1.Ρυθμολογία: Ο μέγας Ντον ΝτεΛίλλο είναι μετρ στο να επιβάλλει τον δικό του βηματισμό, στο να μας ξεβολεύει από τη συνήθη, βολική ροή της ανάγνωσης κι έτσι να μας ωθεί να στοχαστούμε στην έννοια του ρυθμού, του χρόνου. Από την καμπή που σημείωσε με τον Λευκό Θόρυβο (μτφρ. Πέτρος Αμπατζόγλου, εκδ. Εστία) έως το Σημείο Ωμέγα (μτφρ. Ελένη Γιαννακάκη, εκδ. Εστία), το πιο πρόσφατο έργο του, περνώντας από τις πετυχημένες τομές, απανωτές μάλιστα, κάτι που συνι- στά επίτευγμα, του Ζυγού (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, εκδ. Χατζηνικολή), του Μάο ΙΙ (μτφρ. Μαρία Σκαρά, εκδ. Χατζηνικολή), του magnum opus Υπόγειος Κόσμος (μτφρ. Έφη Φρυδά, εκδ. Εστία) και των τόσο ευρωπαϊκών μίνιμαλ μυθιστορημάτων Χρόνοι του Σώματος (μτφρ. Θωμάς Σκάσσης, εκδ. Εστία), Κοσμόπολις (μτφρ. Θωμάς Σκάσσης, εκδ. Εστία) και Άνθρωπος σε πτώση (μτφρ. Έφη Φρυδά, εκδ. Εστία), ο ΝτεΛίλλο εμμένει στην ψύχραιμη πε- ρισκόπηση του αμερικανικού τοπίου, στην ολοένα επιτεινόμενη ανάγκη του να σκύψει πάνω από το απολύτως συγκεκριμένο, το καθημερινό και αυτό που διαμορφώνει το καθημερινό, τη λεπτομέρεια που είναι το άλεφ του όλου. Οι ρυθμοί του, εσκεμμένα, επιβραδύνονται όλο και πιο πολύ και ο πάγος του καίει. Η βραδύτητα είναι απατηλή. Ο κεραυνός σε slow motion, η διαδρομή της σφαίρας καρέ-καρέ. Το κρυστάλλινα διαυγές μυθιστόρημα Σημείο Ωμέγα είναι η επιτομή της αισθητικής, της φιλοσοφί- ας και της αυθεντίας του ΝτεΛίλλο.
2. Ντάγκλας & Ντον: Πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι η εικαστική εγκατάσταση «24 Hour Psycho», ένα έπος του περάσματος από τον άκρατο και άκριτο μεταμοντερνισμό στην εκ νέου ανακάλυψη της κριτικής δύναμης του μοντερνισμού. Ο ρηξικέλευθος και παιγνιωδώς στοχαστικός Ντάγκλας Γκόρντον (Γλα- σκώβη, 20/09/1966) με τα έργα του επιχειρεί τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με τον χρόνο και την καθημερινότητα. Τόσο με το εν εξελίξει List of Names (1990 έως σήμερα) όσο και με τα κινηματογραφικά détournements του, ο Γκόρντον θέλει να ξαναδούμε και να επανεξε- τάσουμε αυτό που κάθε μέρα κοιτάμε, αλλά δεν αντιλαμβανόμαστε, ουσιαστικά προσπερνάμε και δεν βλέπουμε. Και εδώ τον συναντάει ο ΝτεΛίλλο. Οι πρώτες σελίδες (9-21) του Σημείου Ωμέγα καθώς και οι τελευ- ταίες (107-122) πλαισιώνουν τα μόλις τέσσερα κεφάλαια του μυθιστορή- ματος, φορτίζοντάς τα με νόημα. Ο ΝτεΛίλλο χρειάζεται την εικαστική δημιουργία και κλείνει το μάτι στον παππού όλων μας, τον Μπάροουζ, που διατεινόταν ότι η πρόζα είναι πενήντα χρόνια πίσω απ' τη ζωγραφική. Εδώ, ο Ντον συνομιλεί με τον Ντάγκλας και καλό είναι να θυμηθούμε ότι στα πρόσφατα μυθιστορήματά του πάντα υπάρχει αυτός ο διάλογος του μυθιστοριογράφου με τον εικαστικό: οι Χρόνοι του Σώματος είναι το μανιφέ- στο αυτής της τάσης, ενώ στον Άνθρωπο σε πτώση κρυφός πρωταγωνιστής είναι ο ποιητής της σιωπής, ο ζωγράφος Giorgio Morandi (1890-1964).
3. Τζέρι Λούις, Ρίλκε και Σοκούροφ: Η πλοκή είναι στοιχειώδης. Ο ΝτεΛίλλο, όπως και ο Μπολάνιο, αναδεικνύεται μεγαλειώδης μπαρόκ μινιμαλιστής. Να το σκεφτούμε αυτό. Δύο άντρες και μία κοπέλα. Η έρημος. Το ουίσκι σε χαμηλό ποτήρι. Ένας πόλεμος χα- ϊκού, όπως τον οραματίζεται ο σύμβουλος για θέματα πολέμου Ρίτσαρντ Έλστερ, ένας ήρωας βγαλμένος από τα τρελαμένα μίξερ του Ζυγού αλλά και της μαμούθ τριλογίας του Τζέιμς Έλροϊ, και ο ήδη τσαλακωμένος μοντερνιστής κινηματογραφιστής Τζιμ Φίνλι, ο οποίος έχει δημιουρ- γήσει ένα φιλμ με τη μέθοδο του Ντάγκλας Γκόρντον, αποτελούμενο από ευφυώς μονταρισμένα πλάνα από τηλεμαραθώνιους, με τον πυραυλοκίνητο Τζέρι Λούις να είναι η προσωποποίηση, μάλλον η συνεκδοχή, της Αμερικής στα μέσα του εικοστού αιώνα. «Το φιλμ ήταν ολόκληρο Τζέρι», λέει παράφορα ο Φίνλι, «αυτούσια ηθοποιία, ο Τζέρι να μιλάει, να τραγουδάει, να κλαίει, ο Τζέρι με το πλισέ πουκάμισο ανοιχτό στον λαιμό, το παπιγιόν λυμένο, ένα ρακούν καθισμένο στους ώμους του, ο Τζέρι να ζητάει την αγάπη και τον θαυμασμό του έθνους στις τέσσε- ρις το πρωί, σε κλόουζ απ, ένας κοντοκουρεμένος ιδρωμένος άνδρας σε ημιντελίριο, ένας καλλιτέχνης της ασθένειας, που μας εκλιπαρεί να στείλουμε χρήματα να θεραπεύσει τα άρρωστα παιδιά του» (σ. 32). Παρέα στον Τζέρι κάνουν ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε, ο Έζρα Πάουντ και ο Λούις Ζου- κόφσκι, οι ποιητές που διαβάζει ο πολεμικός σύμβουλος Έλστερ. Επίσης, ο σκηνοθέτης Αλεχάντερ Σοκούροφ με την εκθαμβωτική Ρωσική Κιβωτό του. Ο Ντον ΝτεΛίλλο δείχνει πώς θα πρέπει να γράφουν και να σκέπτο- νται οι θεωρητικοί και κριτικοί τέχνης.
σχόλια