Με φρέσκια ματιά και ανοιχτή διάθεση για διάλογο, το Athens Street Photography Festival (ASPF) στόχο έχει να αναδείξει την καλλιτεχνική δύναμη της στιγμιαίας αφήγησης, να οικοδομήσει μια νέα κοινότητα γύρω από τη σύγχρονη φωτογραφία στον δρόμο, να ανοίξει τις πόρτες του για να προκαλέσει συζητήσεις και να αποτελέσει πυρήνα έμπνευσης για όσους αναζητούν εικόνες που αποτυπώνουν ζωντανά και εύστοχα την καθημερινότητα η οποία συχνά περνά απαρατήρητη, ωστόσο περιγράφει το πλαίσιο της εποχής μας.
Στο πλαίσιο του φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί διεθνής έκθεση φωτογραφίας στην οποία θα παρουσιαστούν οι 63 φωτογραφίες των 49 φιναλίστ που συμμετείχαν στον διαγωνισμό του ASPF και επιλέχθηκαν από την κριτική επιτροπή, εικόνες με ένα πολυσύνθετο και πλούσιο χαρακτήρα. Το πρόγραμμα συμπληρώνεται με συζητήσεις, portfolio reviews, photowalks σε σημεία της πόλης και workshops από διεθνείς και Έλληνες καταξιωμένους φωτογράφους που φέρνουν τη θεωρία σε άμεση επαφή με την πράξη και την εμπειρία του δρόμου.
Χαρακτηριστικά είναι τα ονόματα των φωτογράφων που συμμετέχουν, με κορυφαίο αυτό του Έλληνα Νίκου Οικονομόπουλου από το πρακτορείο Magnum ως τελικού κριτή του διαγωνισμού. Το πάνελ των κριτών συμπληρώνουν ο Gabi Ben Avraham, ο Γιάννης Γιασάρης, η Francesca Chiacchio και η Latife Solak Baudet.
O Σπύρος Παπασπυρόπουλος, φωτογράφος δρόμου, συνιδρυτής του Street Hunters, μιας διεθνούς πλατφόρμας για τη φωτογραφία δρόμου, και εκ των συνδιοργανωτών του ASPF μαζί με τη Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη, τον Ανδρέα Καμουτσή και τον Ηλία Κοσίντα, λέει ότι ένα τέτοιο φεστιβάλ «σημαίνει επιμόρφωση των Αθηναίων γύρω από την έννοια της φωτογραφίας δρόμου, πολιτισμός, συμμετοχή σε κάτι μεγαλύτερο που ο καθένας μπορεί να κάνει ακόμη και με το κινητό του. Η Αθήνα χρειάζεται τέτοιες δράσεις για να παραμένει πολιτιστικό κέντρο έμπνευσης».
Μέσα από τα πολλαπλά στυλ και τις διαφορετικές προσεγγίσεις των φωτογράφων δρόμου έχουμε την ευκαιρία να απολαμβάνουμε τη διαφορετικότητα και την προσωπική οπτική ματιά του καθενός, κάτι που χαρακτηρίζει το καλλιτεχνικό κομμάτι της φωτογραφίας δρόμου.
«Δίνουμε μια άλλη υπόσταση στην τέχνη της φωτογραφίας δρόμου που έλειπε από την Αθήνα. Διακεκριμένοι Έλληνες και ξένοι φωτογράφοι συμμετέχουν σε μια τετραήμερη γιορτή της φωτογραφίας δρόμου γεμάτη εκπλήξεις. Για εμάς, τους ιδρυτές του φεστιβάλ αυτού αλλά και φωτογράφους δρόμου, είναι όχι απλώς ένας στόχος αλλά ένα όνειρο το να εμπνεύσουμε τους φίλους μας, φωτογράφους και μη, ώστε να μπορέσουν να δουν αυτή την τέχνη από κοντά και να την εξασκήσουν κι αυτοί μαζί μας με αγάπη», υπογραμμίζει ο Ανδρέας Καμουτσής, ιδρυτής της φωτογραφικής ομάδας Spontaneous Shooters, της μεγαλύτερης φωτογραφικής κοινότητας με γνώμονα τη φωτογραφία δρόμου στην Αθήνα, ενώ η φωτογράφος Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη, που η δουλειά της έχει εκτεθεί διεθνώς, επιλεγμένα έργα της, δε, αποτελούν μέρος των μόνιμων συλλογών του Museum of the City of New York και του Brooklyn Historical Society, μιλώντας για την αξία της φωτογραφίας δρόμου, διευκρινίζει ότι «υπάρχει μια λεπτή γραμμή που χωρίζει τη φωτογραφία δρόμου από τη φωτογραφία ντοκιμαντέρ. Η φωτογραφία ντοκιμαντέρ μάς έχει προσφέρει εδώ και εκατοντάδες χρόνια ένα ανεκτίμητο οπτικό αρχείο του κόσμου μας. Η φωτογραφία δρόμου έρχεται να εμπλουτίσει αυτό το αρχείο και να δημιουργήσει όχι μόνο μια διαφορετική προσέγγιση αλλά και εικόνες που απεικονίζουν ένα κομμάτι της πραγματικότητας, προσκαλώντας τον θεατή να αναλογιστεί στιγμές που συχνά περνούν απαρατήρητες στην καθημερινότητά του. Ο φωτογράφος διευθύνει μια μη σκηνοθετημένη σκηνή και ελέγχει την αφήγηση».
