Ο Sterling Ruby είναι ένα καταξιωμένο και παγκοσμίου φήμης τέκνο της σύγχρονης εικαστικής σκηνής του Λος Άντζελες. Δεν έχει γεννηθεί εκεί, βέβαια, αλλά είναι σίγουρο ότι εκεί ανήκε από πάντα. Την εικαστική σκηνή του Λος Άντζελες την καθορίζει εν πολλοίς η ιδέα ότι oι καλλιτέχνες της δεν χρειάζονται τον καθαγιασμό της Νέας Υόρκης και ως εκ τούτου θα συνεχίζουν ανενόχλητοι το τεράστιο δημιουργικό «πάρτι χωρίς σταματημό», με το οποίο γιορτάζουν καθημερινά το εντελώς θεμελιώδες γεγονός ότι είναι ο εαυτός τους.
Ο Sterling Ruby είναι ο δεύτερος καλλιτέχνης, μετά τον Ai Wei Wei, το 2016, που θα παρουσιάσει έργο του ανάμεσα στις μόνιμες συλλογές του μουσείου. Οι κεραμικές φόρμες του προκαλούν κατά κανόνα μια ευχάριστη αναστάτωση που διεγείρει το πνεύμα, καθώς υποβάλλουν το βλέμμα στην επίδραση ισχυρότατων αντίρροπων δυνάμεων. Από αυτές μια συνισταμένη το μαγνητίζει και το κρατά ήρεμο και καθηλωμένο στο έργο, ενώ μία άλλη το ταράζει, επιβάλλοντάς του να ερμηνεύσει αυτό που ατενίζει. Και στο σημείο αυτό ο θεατής συνήθως συνειδητοποιεί ότι τα κεραμικά του Ruby μοιάζουν σαν να δημιουργήθηκαν από ηφαιστειακή έκρηξη αλλά και ταυτόχρονα σαν να διασώθηκαν από μια τέτοια, οπότε, χαρούμενα πλέον, ανέχονται τις όποιες κάποιες παράπλευρες απώλειές τους.
Σε κάθε περίπτωση, τα χαρακτηρίζει ένας τρομερός δυναμισμός, μια ασυγκράτητη ενέργεια. Κανείς δεν μένει αδιάφορος στο βάθος του κορεσμού του χρωμάτων τους και στις απίστευτες αλλεπάλληλες εφυαλώσεις που ανασυγκολλούν και εξυψώνουν σε ένα όλον τα ράκη των πολλαπλών ενδιάμεσων ηθελημένων κακοποιήσεων των υλικών και της φόρμας τους από τον καλλιτέχνη.
Με εμπνέουν τα θρησκευτικά είδωλα, οι ταφικές παραδόσεις, η τοποθέτηση ειδωλίων και άλλων κτερισμάτων μέσα στους τάφους, η ανάγκη για τη δημιουργία τόσο ανθρωπομορφικών όσο και χρηστικών αντικειμένων, όπως αγγεία.
Ο Sterling Ruby γεννήθηκε το 1972 στη Γερμανία, αλλά μεγάλωσε σε ένα μεγάλο αγρόκτημα στην Πενσυλβάνια, όπου οι γονείς του αποτραβήχτηκαν, ακολουθώντας τα προτάγματα της χίπικης φιλοσοφίας. Στην Καλιφόρνια έφτασε για το δεύτερο μεταπτυχιακό του δίπλωμα στις Καλές Τέχνες, στο ArtCenter College of Design στην Pasadena, απ’ όπου αποφοίτησε το 2005.
Σχετικά με την έκθεσή του στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και την παράλληλη έκθεση έργων του στην γκαλερί Gagosian στην Αθήνα, παραχώρησε στη LiFO την ακόλουθη αποκλειστική συνέντευξη.
— Ποιο στοιχείο της κυκλαδικής τέχνης σας συνεπήρε περισσότερο;
Η έννοια της αρχαιολογίας, δηλαδή η διαδικασία της ανασκαφής για την αποκάλυψη στοιχείων και την ανεύρεση της ιστορίας των υλικών, και η ανταλλαγή που συντελέστηκε μεταξύ των Κυκλάδων και των λοιπών νησιών. Με εμπνέουν τα θρησκευτικά είδωλα, οι ταφικές παραδόσεις, η τοποθέτηση ειδωλίων και άλλων κτερισμάτων μέσα στους τάφους, η ανάγκη για τη δημιουργία τόσο ανθρωπομορφικών όσο και χρηστικών αντικειμένων, όπως αγγεία. Η κυκλαδική τέχνη είναι μια μορφή αναζήτησης, με συνεπαίρνει η ιδέα ότι με την έρευνα μπορείς να ανακαλύψεις ποιος έκανε τι.
