ΣΕ ΕΝΑ «ΝΤΟΜΙΝΟ» αρνητικών εντυπώσεων για τον τρόπο λειτουργίας του ελληνικού στρατού έχει οδηγήσει το τραγικό συμβάν στη Λιβύη, όπου τρία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων έχασαν την ζωή τους, μαζί και δύο μεταφραστές, ενώ σε νοσοκομεία νοσηλεύονται κι άλλα μέλη της ελληνικής ανθρωπιστικής αποστολής.
Τα ερωτήματα είναι πολλά τόσο για τις συνθήκες του συμβάντος στη Λιβύη όσο και για την διαχείριση από πλευράς ελληνικού στρατιωτικού επιτελείου. Σε κάθε περίπτωση ο τρόπος που έχει διαχειριστεί η παρούσα διοίκηση του ΓΕΕΘΑ το περιστατικό, τόσο πριν όσο και μετά τον θανάσιμο τραυματισμό, κάθε άλλο παρά επιβεβαιώνει το έμβλημά του: «αιέν αριστεύειν» (μτφρ πάντα να αριστεύεις).
Χθες ήρθε η ώρα για την εισαγγελική παρέμβαση και δόθηκε εντολή να διενεργηθεί έρευνα μεταξύ άλλων και για ανθρωποκτονία από πρόθεση ή αμέλεια. Πόσα λάθη, ωστόσο, οδήγησαν στην τραγωδία στη Λιβύη. Ας βάλουμε ερωτήσεις και γεγονότα σε λογική σειρά.
Ήταν τροχαίο δυστύχημα το συμβάν στη Λιβύη;
Εντύπωση προκαλεί το περιστατικό στον δρόμο μεταξύ Marawa και Gandoula καθ’ οδόν για την πόλη Derna και πολλοί αναρωτιούνται αν ήταν όντως τροχαίο είτε λόγω ταχυτήτων είτε λόγω συνθηκών. Προβληματισμός για παράδειγμα επικρατεί για το γεγονός πως δεν βρέθηκαν κάποια άτομα, τα οποία, ελαφρύτερα τραυματισμένα, θα επιχειρούσαν να απεγκλωβίσουν τους άλλους όπως γίνεται συνήθως σε τροχαία.
Από τις πρώτες πληροφορίες, των οποίων η εγκυρότητα ελέγχεται, μπορεί να εξαχθεί ένα αρχικό συμπέρασμα σύμφωνα με το οποίο το όχημα που συγκρούστηκε με το λεωφορείο μεταφοράς της αποστολής είχε τροποποιημένο ντεπόζιτο με αποτέλεσμα το καύσιμό του να οδηγήσει μετά τη σύγκρουση σε άμεση ανάφλεξη.
Επίσης η αρχική αναφορά των Ελλήνων επιτελών περί «αγνοουμένων» δημιουργεί ακόμα περισσότερες απορίες, όπως το πώς είναι δυνατόν μετά από τροχαίο να υπάρχουν «αγνοούμενοι».
Ακόμα ένα αδιευκρίνιστο ζήτημα είναι πώς σε κακοτράχαλο οδικό δίκτυο όπου τα οχήματα καθίσταται σχεδόν αδύνατον να αναπτύξουν υψηλές ταχύτητες έγινε σύγκρουση, που να έχει ως αποτέλεσμα τόσους νεκρούς.
Ακόμα αδιευκρίνιστο παραμένει πώς είναι δυνατόν να υπάρξει σύγκρουση με άλλο όχημα, ενώ η μεταφορά θα έπρεπε να γινόταν με το μοτίβο της στρατιωτικής φάλαγγας.
Από τις πρώτες πληροφορίες, των οποίων η εγκυρότητα ελέγχεται, μπορεί να εξαχθεί ένα αρχικό συμπέρασμα σύμφωνα με το οποίο το όχημα που συγκρούστηκε με το λεωφορείο μεταφοράς της αποστολής είχε τροποποιημένο ντεπόζιτο με αποτέλεσμα το καύσιμό του να οδηγήσει μετά τη σύγκρουση σε άμεση ανάφλεξη.
Τίθενται ζητήματα ελλιπούς σχεδιασμού ασφαλείας;
Ασφαλώς. Η Λιβύη είναι μια χώρα σε διαρκή εμφυλιοπολεμική κατάσταση επί πάρα πολλά χρόνια κι ας τελεί υπό ανακωχή επισήμως. Αδυνατεί μέχρι και εκλογές να πραγματοποιήσει με ασφάλεια. Η ελληνική αποστολή με τον τρόπο που σχεδιάστηκε έμοιαζε περισσότερο με συνοδεία παρά με στρατιωτική επιχείρηση.
Έμπειροι απόστρατοι αξιωματικοί που μίλησαν στη LiFO θεωρούν αδιανόητο πώς για παράδειγμα δύο γυναίκες, στελέχη που υπηρετούσαν σε γραφεία, επελέγησαν να συνοδεύσουν ανθρωπιστικό υλικό σε «θερμή ζώνη». Ερωτήματα έχουν τεθεί και για τους λόγους που δεν παραδόθηκε η ανθρωπιστική βοήθεια εξ αρχής σε κάποιον οργανισμό όπως για παράδειγμα στην Ερυθρά Ημισέληνο, η οποία δραστηριοποιείται στην περιοχή και γνωρίζει την ποικιλομορφία και τις ιδιαιτερότητες αυτής.