Το φεστιβάλ, με έδρα τον χώρο τέχνης T.A.F. / the art foundation, φιλοδοξεί να καλύψει ένα μεγάλο κενό στον εγχώριο πολιτιστικό χάρτη και να καθιερωθεί ως μια κορυφαία διοργάνωση για τη σύγχρονη αστική φωτογραφία.
«Οι φωτογραφικές ομάδες και τα φεστιβάλ που γίνονται κάθε χρόνο σε μεγαλουπόλεις σε όλο τον κόσμο έχουν δώσει μεγάλη αξία σε αυτό το είδος φωτογραφίας. Το κυριότερο είναι η συνύπαρξη πολλών καλλιτεχνών φωτογράφων σε μια ευρύτερη φωτογραφική οικογένεια. Η φωτογραφία δρόμου περιγράφει τη ζωή και τεκμηριώνει τη δεδομένη στιγμή τα σημαντικά και τα ασήμαντα γεγονότα. Οι φωτογραφίες που διακρίνονται κάθε χρόνο όμως έχουν μεγάλη καλλιτεχνική αξία και κάποια στιγμή ίσως και ιστορική», λέει ο Ηλίας Κοσίντας.
Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι παρατηρήσεις των συντελεστών σχετικά με τις αλλαγές που έχουν γίνει στη φωτογραφία δρόμου στο πέρασμα του χρόνου. «Η φωτογραφία δρόμου έχει κερδίσει δημοτικότητα τα τελευταία είκοσι χρόνια, ίσως και περισσότερο. Έχει γίνει ένα δύσκολο είδος που πολλοί προσπαθούν να κατακτήσουν. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της δημοτικότητάς της, αλλά αυτό έχει φέρει στο προσκήνιο και πολλές νομικές προκλήσεις», λέει η Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη.
«Οι αλλαγές μέσα στον χρόνο είναι πολλές, όπως και οι αλλαγές της ίδιας της ζωής. Η τεχνολογία έχει αλλάξει την πόλη, τον πολιτισμό, την αισθητική μας, κι αυτό πολλές φορές μάς στενοχωρεί, αλλά μας φέρνει και καινούργιες εικόνες, διαφορετικές, άλλα οπτικά ερεθίσματα. Αν ψάχνεις κάτι καινούργιο, θα το βρεις. Έχουν αλλάξει και οι φωτογραφικές μηχανές. Η ψηφιακή εποχή είναι πιο φλύαρη, γι’ αυτό χρειάζεται περισσότερη αυστηρότητα στην επιλογή. Αυτό παλιά γινόταν περισσότερο κατά τη διάρκεια της φωτογράφισης. Το διαδίκτυο έφερε τη μεγαλύτερη αλλαγή, ήταν αυτό που ένωσε και δημιούργησε όλες αυτές τις φωτογραφικές ομάδες, τα φεστιβάλ και τους διαγωνισμούς», σημειώνει ο Ηλίας Κοσίντας, ενώ παράλληλα ο Ανδρέας Καμουτσής παρατηρεί ότι «η φωτογραφία εξελίσσεται, όπως και κάθε τέχνη. Πολλά ρεύματα, νέες τάσεις, αλλά ο παρονομαστής παραμένει ένας: το αυθόρμητο, η απρόσμενη ιστορία που συνήθως προσπερνάμε στον δρόμο αλλά είναι ένας καθρέπτης του ψυχισμού και του πολιτισμού μας. Το ιδιαίτερο είναι ότι αυτό συμβαίνει δίπλα μας. Πλέον η διάδοση της φωτογραφίας είναι πιο εύκολη λόγω των social media, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αυξηθεί η ποιότητά της, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό εικόνων που συναντάμε δεν ανταποκρίνεται στην αυθεντική φωτογραφία δρόμου».
