Ντέιβιντ Σόλοϊ
Σάρκα
Μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, Ψυχογιός
Αγαπήθηκε, επαινέθηκε, λοιδορήθηκε, μισήθηκε, αλλά σίγουρα δεν πέρασε απαρατήρητο. Ο λόγος για το πιο πολυσυζητημένο, ίσως, βιβλίο των τελευταίων χρόνων που κέρδισε, μάλλον δικαίως, το περσινό Booker και βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων για την πρωτοτυπία της γραφής του και την ένταση των περιγραφών του. Ξεδιπλώνοντας σε κεφάλαια που μοιάζουν με πρωτότυπες σεκάνς την ιστορία του έφηβου Ιστβάν, από τα πρώτα του εφηβικά σκιρτήματα στο εργατικό μπλοκ πολυκατοικιών στην Ουγγαρία μέχρι την τρομακτική του ανέλιξη στα σαλόνια της Βρετανίας, ο Ουγγροβρετανός συγγραφέας καταθέτει ένα πρωτότυπο Βildungsroman, που, όπως είπαν τα μέλη της επιτροπής, ανάλογό του δεν είχαν διαβάσει ποτέ ξανά στη ζωή τους. Καθώς ανατέμνει τις διαρκείς αντιφάσεις ενός άνδρα σε έναν κόσμο υπό μεταμόρφωση, ενδεχομένως και υπό κατάρρευση, ο συγγραφέας διερευνά, με μια γραφή που κόβει σαν μαχαίρι, όλες τις πτυχές της αρρενωπότητας και της διαμόρφωσης ταυτότητας. Αναμφίβολα, από τις πολυαναμενόμενες –αν όχι η πιο πολυαναμενόμενη– εκδόσεις της χρονιάς.
Ίαν ΜακΓιούαν
Τι μπορούμε να γνωρίζουμε
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά, Πατάκης
Ο ΜακΓιούαν υπήρξε ανέκαθεν ευαίσθητος απέναντι στα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα που συγκλόνισαν τη Βρετανία από τον Α’ Παγκόσμιο μέχρι σήμερα, κάτι που αποτυπώνεται με εμφανή τρόπο στα βιβλία του. Ξεπερνώντας, όμως, τα απτά ιστορικά δεδομένα και περιγράφοντας μια Βρετανία και μια «βρετανικότητα» ως εγγενή ταυτότητα σε αποδρομή, αποφασίζει στο πρόσφατο μυθιστόρημά του να μετατοπιστεί στο μέλλον, στο 2119, οπότε το μόνο που έχει μείνει όρθιο είναι ένα νησί σε ένα «ανιστόρητο», όπως γράφει χαρακτηριστικά, δημοκρατικό αρχιπέλαγος. Η αφήγηση αυτού του κατεστραμμένου κόσμου γίνεται, στο πρώτο μέρος του βιβλίου, από τον Τομ Μέτκαλφ, ο οποίος διδάσκει λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του South Downs, ένα ίδρυμα που επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στις επιστήμες και στα μαθηματικά. Όλα αυτά, ωστόσο, που περιγράφει στο άκρως δυστοπικό σύμπαν του ο ΜακΓιούαν εδράζονται σε άκρως ρεαλιστικά σενάρια, ειδικά μετά τις τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις: αντίπαλοι πολέμαρχοι επικρατούν στην Αμερική, η Ευρώπη απουσιάζει ως κυρίαρχη συνθήκη και ο κόσμος βρίσκεται σε αποδρομή. Μοναδική παρηγοριά το ότι στην κορυφή του λόφου του μοναδικού νησιού που σώζεται στη Βρετανία δεσπόζει η βιβλιοθήκη Μπόντιαλ (που σήμερα βρίσκεται στην Οξφόρδη), ο μοναδικός φάρος σε έναν κόσμο που καταρρέει.
