«Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΧΩΡΑ σε έναν μελλοντικό χώρο και χρόνο, όχι όμως και τόσο μακρινό, οπότε η κλιματική αλλαγή έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας – ο παρατεταμένος καύσωνας αυτών των ημερών και οι νέες καταστροφικές πυρκαγιές δίνουν νομίζω ήδη μια γεύση ενός προβλήματος που είναι βέβαια παγκόσμιο και οφείλουμε κάτι να κάνουμε γι' αυτό, τόσο για μας όσο και για τις επόμενες γενιές», μου λέει στο ξεκίνημα της τηλεφωνικής μας κουβέντας ο Ευά Παπαδάκης, δίνοντας ένα στίγμα της τελευταίας του δουλειάς «Ο έρωτας στα χρόνια της κλιματικής» η οποία συνδυάζει περφόρμανς, μουσική, τραγούδι, ποίηση και εικαστικά με υπαρξιακούς όσο και πολιτικούς προβληματισμούς.
Είναι συνεπαρμένος με αυτή την παράσταση, η οποία γίνεται στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός», αλλά και ενθουσιασμένος με τον χώρο όπου θα παιχθεί, το υποβλητικό αρχαίο θέατρο της Αιγείρας στην Αχαΐα που «βλέπει» τον Κορινθιακό από έναν τεχνητό λόφο ύψους 350 μ., υπόσχεται δε ότι θα προσπαθήσει να την ανεβάσει από Σεπτέμβριο και στην Αθήνα.
Ο έρωτας, η αγάπη, το νοιάξιμο για τον άλλο μπορεί να βρει εφαρμογή και στη σχέση μας με το περιβάλλον.
— Ο τίτλος της παράστασης είναι «τραβηχτικός», πώς όμως σχετίζεται ο έρωτας με την κλιματική αλλαγή;
Ως συναισθηματικά όντα προσπαθούμε να ερωτευθούμε όχι απαραίτητα για να πολλαπλασιαστούμε αλλά για να νιώσουμε ζωντανοί, να επικοινωνήσουμε, να επιβιώσουμε – ο έρωτας είναι νομίζω κατ' αρχάς ζήτημα επιβίωσης. Ένα τέτοιο ζήτημα είναι και το γεγονός ότι ο πλανήτης που μας φιλοξενεί αργοπεθαίνει – ήδη υπάρχουν ολόκληρες περιοχές που πλήττονται από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που τη συνοδεύουν, ήδη έχουμε κλιματικούς πρόσφυγες.
Ο έρωτας βέβαια γεννιέται και στις πιο αντίξοες συνθήκες: αυτό τον καιρό, για παράδειγμα, «τρέχει» στο ΕΜΣΤ η έκθεση Modern Love την οποία επισκέφθηκα και μου έκανε μεγάλη εντύπωση μια φωτογραφία μιας σκηνής από ένα προσφυγικό καμπ όπου μέσα από μια σχισμή βλέπεις ένα φιλί και μια πολύ τρυφερή αγκαλιά ενός ζευγαριού.
Ο έρωτας είναι το βασικό φάρμακο, το βασικό αναλγητικό και ευφορικό μας, μάλιστα στο σκηνικό υπάρχει ένας σταυρός φαρμακείου το οποίο θα «συνταγογραφεί» φάρμακα και φαρμάκια ταυτόχρονα ώστε να φανεί η αντιξοότητα και το παράδοξο, όμως κι αυτός δεν είναι άτρωτος. Το ότι ο κόσμος δυσκολεύεται πια να συσχετιστεί ερωτικά περισσότερο από παλιά δεν σχετίζεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή αλλά μπορεί να είναι και σύμπτωμά της: η στρεβλή ανάπτυξη, η μόλυνση, η περιβαλλοντική υποβάθμιση τείνουν να συνδυάζονται με έναν τρόπο ζωής όλο και πιο πιεσμένο, όλο και πιο αγχωτικό και ένας έξτρα αγώνας για την καθημερινή επιβίωση σημαίνει έξτρα άμυνες, έξτρα στρες, έξτρα εμπόδια.
— Αλλά ακόμα και στα πιο αποπνικτικά περιβάλλοντα οι άνθρωποι δεν παύουν να ερωτεύονται, σωστά;
Ισχύει, οι μεγάλες ζέστες και οι καύσωνες μπορεί να εξαντλούν το σώμα αλλά ενισχύουν την επιθυμία, την καύλα αν θες! Ενώ δυσκολεύεσαι να πας από το ένα δωμάτιο στο άλλο, το σώμα ψάχνει την καλύτερη διέξοδο που ξέρει για να νιώσει και να χαλαρώσει.
