Η φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ είναι σήμερα 96 ετών. Η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του έργου της από το Farleys House & Gallery το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2021, θα περιοδεύσει στο Μουσείο του Μπράιτον και στο Dimbola Museum το καλοκαίρι του 2022.

 

Ο τίτλος της έκθεσης είναι «Μια ζωή στη φωτογραφία» και δίνει την ευκαιρία να ρίξουμε μια ματιά σε μια συναρπαστική περίοδο της ιστορίας του 20ου αιώνα μέσα από το μοναδικό βλέμμα του φωτογράφου. Θα περιλαμβάνει πολλές από τις ιστορίες από την καριέρα της, οι οποίες παραμένουν ανείπωτες, με εικόνες που δεν είχε ξαναδεί το κοινό.

 

Σε μια εποχή που οι γυναίκες αναμενόταν να είναι μητέρες και σύζυγοι και όχι επαγγελματίες φωτογράφοι, η Μέριλιν Στάφορντ άνοιξε το δικό της δρόμο στην ιστορία της φωτογραφίας. Η ξεχωριστή της προσέγγιση-απατηλά περιστασιακή και ψυχολογικά αποκαλυπτική-γεννήθηκε με την πρώτη της παραγγελία: ένα ασπρόμαυρο πορτρέτο του Άλμπερτ Αϊνστάιν το 1948, τραβηγμένο με μια Rolleiflex.

 

Η ζωή της Μέριλιν Στάφορντ είναι μυθιστορηματική από το Οχάϊο της Μεγάλης ύφεσης μέχρι το Παρίσι και το Λονδίνο των δεκαετιών του 60 και του 70.

 

Τα έργα της έκθεσης προέρχονται από ένα διεθνές αρχείο που εκτείνεται σε τέσσερις δεκαετίες και περιλαμβάνουν πορτρέτα διασημοτήτων, φωτογράφιση μόδας, φωτογραφία δρόμου, ανθρωπιστικές ιστορίες και ρεπορτάζ εφημερίδων.

 

Θεωρώ τον εαυτό μου έναν παραμυθά, μιλώντας μέσα από το φακό της κάμεράς μου. Πάντα προσπαθούσα να βρω έναν τρόπο να ευαισθητοποιήσω το κοινό, να πω ιστορίες που έχουν κοινωνική σημασία και να δημιουργήσω αλλαγές προς το καλύτερο.

 

«Θεωρώ τον εαυτό μου έναν παραμυθά, μιλώντας μέσα από το φακό της κάμεράς μου. Πάντα προσπαθούσα να βρω έναν τρόπο να ευαισθητοποιήσω το κοινό, να πω ιστορίες που έχουν κοινωνική σημασία και να δημιουργήσω αλλαγές προς το καλύτερο. Ως παιδί της Μεγάλης Ύφεσης του 1930 στις ΗΠΑ, είδα ανθρώπους που πλήττονταν από τη φτώχεια και τους πρώτους πρόσφυγες του πρώιμου Ολοκαυτώματος να έρχονται στην πόρτα μας, πουλώντας τα πάντα, από σφουγγαρόπανα έως ωραία κεντημένα λινά. Θυμάμαι επίσης ότι είδα τις δυνατές φωτογραφίες της Ντοροθέα Λανγκ με μετανάστες που εγκατέλειψαν τον τόπο τους λόγω της μεγάλης ξηρασίας και κατάλαβα εκεί και στη συνέχεια πώς η φωτογραφία θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά. Κατά τη διάρκεια της ζωής μου έζησα περιόδους εξαιρετικών αλλαγών και μπόρεσα να καταγράψω τόσο ασήμαντα όσο και σημαντικά γεγονότα της εποχής μου. Ήμουν πολύ τυχερή κατά τη διάρκεια της ζωής μου που είχα καλούς φίλους και επίσης καλή τύχη στην πορεία μου» έχει πει η Μέριλιν Στάφορντ.

 

Γεννημένη στο Κλίβελαντ του Οχάιο το 1925, η Μέριλιν Στάφορντ σχεδίαζε να γίνει ηθοποιός και τραγουδίστρια και όταν το 1946 μετακόμισε στην πόλη της Νέας Υόρκης, πήρε μικρούς ρόλους σε  όφ Μπροντγουέι παραστάσεις και στην πρώιμη τηλεόραση. Ένα χρόνο αργότερα ένας φίλος της της χάρισε μια κάμερα rolleiflex που της κίνησε το ενδιαφέρον για τη φωτογραφία και βρήκε δουλειά σαν βοηθός του Αμερικανού φωτογράφου μόδας Φραντσέσκο Σκαβούλο.