«Η φωτογραφία δρόμου είναι μια από αυτές τις τέχνες που εξελίσσονται μαζί με την τεχνολογία. Έχουν αλλάξει πολλά πράγματα μέσα στον χρόνο, π.χ. γίνεται μεγαλύτερη χρήση χρώματος και φλας, πιο έντονες σκηνές αποτυπώνονται με τεχνικά άρτιο τρόπο λόγω των ψηφιακών βοηθημάτων και παρατηρείται στροφή προς μια πιο αφηρημένη και ταυτόχρονα πιο προσωπική φωτογραφία. Παράλληλα, σε πολιτισμικό επίπεδο, βλέπουμε περισσότερα βιβλία, online βίντεο, πόντκαστ, μπλογκ, περιοδικά, εκθέσεις, φεστιβάλ και διαγωνισμούς αφιερωμένους αποκλειστικά στη φωτογραφία δρόμου. Έχει αποκτήσει δική της μορφή και έχει μεγαλώσει πολύ. Από χόμπι λίγων φωτογράφων, έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο trend», συμπληρώνει ο Σπύρος Παπασπυρόπουλος.
Η συζήτηση δεν θα μπορούσε παρά να στραφεί γύρω από την πολιτική και κοινωνική σημασία της φωτογραφίας δρόμου και το πώς αποτυπώνει σήμερα την εποχή μας. «Έχει κοινωνική αξία επειδή καταγράφει την καθημερινή ζωή όπως συμβαίνει στην πραγματικότητα και όχι όπως θέλουν το σύστημα, οι διαφημιστές ή οι κυβερνήσεις να εμφανίζεται. Μετατρέπει τις συνηθισμένες δημόσιες στιγμές σε πολιτιστική μνήμη. Μια φωτογραφία επιβατών ενός τρένου, εφήβων που διαμαρτύρονται, ανθρώπων που περιμένουν έξω από μια κλινική ή αγνώστων που αλληλεπιδρούν σε μια πλατεία της πόλης μπορεί να γίνει απόδειξη για το πώς μια κοινωνία νιώθει, συμπεριφέρεται, ντύνεται, διαχωρίζεται, γιορτάζει ή αγωνίζεται σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας. Οι σύγχρονες εικόνες δρόμου συχνά δείχνουν ανθρώπους σωματικά μαζί αλλά ψυχικά μόνους, να κοιτάζουν το κινητό, να φορούν ακουστικά, να αποφεύγουν την οπτική επαφή. Αυτό αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο η ψηφιακή ζωή αναδιαμορφώνει τον δημόσιο χώρο.
Τα δημόσια περιβάλλοντα είναι πιο συνδεδεμένα τεχνολογικά, αλλά συχνά λιγότερο διαδραστικά κοινωνικά. Οι παλαιότεροι φωτογράφοι δρόμου ήταν σπάνιοι παρατηρητές. Σήμερα σχεδόν όλοι μπορούν να καταγράψουν τη δημόσια ζωή. Αυτό αλλάζει τόσο τη συμπεριφορά όσο και την ηθική. Οι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη επίγνωση ότι είναι ορατοί, καταγράφονται οι κινήσεις τους και ενδεχομένως κοινοποιούνται στο διαδίκτυο μόνιμα. Το πιο σημαντικό είναι ότι η φωτογραφία δρόμου παραμένει ένα από τα πιο ξεκάθαρα οπτικά αρχεία της ανισότητας, επειδή ο δημόσιος χώρος είναι το σημείο όπου διαφορετικές κοινωνικές τάξεις τέμνονται ορατά. Οι άστεγοι δίπλα σε βιτρίνες πολυτελών καταστημάτων, οι εργαζόμενοι σε delivery δίπλα στους τουρίστες, τα “ξεχειλισμένα” ΜΜΕ και ο εξωραϊσμός των συμβόλων γίνονται όλα ορατά μέσω της ειλικρινούς παρατήρησης της φωτογραφίας. Από πολλές απόψεις, η φωτογραφία δρόμου λειτουργεί ως οπτική κοινωνιολογία. Παγώνει φευγαλέες αλληλεπιδράσεις που αποκαλύπτουν βαθύτερες αλήθειες για την