— Ένα από τα δημοφιλέστερα συνθήματα της δεκαετίας του ’60 ήταν «κάντε έρωτα, όχι πόλεμο». Θα μπορούσε να ειπωθεί κάτι αντίστοιχο προσαρμοσμένο στην κλιματική αλλαγή;
Πιστεύω πως ναι, θα μπορούσε π.χ. σήμερα να ειπωθεί «κάντε έρωτα κι ανακυκλώνετε» ή «γαμάτε αλλήλους, όχι τον πλανήτη»! Ο έρωτας, η αγάπη, το νοιάξιμο για τον άλλο μπορεί να βρει εφαρμογή και στη σχέση μας με το περιβάλλον.
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της παράστασης μέσα σε όλη αυτή τη συνθήκη είναι ότι ο ένας ξεναγός είναι Κινέζος, ο οποίος δεν μιλά ελληνικά, σε μια αντιστροφή των ρόλων, καθώς τους Κινέζους τους έχουμε συνηθίσει ως τουρίστες. Για την ακρίβεια, όλοι οι ρόλοι εδώ είναι αντεστραμμένοι και θα έχει ενδιαφέρον η αντίδραση του κόσμου σε αυτό το εύρημα.
Κάποια άλλα στοιχεία προέκυψαν ενόσω δουλεύαμε την παράσταση, ψάχναμε π.χ. ένα βίντεο με χρυσόψαρα από το Facebook και ανακαλύψαμε τη Βάσω, μια συμπαθέστατη Βιετναμέζα που δουλεύει στο Pet Center της Καλλιθέας και έχει κάνει βίντεο όπου, μεταξύ άλλων, εξηγεί πώς ξεχωρίζεις το φύλο σε αυτά τα ψάρια. Μας ενδιαφέρουν οι ανατροπές, μας ενδιαφέρει επίσης η ανάδειξη καταστάσεων και πραγμάτων.
Ήμουν, ας πούμε, πριν από λίγο καιρό στην Ανάφη, ένα νησί που φημίζεται για τον εναλλακτικό, ελευθεριακό του χαρακτήρα, όπου ζευγάρια όλων των φύλων μπορούν να χαίρονται γυμνά τον έρωτά τους στις παραλίες. Είπα λοιπόν να πάω έναν περίπατο στη δυτική πλευρά που είναι η πιο «παρθένα» για να ανακαλύψω ότι εκεί είναι η χωματερή του νησιού, μια χωματερή «χύμα», χωρίς καμία περίφραξη, με συνέπεια να παίρνει τα σκουπίδια ο αέρας και να τα σκορπίζει τριγύρω, χώρια οι μυρωδιές και το τι καταλήγει στη θάλασσα, καθώς δεν υπάρχει καμία μονάδα επεξεργασίας όλων αυτών των απορριμμάτων. Σοκαρίστηκα. Πόσοι άραγε από τους λάτρεις την Ανάφης γνωρίζουν αυτή την απαράδεκτη κατάσταση, πόσα από τα ενθουσιώδη αφιερώματα στο νησί την αναδεικνύουν;
— Το κείμενο της παράστασης είναι δικό σου;
Ναι και όχι – το βρήκα αρχικά στο Ίντερνετ και στη συνέχεια το «πείραξα» ώστε να το προσαρμόσω στις ανάγκες αυτής της δουλειάς. Η παράσταση ξεκινά όντως με μια κανονική ξενάγηση η οποία σταδιακά αποδομείται. Το ίδιο το αρχαίο θέατρο διαθέτει μια τρομερή θέα την οποία οι θεατές καλούνται να απολαύσουν καθισμένοι σε πλαστικές καρέκλες που βρίσκονται στην άκρη του γκρεμού, δημιουργώντας έτσι έναν πολλαπλό συμβολισμό. Δίπλα σε αυτές βρίσκονται δύο εραστές ντυμένοι με αδιάβροχα, κρατώντας ένα μεγάλο κομμάτι πάγου που λιώνει σιγά-σιγά, εμποδίζοντας και την προσπάθειά τους να έρθουν σε επαφή.
Θα υπάρχουν δηλαδή πολλοί διαφορετικοί βαθμοί στην παράσταση, που περιλαμβάνει επίσης αυτοσχεδιαστική ζωγραφική, ποίηση, μουσική και τραγούδι, με την Ερήνη να ερμηνεύει ριζίτικα και δημοτικά σε πιο σύγχρονες, τζαζ διασκευές. Όλα αυτά τα στοιχεία εμπλέκονται και αναπτύσσουν μια διάδραση μεταξύ τους δημιουργώντας εντέλει μια χαοτική, οργιαστική ατμόσφαιρα, με έναν μη αναμενόμενο ωστόσο τρόπο.
Η θεατρική παράσταση «Ο έρωτας στα χρόνια της κλιματικής» θα πραγματοποιηθεί στις 22 και 23 Ιουλίου στο αρχαίο θέατρο Αιγείρας στην Αχαΐα. Ώρα έναρξης: 20:30.
