1 Η Ιστορία τραύλιζε. Μια παγωμένη οργή ανάμεσα στα σκέλια / Είχε γίνει σαν αγκαθωτό σύρμα / Τα άστρα έσβηναν ένα ένα από το ουράνιο στυπόχαρτο / Οι τραβεστί, τα απορριμματοφόρα των αγώνων της πορνείας / Ο Ντιεγκίτο ντρίμπλαρε με τ' αστέρια / Η μυρωδιά του μπάτσου την κατέκλυζε, ένα είδος άφτερ-σέηβ για τα πόδια / Για να περιγράψεις το απερίγραπτο το ξαναζούσες απ' την αρχή / Εδώ οι άνθρωποι είχαν λευκή επιδερμίδα και καρδιά σαν το σίδηρο που είχε χαρακτηρίσει τον αιώνα / Πίσκο, χυμός λεμονιού, ζάχαρη, ασπράδι αυγού, πάγος / Οι Μαπούτσε είχαν διασχίσει όλο τον αιώνα σαν σκιές / Με το βλέμμα της από το οποίο η προγονική θλίψη ξεχείλιζε και έσταζε από πάνω της όπως οι σταγόνες της βροχής στο ποδόμακτρο. Φράσεις μεταλλικής ακρίβειας από το μεταλλικής σκληρότητας αλλά και αγέρωχου, επίμονου, βρόμικου, ανθεκτικού ρομαντισμού μυθιστόρημα Μαπούτσε του Γάλλου δυναμικού συγγραφέα Caryl Ferey (Καέν, 1967), αλιευμένες από τις πρώτες 100 σελίδες, εκ των 471, που εξέδωσε η Άγρα και μετέφρασε με κέφια μεγάλα η Αργυρώ Μακάρωφ, στην οποία οφείλουμε τις απανωτές παρουσίες του Ζορζ Σιμενόν στις βιβλιοθήκες μας. 
Την επόμενη Πέμπτη εκτενές κείμενο για το μυθιστόρημα που Ferey, ο οποίος θα γοητεύσει τους μανιώδεις αναγνώστες σκληρών αστυνομικών, ιδίως όσους έχουν γαλουχηθεί με τον Jean-Patrick Manchette και τον James Ellroy. Tip: Διαβάζεται παρέα με το συγκλονιστικό μυθιστόρημα Η χρονιά της ερήμου του Pedro Mairal (Μπουένος Άιρες, 1970), που έχει μεταφράσει η Βασιλική Κνήτου και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.
2. Ιστορική ακρίβεια και φαντασία. Μαζί με το Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου, το Τρίτο Στεφάνι του Κώστα Ταχτσή και το Μυθιστόρημα της Κυρίας Έρσης του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, η Τριλογία του Στρατή Τσίρκα (Η Λέσχη, Αριάγνη, Η Νυχτερίδα) συνθέτει το τετράπτυχο της μεταπολεμικής ελληνικής περιπέτειας. Και, κάτι πολύ σημαντικό που το ελλαδικό κουλουβάχατο δεν έχει επιτρέψει να τονίζεται, αποτελούν, το καθένα με τον τρόπο του, μείζονες συνεισφορές στην ανανέωση της μυθιστορηματικής μορφής, καθώς είναι πεδία μορφολογικών πειραματισμών και βρίθουν καινοτομιών. Διάχυτος ερωτισμός, ίντριγκες, ιδεολογικές δεσμεύσεις, αμφιβολίες, ματαιώσεις, προδοσίες, εμμονές, συντριβή βεβαιοτήτων, μάχες στη σκακιέρα των ημερών και των νυχτών της Μέσης Ανατολής, η Έμμη Μπόμπρετσμπεργκ που πασχίζει να μην είναι η Έμμα Μποβαρύ, ο Μάνος Συμωνίδης που κρύβεται ως κύριος Καλογιάννης, το Ανθρωπάκι, οι Κομμένες Κεφαλές (τα αρχικά είναι τα ίδια με αυτά του Κομμουνιστικού Κόμματος), η ποίηση, το φάσμα του θανάτου, η πλησμονή της ζωής. Στον Τσίρκα και στην Τριλογία, αλλά και στη Χαμένη Άνοιξη, δεν μπορούμε παρά να επανερχόμαστε ξανά και ξανά.
3. Ιστορία και Βόρβορος. «Τα φαντάσματα των νεκρών γέμιζαν τα άδεια καθίσματα κάθε πύλης που περνούσα: αγόρια των οποίων το σώμα διαλύθηκε από όλμους και πυραύλους και σφαίρες και εκρηκτικούς μηχανισμούς [...] σκεφτόμουν πως ήταν νέοι και είχαν κορίτσια στην πατρίδα ή κάποιο όνειρο που πίστευαν ότι θα έκανε τη ζωή τους σημαντική. Είχαν κάνει λάθος φυσικά. Δεν ονειρεύεσαι όταν είσαι νεκρός. Εγώ ονειρεύομαι. Ζω το όνειρο, ωστόσο δεν θα πω ευχαριστώ γι' αυτό». Ο ρομαντικός ηρωισμός έχει χαθεί τόσο από την πραγματικότητα όσο και από τη λογοτεχνία. Ο πόλεμος είναι ο βόρβορος της Ιστορίας. Η φρίκη, όπως την ψελλίζει ο Συνταγματάρχης Κουρτς, την κοπανάει από το Βιετνάμ και σκάει στο Ιράκ. Ο Kέβιν Πάουερς (Ρίτσμοντ, Βιρτζίνια, 1980), έγραψε ένα τίγκα στους κραδασμούς μυθιστόρημα, ένα βιβλίο για τη διαλεκτική μνήμης και λήθης, για την παλλόμενη σχέση ανάμεσα στην ενοχή και την εξιλέωση. Η Κίτρινη Κορδέλα, που μεταφράζει ανεπίληπτα η Μυρσίνη Γκανά και εκδίδει το Μεταίχμιο, μας μπάζει στο σκηνικό του εφιάλτη από το παράθυρο, από την πίσω πόρτα και από την κεντρική πύλη ταυτόχρονα. Το να αποσπάς τα εγκώμια τόσο του Dave Eggers (οι καμένοι τον ξέρουν και μέσω David Foster Wallace) όσο και του έξοχου γερόλυκου Tom Wolfe (Ρίτσμοντ, Βιρτζίνια, 1931) δεν είναι και λίγο. Το να γράφεις σαν ένας Norman Mailer βαπτισμένος στην ποίηση του T.S. Eliot και του Reiner Maria Rilke είναι, το δίχως άλλο, εισιτήριο για το Σύμπαν της Λογοτεχνίας.