 

Η φωτογραφική της καριέρα ξεκίνησε επίσημα το φθινόπωρο του 1948, όταν τράβηξε το πρώτο της πορτρέτο. Ήταν αυτό του  Άλμπερτ Αϊνστάιν και το έκανε για φίλους της που γύριζαν ένα ντοκιμαντέρ για αυτόν. Της δόθηκε μια φωτογραφική μηχανή SLR 35mm για πρώτη φορά και ένα γρήγορο μάθημα για το πώς να τη χρησιμοποιήσει στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου στο δρόμο για το σπίτι του στο Νιου Τζέρσεϊ.

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Άλμπερτ Αϊνστάιν, 1948. © Marilyn Stafford

 

Στα τέλη του 1948 η Στάφορντ με μια φίλη της επισκέφθηκε το Παρίσι και η καριέρα της πήρε μια νέα διάσταση. Για λίγο τραγούδησε με ένα φωνητικό σύνολο στο Chez Carrère, ένα κλαμπ στα Ηλύσια Πεδία και εκεί έγινε φίλη με τον πολεμικό φωτογράφο και συνιδρυτή του Magnum, Ρόμπερτ Κάπα και γνώρισε τη Γαλλίδα τραγουδίστρια, Εντίθ Πιάφ που φωτογράφισε. Πηγαίνοντας στην Αγγλία το 1949 για να αγοράσει βιβλία του Μουλκ Ρατζ Ανάντ για λογαριασμό ενός Αμερικανού φίλου της, συνάντησε κατά τύχη τον ίδιο τον Ινδό συγγραφέα που καθόταν δίπλα της στο πορθμείο. Ήταν η συνάντηση που άλλαξε τη ζωή της. Ο Ανάντ έγινε φίλος μέχρι το τέλος της ζωής του και ήταν αυτός που την παρουσίασε στον Ανρί Καρτιέ - Μπρεσόν ο οποίος επρόκειτο να γίνει μέντορας της στο Παρίσι, αυτός που την ενθάρρυνε να τραβήξει φωτογραφίες στο δρόμο. Ακολουθώντας τη συμβουλή του έπαιρνε λεωφορείο μέχρι το τέλος της γραμμής όπου φωτογράφιζε παιδιά στις γειτονιές της εργατικής τάξης στο Cité Lesage-Bullourde κοντά στην Place de la Bastille.

 

Το 1951 η Στάφορντ πέρασε μια σύντομη περίοδο βοηθώντας την Αμερικανίδα φωτογράφο μόδας, Τζιν Φεν, στο στούντιο της στο Παρίσι κοντά στην πλατεία Place de la Concorde και στη συνέχεια εργάστηκε σαν φωτογράφος μόδας. Ενώ συνήθως τα ρούχα υψηλής ραπτικής φωτογραφίζονταν σε ένα πολυτελές περιβάλλον, η ίδια προτιμούσε να τα προσεγγίζει σαν ντοκιμαντέρ, φωτογραφίζοντας τα μοντέλα στους αγαπημένους της δρόμους του Παρισιού.

 

Το 1956 παντρεύτηκε τον Ρόμπιν Στάφορντ, έναν Βρετανό ξένο ανταποκριτή που εργαζόταν στο Παρίσι. Το 1958, ενώ ήταν έξι μηνών έγκυος, ο Στάφορντ πήγε μ΄νη της στην Τυνησία για να τεκμηριώσει και να δημοσιοποιήσει την κατάσταση των Αλγερινών προσφύγων μετά τον εναέριο βομβαρδισμό από τους Γάλλους στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας της Αλγερίας. Πίσω στο Παρίσι έδειξε τις φωτογραφίες στον Καρτιέ-Μπρεσόν, ο οποίος έστειλε μια επιλογή στο The Observer, που δημοσίευσε δύο στην πρώτη σελίδα. Το 1959 ταξίδεψε στη Ρώμη και φωτογράφισε τους Ιταλούς συγγραφείς Κάρλο Λέβι, Ίταλο Καλβίνο και Αλμπέρτο ​​Μοράβια, ενώ ένα χρόνο αργότερα μετακόμισε με την οικογένειά της στη Βυρητό, φωτογραφίζοντας ανθρώπους και μέρη, που αργότερα δημοσιεύτηκε στο βιβλίο της Silent Stories: A Photographic Journey through Lebanon in the Sixties.