Κέιτι Κιταμούρα
Οντισιόν
Μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, Διόπτρα
Τα βιβλιοπωλεία στο Μανχάταν έχουν πάντα τα βιβλία της στις πρώτες θέσεις και οι Αμερικανοί κριτικοί ομνύουν στο όνομα της επίσης κριτικού λογοτεχνίας Κέιτι Κιταμούρα, η οποία απαρνήθηκε τις ομορφιές της Ιαπωνίας και της Καλιφόρνιας για να γίνει μια γνήσια –ειδικά όσον αφορά την κοσμοαντίληψη– Νεοϋορκέζα. Πολυταξιδεμένη –τα ταξιδιωτικά της για την Ιαπωνία είναι από τα καλύτερα του είδους–, πέρασε ένα μεγάλο διάστημα στην Ελλάδα, και ειδικά στη Μάνη, από όπου εμπνεύστηκε το εξαιρετικό «Ένας χωρισμός» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος σε μετάφραση Γιώργου Μαραγκού), που έγινε ταινία από τον Ασγκάρ Φαραντί. Το λιτό, απέριττο σχεδόν ύφος γραφής της προδίδει την ιαπωνική της φλέβα και η ακρίβεια των εσωτερικών περιγραφών την πολύτιμη λογοτεχνική της παιδεία. Παντρεμένη με τον συγγραφέα Χάρι Κούνζρου, η Κιταμούρα έχει διδάξει σε πανεπιστήμια και κολέγια στην Αμερική και το Παρίσι, ενώ η διατριβή της είχε τον τίτλο «Η αισθητική του χυδαίου και το σύγχρονο αμερικανικό μυθιστόρημα». Στο νέο της μυθιστόρημα, που είχε θεωρηθεί το επικρατέστερο για το περσινό Booker, η συγγραφέας επανέρχεται στο θέμα των ανθρώπινων σχέσεων με μια υποβλητική ιστορία για την παράδοξη συνάντηση μιας καταξιωμένης ηθοποιού με έναν νεότερο ηθοποιό, που έχει απρόβλεπτες εξελίξεις. Διαβάζεται ως ένα παιχνίδι ρόλων, αναζήτησης ταυτότητας αλλά και ως θρίλερ.
Σιμόν ντε Μποβουάρ
Αναμνήσεις μιας καθωσπρέπει κόρης
Μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, Μεταίχμιο
Για χρόνια οι Γαλλίδες είχαν το συγκεκριμένο βιβλίο, μαζί με το «Δεύτερο φύλο», κυριολεκτικά, δίπλα στο μαξιλάρι τους, στο οποίο προσέτρεχαν σαν προσευχή. Η επιβλητική φιγούρα της Σιμόν ντε Μποβουάρ διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο στην ανάκτηση της καταπιεσμένης, ειδικά τον καιρό του πολέμου, γυναικείας θέσης, που χρειάστηκε τον δυναμικό, δημόσιο λόγο της Μποβουάρ για να ανακαθοριστεί. Με μια εξομολογητική διάθεση που δεν φείδεται λογοτεχνικών περιγραφών και φιλοσοφικών επιχειρημάτων, η Γαλλίδα φιλόσοφος και ακτιβίστρια ξεδιπλώνει τη ζωή της, δηλαδή το πέρασμα από την εφηβική επανάσταση στη διαρκή πολεμική εναντίον των κυρίαρχων συμβάσεων και από την ασφάλεια της αστικής οικογένειας στον εκρηκτικό δημόσιο χώρο. Γιατί μπορεί η ίδια να έγινε ευρέως γνωστή ως η διά βίου σύντροφος του φιλοσόφου Ζαν Πολ Σαρτρ, αλλά ήταν αυτή που ύψωσε ένα συγγραφικό και θεωρητικό ανάστημα πολύ πέρα από όλα όσα της καταμαρτυρούσαν οι εχθροί της και τόσο ψηλά, ώστε να δώσει το παράδειγμα σε πολλές γυναίκες της εποχής της. Το «Δεύτερο φύλο» είναι πλέον η βίβλος του φεμινισμού και ο αποκαλυπτικός, προσωπικός τόνος στην αυτοβιογραφία της ενδεικτικός όχι μόνο ενός ξεχωριστού πνεύματος αλλά και ενός ωραίου, τολμηρού λόγου.
Έρβαντ Αμπραχαμιάν
Η σύγχρονη ιστορία του Ιράν
Μτφρ. Κώστας Κούσιαντας - Ελένη Τιμογιαννάκη, εκδόσεις Σάλτο/Κάλλιστος
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται, το Ιράν, με τον κορυφαίο πολιτισμό, την πανέμορφη ποίηση, την καλλιτεχνική παράδοση και τη μακραίωνη ιστορία στις επιστήμες, δεν μοιάζει με καμία άλλη περίπτωση στον παγκόσμιο χάρτη, τόσο σε πολιτικό όσο και σε πολιτισμικό και θρησκευτικό επίπεδο. Παραλείποντας τις συνθήκες που διαμόρφωσαν τις αρχές της κυρίαρχης περσικής αυτοκρατορίας για αιώνες, με τους Αχαιμενίδες, τους Πάρθους και τους Σασσανίδες, ο Αμπραχαμιάν εστιάζει στη σύγχρονη εκδοχή του Ιράν και στο τραυματικό του ταξίδι στον 20ό αιώνα. Ο Αμερικανο-ιρανός ιστορικός, που είναι ειδικευμένος σε θέματα Ανατολής και το έργο του επικεντρώνεται κυρίως στην κατασταλτική δραστηριότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και της ιρανικής πολιτικής, είναι ο καταλληλότερος για να εξηγήσει τι ακριβώς συμβαίνει στην τρέχουσα συνθήκη. Για την ακρίβεια, το βιβλίο εξετάζει τι ακριβώς καθιστά το παράδειγμα του Ιράν τόσο ιδιαίτερο, από την ανακάλυψη του πετρελαίου στις αυτοκρατορικές επεμβάσεις και από την κυριαρχία των Παχλεβί και την περίφημη επανάσταση του ’79 μέχρι τους μετασχηματισμούς της πολιτικής υπό τη σκιά και τις εντολές του κλήρου και του ανώτατου ηγέτη. Το ιδανικό, ίσως, βιβλίο για να καταλάβει κανείς τα πολλαπλά αδιέξοδα, τους πολέμους και τις συγκρούσεις που οδήγησαν στις σημερινές διαδηλώσεις, οι οποίες μπορούν σύντομα να μετατραπούν σε γενικευμένη εξέγερση.
