. Μετά από ένα ταξίδι τεσσάρων μηνών, οι ανιχνευτές θα φτάσουν σε μια άκρως ελλειπτική τροχιά που πλησιάζει έως και 370 μίλια από τη Γη πριν εκτιναχθούν για περισσότερα από 37.000 μίλια.
«Είναι ένα πείραμα στο διάστημα για την επίδειξη μιας νέας ιδέας, μιας νέας τεχνολογίας», δήλωσε ο Damien Galano, διευθυντής έργου Proba στην ESA. «Είναι πολύ δύσκολο γιατί πρέπει να ελέγχουμε πολύ καλά τη διαδρομή πτήσης των δύο διαστημικών σκαφών».
Εάν οι δορυφόροι λειτουργήσουν όπως προβλέπεται, θα ευθυγραμμιστούν με τον ήλιο έτσι ώστε το μολύβδινο διαστημόπλοιο να ρίχνει μια προσεκτικά ελεγχόμενη σκιά στον συνεργάτη του, επιτρέποντας στα όργανα του τελευταίου να μετρήσουν το στέμμα του ήλιου, δηλαδή το εξωτερικό στρώμα της ατμόσφαιράς του.
Παραδοσιακά, οι επιστήμονες έχουν την ευκαιρία να μελετούν το στέμμα του ήλιου που μοιάζει με δακτύλιο κατά τη διάρκεια ηλιακών εκλείψεων (και ονομάζεται συχνά «δακτύλιος της φωτιάς»), όταν δηλαδή το φεγγάρι εμποδίζει αρκετή από τη λάμψη του ήλιου για να κάνει το στέμμα ορατό από τη Γη. Η εργασία απαιτεί από τους επιστήμονες να κυνηγούν τις εκλείψεις σε όλο τον κόσμο, συχνά μόνο για λίγα λεπτά χρόνου παρατήρησης, ή και καθόλου, εάν τελικά η έκλειψη κρύβεται από σύννεφα.
Η αποστολή Proba-3 κοστίζει 200 εκατομμύρια ευρώ και υπόσχεται να αλλάξει τον τρόπο που κατανοούν οι επιστήμονες το στέμμα του ήλιου, παράγοντας 50 τεχνητές ηλιακές εκλείψεις ετησίως, η καθεμία διάρκειας έξι ωρών. Το μολύβδινο διαστημόπλοιο φέρει έναν αποκρυφιστικό δίσκο πλάτους 1,4 μέτρων για να μπλοκάρει τον ήλιο όπως αυτός φαίνεται από το δεύτερο διαστημόπλοιο, μετατρέποντας το ζευγάρι σε ένα όργανο μήκους 150 μέτρων που ονομάζεται στεφανογράφος.
Τα δεδομένα από την αποστολή θα πρέπει να ρίξουν φως στο μακροχρόνιο μυστήριο του γιατί το στέμμα του ήλιου είναι πολύ πιο ζεστό από τον ίδιο τον ήλιο. Η επιφάνεια του ήλιου είναι περίπου 5.500°C, αλλά το στέμμα μπορεί να ξεπεράσει το 1m°C.
Κατανοώντας καλύτερα το στέμμα, οι επιστήμονες ελπίζουν να βελτιώσουν τις προβλέψεις τους για τον ηλιακό καιρό, τις εκτοξεύσεις μάζας στεμμάτων - όπου παλμοί πλάσματος και μαγνητικού πεδίου εκρήγνυνται στο διάστημα - και τις ηλιακές καταιγίδες, που μπορούν να καταστρέψουν διαστημόπλοια και να προκαλέσουν διακοπές ρεύματος και επικοινωνιών στη Γη.
Το διαστημόπλοιο Proba-3 θα περιστρέφεται γύρω από τον πλανήτη μία φορά κάθε 19,7 ώρες για δύο χρόνια.
Για έξι ώρες σε κάθε τροχιά, οι δορυφόροι θα πετούν σε σχηματισμό, βασιζόμενοι σε οπτικούς αισθητήρες και LED που αναβοσβήνουν για να εντοπίζουν ο ένας τον άλλον και ένα σύστημα λέιζερ ακριβείας για να προσδιορίζει αυτόματα την απόσταση και τον προσανατολισμό τους. Οι πρώτες εικόνες από την αποστολή αναμένονται τον Μάρτιο του 2025.
Πέρα από τους κύριους στόχους της αποστολής, οι επιστήμονες της ESA έχουν αφιερώσει χρόνο για να δοκιμάσουν ελιγμούς που μπορεί να είναι χρήσιμοι στο μέλλον για την εξυπηρέτηση ελαττωματικών δορυφόρων ή την αφαίρεση «μη συνεργάσιμου» υλικού και συντριμμιών από την τροχιά.
Η πτήση με σχηματισμό θα μπορούσε να εγκαινιάσει μια νέα εποχή παρατηρητηρίων και οργάνων που βασίζονται στο διάστημα, έχοντας πολλαπλά διαστημόπλοια να συνεργάζονται σε ακριβείς διαμορφώσεις. «Εάν μπορούσαμε να έχουμε πολλούς δορυφόρους κοντά ο ένας στον άλλο σε έναν απόλυτο, ακριβή, ακριβή σχηματισμό, θα μπορούσαμε να συγκεντρώσουμε μεγαλύτερα όργανα που αποτελούνται από πολλούς δορυφόρους», δήλωσε ο Dietmar Pilz, διευθυντής τεχνολογίας στην ESA.
Με πληροφορίες από Guardian