— Στην κυκλαδική τέχνη, όπως και στην αρχαία ελληνική τέχνη της κλασικής περιόδου, η τελειότητα του τεχνουργήματος, η τελειοθηρία γενικότερα, θεωρούνταν o πιο δόκιμος τρόπος για να προσεγγίσει κάποιος το θείο. Τι σημαίνει για εσάς η τελειότητα ενός έργου και ο περφεξιονισμός; Αποτελούν σημαντικά στοιχεία της δουλειάς σας, και αν ναι, πώς εκδηλώνονται στα έργα σας;
Τα κεραμικά μου είναι χειροποίητα. Ο πηλός αποτυπώνει τις κινήσεις μου, που συχνά είναι βίαιες. Αυτά τα ίχνη που αφήνω όταν πλάθω τον πηλό είναι αναπόσπαστο μέρος του τρόπου που προσεγγίζω τη δουλειά μου, θέλω τα έργα μου να κουβαλάνε μέσα τους την αίσθηση του χειροποίητου και την ιστορία της δημιουργίας τους. Δεν με ενδιαφέρει να αποκρύπτω τον δημιουργό για να φτιάξω ένα αντικείμενο που φαίνεται να υπάρχει ανεξάρτητα σε ένα καθεστώς τελειότητας. Αυτό που θέλω είναι να φαίνεται η παρέμβαση του χεριού μου.
— Πώς συνδέσατε τα αυτοβιογραφικά σας στοιχεία με τα έργα που δημιουργήσατε για το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης;
Μεγάλωσα σε ένα αγρόκτημα στην Πενσυλβάνια, όπου επηρεάστηκα πολιτισμικά πρωτίστως από τα χειροτεχνήματα των Amish. Η πρώτη μου επαφή με την κεραμική ήταν η αγγειοπλαστική με κόκκινο πηλό και η συλλογή δυτικογερμανικών κεραμικών της μητέρας μου. Αν και δούλευα ήδη τον πηλό πολύ πριν μετακομίσω στο Λος Άντζελες, επηρεάστηκα βαθύτατα από την ιστορία της κεραμοποιίας στην Καλιφόρνια και πιο συγκεκριμένα από τα μεγάλα, χειροποίητα έργα καλλιτεχνών όπως ο Peter Voulkos και η Viola Free. Αν και οι φόρμες τους διαφέρουν, θεωρώ ότι αυτό που αποκόμισα απ’ όλες αυτές τις κατά τόπους κεραμικές παραδόσεις, οι οποίες αντικατοπτρίζουν διακριτές στιγμές της προσωπικής μου ιστορίας, ήταν μια ιδιαίτερη εκτίμηση για το χειροποίητο.
— Για έναν καλλιτέχνη όπως εσείς, που είστε πάντα έτοιμος και δεκτικός στη δοκιμή διαφορετικών εκφραστικών μέσων, όπως η κεραμική, η τεχνική του καπιτοναρίσματος (quilting), η γλυπτική, η ζωγραφική, το κολάζ, οι εικαστικές εγκαταστάσεις, τα υφάσματα, η μόδα και σίγουρα πολλά ακόμα, το γεγονός ότι συνομιλείτε με τις αρχαιότητες αποκλειστικά μέσα από τα κεραμικά σας το βιώσατε ως κάποιου είδους εμπόδιο;
Όχι, μου αρέσει η επικέντρωση σε ένα μόνο εκφραστικό μέσο.
— Πώς θα περιγράφατε την καλιφορνέζικη κεραμική παράδοση με την οποία σας συσχετίζουν;
Η παράδοση σε αυτή την περίπτωση είναι ριζωμένη στην ιδέα της κεραμικής τέχνης ως μη χρηστικής αλλά ως γλυπτικής. Ουσιαστικά, αποτελεί εξερεύνηση της μορφής αντί της χρήσης, που σηματοδοτεί τη μετατόπιση από τον ρόλο του ντιζάινερ-χειροτέχνη στον ρόλο του καλλιτέχνη-χειροτέχνη. Είναι αυτοσχεδιαστική, σε άμεση σύνδεση με το γήινο, μια μορφή ελευθερίας που συσχετίζω με την αντικουλτούρα της Δυτικής Ακτής των ΗΠΑ.