Αλλά ακόμα και να αποφασίστηκε η μεταφορά τη βοήθειας σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων, παραμένει ασαφές τι ακριβώς πρωτόκολλα ασφαλείας ακολουθήθηκαν. Οι «παροικούντες την Ιερουσαλήμ» γνωρίζουν καλά πως σε τέτοιες περιπτώσεις τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που συμμετέχουν στην εκάστοτε αποστολή μοιράζονται σε διαφορετικά οχήματα. Γιατί δεν έγινε κάτι τέτοιο;
Σχετικά με την ασφάλεια στην Derna πάντως με χθεσινή έκτακτη ανακοίνωση οι αρχές καλούσαν τα ξένα ΜΜΕ να εγκαταλείψουν την περιοχή. Επίσης διακόπηκε η τηλεφωνική και διαδικτυακή σύνδεση.
Telephone and internet connection disrupted in Derna and local authorities ordered foreign media to leave the city pic.twitter.com/5SJs54MSLF
— The Libya Observer (@Lyobserver) September 19, 2023
Υπάρχουν σοβαρά κενά όσον αφορά την επικοινωνία;
Άλλη μία αστοχία είναι αυτή που έχει να κάνει με την επικοινωνία. Αναπάντητα ερωτήματα τίθενται και για το κατά πόσο είχε διασφαλιστεί η διαρκής επικοινωνία με κάποιο κέντρο επιχειρήσεων και ποιο και πού μπορεί να ήταν αυτό. Σε αντίστοιχες αποστολές συνήθως υπάρχει διαβιβαστής, δορυφορικά τηλέφωνα και διαρκής επικοινωνία με το κέντρο επιχειρήσεων.
Συν τοις άλλοις γνώστες ανάλογων επιχειρήσεων υπογραμμίζουν το άτοπο της δημοσίευσης φωτογραφιών της ελληνικής αποστολής πριν την ολοκλήρωση της μεταφοράς. Συνήθως φωτογραφικό υλικό παρέχεται στα ΜΜΕ μετά το πέρας μιας αποστολής και όχι πριν ή κατά τη διάρκεια αυτής προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να στοχοποιηθεί.
Επίσης όσον αφορά στο επικοινωνιακό σκέλος αλγεινή εντύπωση έχει προκαλέσει και η πρώτη ελληνική αντίδραση με τις αναφορές περί «αγνοουμένων», η οποία δημιούργησε μεγάλη σύγχυση. Ειδικοί αναλυτές εκτιμούν πως θα μπορούσε να υπάρξει κινητοποίηση στελεχών είτε από την ελληνική κοινότητα στη Λιβύη είτε από γειτονικές χώρες, όπως για παράδειγμα η Αλγερία, προκειμένου να μεταβούν στο σημείο και να έχουν πιο εμπεριστατωμένη εικόνα του συμβάντος
Διεξάγει η ΕΥΠ έρευνα για το συμβάν στη Λιβύη;
Μέχρι και η κρατική τηλεόραση μετέδωσε πως η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών ξεκίνησε έρευνα για το συμβάν στη Λιβύη. Και μετά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης διέψευσε ότι μετέβη κλιμάκιο της ΕΥΠ στη Λιβύη. Και το ερώτημα είναι πώς θα ερευνούσε η ΕΥΠ στη Λιβύη; Διαθέτει τέτοια επαρκή δίκτυα και συνδέσμους;
Τι σημαίνει ο καβγάς του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ στο νοσοκομείο;
Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στο στόχαστρο των επικρίσεων, αλλά αρχικά μόνο αναφορικά με το επιχειρησιακό σκέλος της επιχείρησης. Ωστόσο ο καβγάς με συγγενείς τραυματιών στο Ναυτικό νοσοκομείο δεν δικαιολογείται. Προφανώς και η αγωνία των συγγενών να τους έκανε πιο επιθετικούς, ωστόσο ο Κωνσταντίνος Φλώρος όφειλε να μη δώσει συνέχεια και να διατηρήσει χαμηλούς τους τόνους κάτι που δεν έγινε, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες σχετικά με την αντιπαράθεση στο νοσοκομείο. Αντιθέτως του καταλογίζουν πως «μίλησε σαν πολιτικός».
Υπάρχουν πολιτικές ευθύνες;
Εντύπωση προκαλεί πως την μερίδα του λέοντος της κριτικής έχει επωμιστεί το ΓΕΕΘΑ, αλλά ο πολιτικός προϊστάμενος των Ενόπλων Δυνάμεων έχει μείνει εκτός κάδρου. Επίσης δεν έχει καταστεί σαφές τι ρόλο είχαν οι υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών στην όλη επιχείρηση.
Όπως και να έχει μετά από όσα συνέβησαν στο Σουδάν με την επιχείρηση απεγκλωβισμού και διάσωσης Ελλήνων και ξένων πολιτών, μετά από όσα συνέβησαν στη Νέα Αγχίαλο με τις εκρήξεις, μετά τις πλημμύρες στο Στεφανοβίκειο έρχεται τώρα ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό να πλήξει το προφίλ των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας.