Τζόνοθαν Κόου
Τυχαία γυναίκα
Μτφρ. Άλκηστις Τριμπέρη, Πόλις
Ο Βρετανός συγγραφέας έχει αναδειχθεί εδω και χρόνια σε έναν από τους καλύτερούς μας φίλους: τα βιβλία του μεταφράζονται σταθερά από τις εκδόσεις Πόλις, ο ίδιος επιστρέφει συχνά στην Ελλάδα γεμίζοντας τις αίθουσες, ενώ φρόντισε να δώσει ελληνικό όνομα στην κεντρική πρωταγωνίστρια ενός από τα πιο δημοφιλή βιβλία του και alter ego του, όπως είχε παραδεχθεί, την Καλυψώ. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν πως το λογοτεχνικό ντεμπούτο του Κόου έγινε το 1987 με γυναίκα πρωταγωνίστρια, τη Μαρία – τo βιβλίο θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πόλις. Όπως έγραφε ο ίδιος σε σημείωμά του: «Η επιλογή να αποκαλέσω την ηρωίδα μου “Μαρία” ήταν ένας σκόπιμος φόρος τιμής στους χαρακτήρες του Μπέκετ που ξεκινούν με Μ – Μέρφι, Μόλοϊ, Μαλόουν. Στην πραγματικότητα, το μυθιστόρημα είχε αρχικά τον τίτλο "Μαρία", αλλά ο τότε εκδότης μου στο Ντάκγουορθ, Κόλιν Χέικραφτ, με συμβούλεψε να μη βάλω αυτόν τον τίτλο, λέγοντας ότι δεν ήταν εμπορικός. Όταν σκέφτηκα το "Τυχαία γυναίκα", του άρεσε επειδή πίστευε ότι σκόπιμα αντιγράφω το "Ένας τυχαίος άνθρωπος" της Άιρις Μέρντοχ – ένα μυθιστόρημα που, ωστόσο, δεν είχα διαβάσει ποτέ».
Κόλιν Μπάρετ
Αγριόσπιτα
Μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Στερέωμα
Σε μια κριτική της για το βιβλίο που βρέθηκε με άνεση στη μακρά λίστα του Booker το 2024, κάτι σπάνιο για πρωτόλειο, η εφημερίδα «Guardian» ανέφερε ότι όταν διαβάζει κανείς Μπάρετ, έχει την αίσθηση ότι βρίσκεται σε ασφαλή χέρια, κι αυτό όχι τόσο για τα ταραχώδη σκηνικά και τη σκληρή θεματική του αλλά για τη σπάνια ομορφιά των φράσεών του. Σε μια παλιότερη συνέντευξη που είχαμε κάνει στον σπουδαίο μυθιστοριογράφο Τόιμπιν ο Μπάρετ είχε αναφερθεί ως το πιο σπάνιο ταλέντο που είχε διακρίνει ο ίδιος τα τελευταία χρόνια και το μυθιστόρημα που έγραφε εκείνη την περίοδο, υπό την καθοδήγησή του, ως ένα από τα καλύτερα. Η αλήθεια είναι πως ο Ιρλανδοκαναδός συγγραφέας δικαίωσε τις προσδοκίες του μέντορά του και εκτός από τις θερμές κριτικές που απέσπασε, βρέθηκε υποψήφιος για Booker συνεχίζοντας να γράφει για έναν κόσμο παρανομίας και βίας, ακραίων πράξεων και διαφορών, αλλά με τη γνήσια αγωνία που τελικώς μόνο ο ποιητικός κόσμος της λογοτεχνίας μπορεί να εκφράσει με τέτοια ακρίβεια. Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο του Κόλιν Μπάρετ, μετά τα «Νεαρά Τομάρια», που κυκλοφορεί επίσης στα ελληνικά από τις εκδόσεις Στερέωμα.