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Η Εντίθ Πιάφ © Marilyn Stafford
Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Ο Κάρλο Λέβι, Ρώμη, 1960. © Marilyn Stafford
 

 

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 μετακόμισε στο Λονδίνο, ενώ είχε χωρίσει και  ως ανύπαντρη μητέρα και βρήκε τακτική δουλειά με το The Observer και άλλες βρετανικές και διεθνείς εκδόσεις, ιδιαίτερα τη Vogue, τo Women Wear Daily και την The Herald Tribune. Ήταν η περίοδος που φωτογράφησε πολλές προσωπικότητες συμπεριλαμβανομένων των Ρίτσαρντ Ατένμπορο, Ντόνοβαν, Άλαν Μπέιτς, Τουίγκι, Μαργκό Φοντέιν, Ρύντολφ Νουρέγεφ και Σέσιλ Μπίτον.

 

Η Στάφορντ ήταν μία από τις λίγες γυναίκες φωτογράφους που εργάζονταν για εθνικές και διεθνείς εφημερίδες και περιοδικά εκείνη την εποχή. Αυτό της έδωσε μια εικόνα για τη δυσκολία εξισορρόπησης μιας καριέρας στη φωτογραφία με την ανύπαντρη μητρότητα, η οποία πολλά χρόνια αργότερα την οδήγησε στη δημιουργία του βραβείου Marilyn Stafford FotoReportage για να υποστηρίξει τις γυναίκες φωτογράφους παγκοσμίως.

 

Το 1972 πέρασε έναν μήνα φωτογραφίζοντας την Ίντιρα Γκάντι, τη μοναδική γυναίκα πρωθυπουργό της Ινδίας και κάνοντας πολλά ταξίδια στη χώρα  φωτογράφισε μνημεία και φυλές της χώρας.

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Η Ίντιρα Γκάντι, 1972. © Marilyn Stafford

 

 

Κατά τη διάρκεια πολλών άλλων επισκέψεων στην Ινδία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '70 έως το 1980, συνέβαλε στη δημοσίευση MARG στο Hampi - Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και φωτογράφησε τις φυλές Adivasi Ghotul Muria και Warli.

 

Η Στάφορντ στη διάρκεια της καριέρας της φωτογράφισε προσωπικότητες αλλά και απλούς ανθρώπους όπως η αγράμματη Σικελίδα αγρότισσα, η Φραντσέσκα Σέριο, η οποία πήγε τη Μαφία σε δίκη για τη δολοφονία του γιου της. απεικόνισε μέσα από τα πρόσωπα των ανθρώπων αυτών σημαντικές, και μερικές φορές ταραγμένες, περιόδους της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας. Έχοντας μεγαλώσει σε μια εποχή κατάθλιψης υπήρξε πάντα πολύ ευαίσθητη και κατάφερε να μεταφέρει αυτό το αίσθημα στα καρέ της για να φωτίσει την αδικία, να ακούσει τις ιστορίες που είχαν να πουν. Κατάφερε αυτό που είχε ονειρευτεί, να δώσει φωνή και βήμα στους αδικημένους και τους φτωχούς που ζουν πάντα στο περιθώριο της ιστορίας και των μεγάλων γεγονότων.

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Σάρον Τέιτ, Λονδίνο, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Ίντιρα Γκάντι, © Marilyn Stafford
Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Η Francesca Serio, Σικελή χωρική, 1960. Γνωστή ως «Αντιγόνη» της Ιταλίας, ήταν το πρώτο πρόσωπο που διεκδίκησε την καταδίκη της μαφίας για τον θάνατό του γιου της με τη βοήθεια Ιταλών διανοουμένων και του σοσιαλιστικού κόμματος. Η υπόθεσή της τελικά κερδήθηκε. © Marilyn Stafford
 

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Λε Κορμπιζιέ, Παρίσι, 1950. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση στο Biba, 1970. © Marilyn Stafford
Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Ο Henri Cartier-Bresson, Παρίσι, 1950© Marilyn Stafford
 

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Η Τουίγκι, 1970. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Άρση βαρών στον Λίβανο, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση στο Biba, 1970. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση μόδας, Μονμάρτη, Παρίσι, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Υψηλή Ραπτική, Jacques Fath. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση μόδας, Παρίσι, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση μόδας, Λούβρο, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Givenchy, Νυφικό, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
© Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Υψηλή Ραπτική, Givenchy, Αψίδα Θριάμβου, 1950. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση μόδας, Μονμάρτη, Παρίσι, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση μόδας, Μονμάρτη, Παρίσι, 1960. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
London Fashion Week, 1969-70. © Marilyn Stafford

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Kings Road, Λονδίνο, 1970.© Marilyn Stafford
Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Kings Road, Chelsea Antique Market, Λονδίνο, 1970. © Marilyn Stafford
 

 

Η 95χρονη φωτογράφος Μέριλιν Στάφορντ και ο συναρπαστικός κόσμος της στην πρώτη της ρετροσπεκτίβα
Φωτογράφιση στο Biba, 1970. © Marilyn Stafford