Το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2021 μας επιφυλάσσει για το φινάλε μια ευχάριστη έκπληξη, με δύο συναυλίες της πολυβραβευμένης συνθέτριας Χίλντουρ Γκουντναντότιρ. Στις 9 και 10 Οκτωβρίου στην Πειραιώς 260, η Ισλανδή μουσικός θα μας παρουσιάσει τις συνθέσεις της για την τηλεοπτική σειρά «Chernobyl» (2019), ένα από τα πιο εμβληματικά σάουντρακ των τελευταίων ετών.
Η Γκουντναντότιρ έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και η εμφάνισή της άνετα μπορεί να θεωρηθεί μια από τις πιο σημαντικές μουσικές εμφανίσεις των τελευταίων χρόνων, και μάλιστα με ένα έργο το οποίο δείχνει να ταιριάζει στην εμπειρία της πανδημίας, έναν σύγχρονο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία που θυμίζει κατά κάποιον τρόπο τον τρόμο που βίωσε η Ευρώπη την άνοιξη του 1986.
Το 2018, λίγο πριν ξεκινήσουν τα γυρίσματα του «Chernobyl», η Γκουντναντότιρ μαζί με τον Σαμ Σλέιτερ, μηχανικό ήχου της σειράς και σύζυγό της, επισκέφτηκαν το Ignalina, ένα πυρηνικό εργοστάσιο εκτός λειτουργίας στη Λιθουανία. Στόχος τους ήταν να μαζέψουν ήχους και ξόδεψαν κάμποσες ώρες στις τεράστιες αίθουσες του εργοστασίου, ντυμένοι με στολές προστασίας για τη ραδιενέργεια.
Προσπάθησαν να καταγράψουν όσο πιο εκτεταμένα γινόταν αυτό που η ίδια χαρακτήρισε σε μια συνέντευξή της ως «τη φωνή της ραδιενέργειας και του πυρηνικού εργοστασίου». Το ηχητικό υλικό που συνέλεξαν είχε διάρκεια 6 ώρες.
Το σενάριο την επηρέασε σε τέτοιο βαθμό που χρησιμοποίησε ακόμη και τη φωνή της για να αποτυπώσει όσο πιο προσωπικά γίνεται την αίσθηση της απώλειας και της θλίψης που βιώνουν οι ήρωες μπροστά στην ανείπωτη τραγωδία της πυρηνικής καταστροφής.
Πίσω στο στούντιό της στο Βερολίνο, η Γκουντναντότιρ χρειάστηκε 7 μήνες για να συνθέσει το σάουντρακ και το έκανε πάνω σε αυτά τα samples. Το σενάριο την επηρέασε σε τέτοιο βαθμό που χρησιμοποίησε ακόμη και τη φωνή της για να αποτυπώσει όσο πιο προσωπικά γίνεται την αίσθηση της απώλειας και της θλίψης που βιώνουν οι ήρωες μπροστά στην ανείπωτη τραγωδία της πυρηνικής καταστροφής.
Το απόκοσμο αποτέλεσμα ακούγεται σαν να έχει γραφτεί περισσότερο για ένα φιλμ επιστημονικής φαντασίας - σύμφωνα με τις οδηγίες του δημιουργού με πιο υπόγεια, σχεδόν ελεγειακά κομμάτια που πραγματικά συγκλονίζουν κάτω από το βάρος της ανθρώπινης απόγνωσης που το σάουντρακ καταφέρνει να αποτυπώσει.
To soundtrack του «Chernobyl»
Σε αυτό το σημείο είναι εμφανές ότι η 39χρονη μουσικός δεν έχει μια συνηθισμένη προσέγγιση πάνω στη σύνθεση, κάτι που κάνει την περίπτωσή της ακόμη πιο ξεχωριστή. Με την ίδια πειραματική διάθεση προσέγγισε και το «Τζόκερ».
Τα δυο σάουντρακ, αν και γράφτηκαν ταυτόχρονα, την ίδια περίοδο δηλαδή, δεν θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικά. Στο «Τζόκερ» επιχειρεί να εκφράσει με τη μουσική την εύθραυστη ψυχολογική κατάσταση του ήρωα. O Τοντ Φίλιπς, ο σκηνοθέτης της ταινίας, της ανέθεσε το σάουντρακ όταν άκουσε τη δουλειά που έκανε στο «Sicario: Day of the Soldado». Ενθουσιάστηκε τόσο πολύ από τα δυο πρώτα κομμάτια που του έστειλε που τα έπαιζε συνέχεια κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.