εξουσία, την τεχνολογία, την κοινωνική τάξη, τη μοναξιά, την κοινότητα, τη μόδα, την πολιτική και τον πολιτισμό. Οι μελλοντικές γενιές μπορεί να δουν τη σημερινή φωτογραφία δρόμου με τον τρόπο που βλέπουμε εμείς τις φωτογραφίες από τη Μεγάλη Ύφεση ή τις πόλεις μετά τον πόλεμο, όχι μόνο ως τέχνη αλλά ως απόδειξη του πώς ήταν η καθημερινή ζωή», λέει η Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη, με τον Ηλία Κοσίντα να επισημαίνει ότι «η φωτογραφία δρόμου μοιάζει καμιά φορά με ρεπορτάζ αλλά δεν είναι. Δεν εξυπηρετεί κάποιο έντυπο και δεν θέλει να φέρει κάποια είδηση. Χτίζει όμως σιγά-σιγά την πραγματική εικόνα της πόλης μέσα από τις διαφορετικές φωτογραφικές αφηγήσεις των φωτογράφων. Μοιάζει με ένα φωτογραφικό παζλ, στο οποίο ο κάθε φωτογράφος έχει φτιάξει το δικό του κομμάτι».
Για την ελευθερία της φωτογραφίας δρόμου και τις επιρροές που δέχεται από τα εκάστοτε ήθη και τις αντιλήψεις της εποχής και των δημιουργών μιλά ο Ανδρέας Καμουτσής, υπογραμμίζοντας ότι «ο πυρήνας της είναι ανθρωποκεντρικός, αυθόρμητος, χρωματισμένος από τα συναισθήματα και τους ρυθμούς της καθημερινής ζωής μας. Μας δίνει τον παλμό σε κοινωνικό και όχι μόνο επίπεδο, κρυμμένο όμως σε μηνύματα, όχι όπως θα περίμενε κανείς και όπως συμβαίνει με άλλα είδη φωτογραφίας, όπως το φωτορεπορτάζ». Ο Σπύρος Παπασπυρόπουλος υποστηρίζει ότι η αξία της είναι διαχρονική, ιστορική και καλλιτεχνική: «Για μένα είναι η φωτογραφία που έχει τη μεγαλύτερη σημασία, καθώς καταγράφει την καθημερινότητα της εποχής και παγώνει στιγμές που αλλιώς θα χάνονταν για πάντα. Μέσα από τα πολλαπλά στυλ και τις διαφορετικές προσεγγίσεις των φωτογράφων δρόμου έχουμε την ευκαιρία να απολαμβάνουμε τη διαφορετικότητα και την προσωπική οπτική ματιά του καθενός, κάτι που χαρακτηρίζει το καλλιτεχνικό κομμάτι της φωτογραφίας δρόμου. Νομίζω πως είναι από τα πιο πολύτιμα “αγαθά”, να το πω έτσι, ή αποτελέσματα της καταγραφής της σύγχρονης καθημερινής ιστορίας».
Συμμετέχουν οι: Adriana Palermo, Alessandro Casanova, Alessandro Cofone, Aνδρέας Ιεροδιακόνου, Aνίκητος Χατζηχαραλάμπους, Antonella Cunsolo, Aντώνης Zουριδάκης, Carole Gagliardi, Cyril Laroche, Daniel Ramos, Deb Ranvir, Dessi Marc, Dirk Mevis, Eric Davidove, Eric Green, Esila Ayik, Γεράσιμος Κοιλάκος, Gülhan Yıldız, Hasan Yıkıcı, Jeremy Mosniagka, Joanna Madloch, Juan Rodríguez Morales, Julio Marchamalo, Kevin Christonar, Kim Keller, Kyle Cheug, Liban Elmi, Ludovic Vievard, Marika Poquet, Mario Mencacci, Mαρία Νικολαΐδη, Meera Nerurkar, Michalik Bartosz, Michele Bini, Ora Buerkli, Παναγιώτης Καραγεώργος, Paul Kessel, Phil Turnbull, Rattanun Rungpittaryaton, Rodrigo Ferrer, Sakulchai Sikitikul, Simone Mattavelli, Susana Sanchez, Susanne Grether, Towasin Islam, Vanessa Abramowitz, Βασίλης Ζαβέρδας, Wendy Connett, Γιάννης Κακτσής.