Κόρμακ Μακάρθι
Σάτρι
Μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, Gutenberg
Ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα και για πολλούς ένα από τα πιο προσωπικά του κορυφαίου Αμερικανού μυθιστοριογράφου, που έφυγε πριν από τρία χρόνια από τη ζωή αφήνοντας πίσω του μια τεράστια, πολύτιμη παρακαταθήκη, μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Πρωταγωνιστής ο Κορνήλιος Σάτι, που εγκαταλείπει την ασφάλεια της αστικής του ζωής για να ζήσει αποκομμένος από την κοινωνία σε ένα πλωτό σπίτι: μια συνθήκη στην οποία είχε τη συνήθεια να επιστρέφει ο Μακάρθι –το είδαμε ακόμα και στα τελευταία δύο βιβλία του– καθώς οι ήρωές του συνηθίζουν να είναι ρομαντικές μονήρεις υπάρξεις που μοιράζονται τις εμμονές τους με αντίστοιχους απόκληρους, παρίες και εξίσου μοναχικούς, όπως ήταν ο ίδιος ο συγγραφέας. Το «Σάτρι» έχει χαρακτηριστεί ως το πιο ημιαυτοβιογραφικό βιβλίο του σπουδαίου Αμερικανού, καθώς ενσωματώνει τις εμπειρίες του από τις μέρες που ζούσε, όπως ο κεντρικός ήρωάς του, στις όχθες του Τενεσί.
Καμίγ Σμολ
Οι κολασμένες της θάλασσας - Γυναίκες και σύνορα στη Μεσόγειο
Μτφρ. Μαρίνα Τουλγαρίδου, επιστημονική επιμέλεια: Ντίνα Βαΐου - Ίρις Πολύζου, Τόπος
Ήταν σύνηθες στις αφηγήσεις για τις περιπέτειες των ξένων και των μεταναστών στη Μεσόγειο να κυριαρχούν οι άνδρες: οι γυναίκες ήταν προορισμένες είτε να μένουν στην αφάνεια, είτε να τις φαντάζονται ως τις υπομονετικές Πηνελόπες στη σκιά του συζύγου, είτε να είναι υποταγμένες στη σκιά του άνδρα. Έπρεπε να περάσουν χρόνια και να υπάρξουν σοβαρές μελέτες όπως αυτή της γεωγράφου Καμίγ Σμολ για να διερευνηθούν σε βάθος και να ιχνηλατηθούν οι διαδρομές των γυναικών στη λεκάνη της Μεσογείου. Μέσα από τις κυρίαρχες μαρτυρίες των γυναικών που επέζησαν από τις περιπέτειες της μετάβασης, συνήθως μέσα από τις αγριεμένες θάλασσες, η γεωγράφος αναπαριστά όλες τις συνιστώσες αυτής της περιπέτειας, αντλώντας πολύτιμα συμπεράσματα για τις χώρες υποδοχής αλλά και για την καθημερινότητα μιας γυναίκας σε μια ξένη χώρα. Απορρίπτοντας, επομένως, εξωραϊσμούς ή καταδίκες με επιστημονικό βλέμμα, η γεωγράφος και διευθύντρια της περίφημης Ανώτατης Σχολής Κοινωνικών Επιστημών (École des Hautes Études en Sciences Sociales) ανασυνθέτει τις πολύπλευρες όψεις αυτών των διαδρομών ώστε να κατανοηθεί ακριβώς τι σημαίνει για μια γυναίκα όχι μόνο να επιβιώνει αλλά και να χτίζει μια νέα ζωή από την αρχή. Είναι σημαντικό ότι τη μετάφραση και την επιστημονική επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης υπογράφουν επίσης δυο γυναίκες.
Συλλογικό
Ο Βρουκόλακας κι άλλα μορμολύκεια - Μορφές ελληνικού τρόμου στη δυτική λογοτεχνία
Μετάφραση - ανθολόγηση - εισαγωγή: Δημήτρης Λογοθέτης, έρμα
Μια συναρπαστική συλλογή ξένων διηγημάτων από εμβληματικούς αλλά και άγνωστους συγγραφείς όπως οι Λόρδος Μπάιρον, Robert C. Sandison και Seabury Quinn, όπου εξετάζεται η ιδιαίτερη διάσταση της υπερφυσικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα και η κυριαρχική μορφή του Έλληνα βρικόλακα στη δυτική πεζογραφία. Εκτός από τα διηγήματα, η συλλογή περιλαμβάνει ένα κείμενο του Σάμερς, που είχε υπάρξει ο μετρ στη μελέτη του υπερφυσικού και των βρικολάκων και εξηγεί αναλυτικά γιατί η Ελλάδα έγινε πόλος έλξης ιστοριών τρόμου στον 19ο αιώνα.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