Η υποβλητική σκηνή-κλειδί της ταινίας, όταν ο Άρθουρ Φλεκ/Τζόκερ χορεύει στο μπάνιο, δεν υπήρχε στο σενάριο μέχρι που ο Χοακίν Φίνιξ αποφάσισε να αυτοσχεδιάσει ακούγοντας τη μουσική της. Το συγκεκριμένο κομμάτι που αργότερα έγινε ένα από τα βασικά θέματα της ταινίας αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για να εκφράσει ο ηθοποιός τη μεταμόρφωση του ήρωα σε έναν τρομακτικό «αρχι-κακό» των κόμικς. Και δεν θα μπορούσε να περιγράψει κανείς καλύτερα τη δυναμική των συνθέσεων που δημιουργεί η Χίλντουρ Γκουντναντότιρ, η οποία φαίνεται να συνδέεται πάντοτε συναισθηματικά με τους ήρωες και τις καταστάσεις των ταινιών που προσπαθεί να ντύσει μουσικά.
Με το «Τζόκερ» η καριέρα της απογειώθηκε. Κέρδισε το BAFTA και τη Χρυσή Σφαίρα και έγινε η πρώτη γυναίκα συνθέτης που κατάφερε κάτι τέτοιο. Αργότερα πήρε και το Όσκαρ. Έχει επίσης βραβευτεί και για το «Chernobyl». Επιπλέον, η βράβευσή της άνοιξε μια σειρά συζητήσεων για τον ρόλο των γυναικών στην κινηματογραφική μουσική.
To soundtrack του «Joker»
Μεγάλωσε σε μια οικογένεια όπου η μουσική πρωταγωνιστούσε. Ο πατέρας της Guðni Franzson, είναι επίσης συνθέτης και μουσικός –παίζει κλαρινέτο– ενώ η μητέρα της, Ingveldur Guðrún Ólafsdóttir, είναι τραγουδίστρια της όπερας. Ο αδερφός της είναι μέλος του γκρουπ Agent Fresco. Τo όνομα της Χίλντουρ σημαίνει «πόλεμος» στα ισλανδικά. Η μητέρα της είχε προκαθορίσει όταν ήταν ακόμη έγκυος ότι η κόρη της θα μάθαινε να παίζει τσέλο. Μάλιστα, πούλησε το αυτοκίνητο της όταν η Γκουντναντότιρ ήταν πέντε ετών για να της αγοράσει ένα. Έχει μια σχέση αγάπης-μίσους με αυτό το τεράστιο όργανο που ζυγίζει περίπου 10 κιλά με τη θήκη του.
Στα 15 της έγινε μέλος της θρυλικής ισλανδέζικης μπάντας Múm, ενώ έχει μια μακρά πορεία από συνεργασίες στον χώρο της πειραματικής σκηνής. Έχει παίξει για συγκροτήματα όπως οι Throbbing Gristle, Pan Sonic, Sunn O))) και Knife αλλά και για τον επίσης κινηματογραφικό συνθέτη Jóhann Jóhannsson. Δεν είχε ποτέ ιδιαίτερη αγάπη για την κλασική μουσική παιδεία και μέσα από τα συγκροτήματα και την underground σκηνή βρήκε μια αίσθηση ελευθερίας και συντροφικότητας που της έλειπε από την κλασική μουσική. Έχει κυκλοφορήσει τέσσερα σόλο άλμπουμ.
Δεν σκέφτηκε ποτέ ότι θα γνωρίσει επιτυχία από τη μουσική για ταινίες, απλά έτυχε, και ήταν κάτι που έκανε για να πληρώνει το νοίκι. Τα τελευταία χρόνια ζει στο Βερολίνο με τον άνδρα της και τον γιο της. Αυτήν τη στιγμή δουλεύει πάνω σε δυο άτιτλα πρότζεκτ.
Συχνά στις συνεντεύξεις της μιλά για το τι σημαίνει η μουσική: «Για μένα», λέει, «η μουσική είναι επικοινωνία. Είναι ο βασικός λόγος που φτιάχνω μουσική. Είναι σαν μια μηχανή του χρόνου, σαν να στέλνεις ένα μήνυμα σε ένα μπουκάλι σε κάποιον που δεν έχεις γνωρίσει ακόμα».
Hildur Guðnadóttir
Chernobyl Live
Με τους Chris Watson και Sam Slater
Διάρκεια 60'
Πειραιώς 260 (Η)
09/10 έως 10/10/2021 στις 22:00
