«Ε, ΡΕ, ΤΙ ΕΧΕΙ ν' ακούσει κι αυτός κι η γυναίκα του απ' όσους τον έχουν στην μπούκα». Αυτή ήταν η πρώτη αντανακλαστική μου αντίδραση στη θέα των "επίμαχων" φωτογραφιών που τράβηξε η Άνι Λίμποβιτς –η πιο διάσημη φωτογράφος διάσημων στον κόσμο– στο προεδρικό ζεύγος της Ουκρανίας για λογαριασμό της Vogue.
Μόνο που αυτή τη φορά αντέδρασαν και άνθρωποι που μέχρι τώρα δεν είχαν εκφραστεί αρνητικά για τον Πρόεδρο Ζελένσκι ούτε για κάποιους από τους πιο αμφιλεγόμενους σταθμούς στη διεθνή του καμπάνια, όπως τα βραβεία Γκράμι ή το φεστιβάλ του Glastonbury.
Προ καιρού, μάλιστα, είχε εμφανιστεί σε αντιστοίχως «glossy» φωτογράφιση για το Paris Match. Τα πάντα στην υπηρεσία του αγώνα, τα πάντα στην υπηρεσία της εικόνας, τα πάντα επιτρέπονται στον έρωτα και στον πόλεμο.
Αυτή εδώ όμως η φωτογράφιση ήταν σα να έχει μια ανάρμοστη και κακόγουστη υφή, παρότι εκτελέστηκε από μια τόσο επιφανή και ενδελεχή λειτουργό του φακού.
Κατά ειρωνικό τρόπο, η πιο προβληματική ίσως εικόνα της φωτογράφισης, που εστιάζει στην Πρώτη Κυρία της Ουκρανίας και έχει τίτλο «Πορτρέτο της Γενναιότητας», αυτή που προκάλεσε τις πιο έντονες αυθόρμητες αντιδράσεις, ήταν η πιο συμβολική και συγχρόνως η πιο ευθυγραμμισμένη θεωρητικά με κάποιες σύγχρονες δυτικές / φεμινιστικές ευαισθησίες
Και δεν μιλάμε για τις στρατιές των τρολ ούτε για τους πρόθυμους απολογητές της ρωσικής βαρβαρότητας ούτε για αντιδράσεις του τύπου «η χώρα τους χάνεται, οι φαντάροι σφάζονται στο μέτωπο κι αυτοί κάνουν φωτογράφιση μόδας», λες και ο Ζελένσκι όφειλε να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή με το ντουφέκι αντί να κάνει ό,τι μπορεί για να συντηρήσει το ενδιαφέρον και τη συμπάθεια του δυτικού κυρίως κοινού στον αγώνα της χώρας του.
Και η αλήθεια είναι ότι παρά την πολλαπλή κρισιμότητά του, ο πόλεμος αυτός που εξακολουθεί να μαίνεται τόσο κοντά μας έχει συρθεί στα πίσω δωμάτια της σκέψης, αδυνατώντας να μας προσφέρει στο στάδιο αυτό τη διέγερση με την οποία έχουμε συνδέσει την επικαιρότητα, την οποία συχνά αντιμετωπίζουμε με όρους πλοκής, σα να πρόκειται για δραματική σειρά γνωστής πλατφόρμας.
Είχε όμως κάτι το αβάσταχτα επιφανειακό και μια μακάβρια λάμψη αυτή η φωτογράφιση, πέρα από τα φωτοστέφανα του προεδρικού ζεύγους. Μπορεί να φταίει και αυτή η περίεργη glossy καθαρότητα που χαρακτηρίζει τα πορτρέτα της Λίμποβιτς.
Κατά ειρωνικό τρόπο, η πιο προβληματική ίσως εικόνα της φωτογράφισης, που εστιάζει στην Πρώτη Κυρία της Ουκρανίας και έχει τίτλο «Πορτρέτο της Γενναιότητας», αυτή που προκάλεσε τις πιο έντονες αυθόρμητες αντιδράσεις, ήταν η πιο συμβολική και συγχρόνως η πιο ευθυγραμμισμένη θεωρητικά με κάποιες σύγχρονες δυτικές / φεμινιστικές ευαισθησίες.
Είναι η φωτογραφία που δείχνει την Ολένα Ζελένσκα στο Αεροδρόμιο Αντόνοφ όπου διεξήχθη η πρώτη μεγάλη μάχη του πολέμου στα τέλη του περασμένου Φλεβάρη.
Η Πρώτη Κυρία περιστοιχίζεται από τρεις Ουκρανές στρατιωτίνες με πλήρη εξάρτηση, ενώ το φόντο πίσω τους φαίνεται να καταλαμβάνει το κουφάρι του Antonov An-225 Mriya, του μεγαλύτερου αεροσκάφους στον κόσμο, που καταστράφηκε στη διάρκεια εκείνης της σφοδρής αεροπορικής επιδρομής.
Με μια πρώτη ματιά όμως, αυτό που έβλεπε κανείς ήταν μια περιτέχνως στημένη φωτογράφιση στουντιακού τύπου, γυρισμένη σε πραγματικό σκηνικό καταστροφής και θανάτου. Και όλο αυτό έμοιαζε συγχρόνως επιπόλαιο, ρηχό και ανάρμοστο.
«Η πραγματικότητα δεν χρειάζεται ενίσχυση» είχε πει η ίδια η Λίμποβιτς κάποτε. «Δεν υπάρχει τίποτα πιο παράξενο από την αλήθεια».