— Μεγαλώνοντας κοντά στις παραδόσεις των Amish, σίγουρα θα βιώσατε ποικιλοτρόπως την «ακαμψία» του φύλου, που αποτελεί παγιωμένη, δική τους βεβαιότητα. Πώς βλέπετε, λοιπόν, τώρα την επικρατούσα τάση, στον δυτικό κόσμο τουλάχιστον, προς μια ρευστότητα των φύλων, που είναι ένα θέμα, στο οποίο αναφέρεστε συχνά μέσα από τα έργα σας; Θεωρείτε ότι κατευθυνόμαστε προς την απελευθέρωση από την οδυνηρή αγωνία που προκαλεί η διαφορά των φύλων στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση ή μήπως οδεύουμε, τελικά, εκ νέου σε αδιέξοδο;
Είναι αλήθεια ότι μεγάλωσα σε μια υπερσυντηρητική κοινωνία, ιδιαίτερα όσον αφορά θέματα φύλου. Είχα πλήρη επίγνωση του ότι αν ήθελα να επαναστατήσω κατά των αξιών της πόλης μου, ο πιο γρήγορος τρόπος για να προκαλέσω κάποια αντίδραση θα ήταν εγώ ο ίδιος να εξερευνήσω και να πειραματιστώ με τη σεξουαλική μου ταυτότητα. Έτσι φεύγει από πάνω σου ένα βάρος, όταν σκέφτεσαι ότι κάποτε θα υπάρξει μια εκδοχή του εαυτού σου που δεν θα καταπιέζεται από τα κοινωνικά «πρέπει» του φύλου. Αυτή η πρόοδος πρέπει να συνεχιστεί ακόμα περισσότερο. Σε κάθε περίπτωση, είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στο να τα καταφέρουμε και μέρη όπως το Λος Άντζελες προσφέρουν σε πολλούς γνωστούς μου τη δυνατότητα να ζήσουν πιο ελεύθερα και ρευστά όσον αφορά το φύλο τους. Θέλω να πιστεύω ότι τα παιδιά μου δεν θα χρειαστεί να επιλέξουν ή να αποφασίσουν επειδή τους το επιβάλλουν αυτές οι πολιτισμικές νόρμες.
— Θα λέγατε ότι το στοιχείο του θυμού συνιστά κάποια ισχυρή εσωτερική δύναμη και επιθυμία που σας ωθεί να είστε δημιουργικός;
Θεωρώ ότι η τέχνη έχει θεραπευτική δράση.
— Συχνά περισυλλέγετε τα θραύσματα ενός έργου σας και τα δουλεύετε εκ νέου αρκετές φορές μέχρι να φτάσετε στο σημείο που θεωρείτε ότι το έργο ολοκληρώθηκε. Τι σημαίνει, τελικά, για εσάς αυτή η διαδικασία, μετά από τόσο καιρό που την αξιοποιείτε δημιουργικά;
Όλα αυτά τα χρόνια έχω δουλέψει πολύ. Κατά καιρούς ξεκινάω νέες σειρές, που τελειώνουν σε κάποια φάση, και αργότερα ξεκινάω ξανά με νέες μορφές. Οι ιδέες που δούλευα πριν από είκοσι πέντε χρόνια είναι ακόμα μαζί μου, αλλά αποδομημένες... πρέπει να ανασκαλέψω ακόμα περισσότερα συντρίμμια.
«Sterling Ruby at Cycladic: Ceramics»
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφύτου Δούκα 4, 210 7228321-3)
14/5 - 21/6
Με την υποστήριξη της γκαλερί Gagosian
Ωράριο λειτουργίας: Δευτ., Τετ., Παρ., Σάβ. 10:00-17:00 / Πέμ. 10:00-20:00, Κυρ. 11:00-17:00. Κλειστά κάθε Τρίτη.
Sterling Ruby - «That my nails can reach unto thine eyes»
Γκαλερί Gagosian (Αναπήρων Πολέμου 22, 210 3640215)
13/5 - 31/7
Ωράριο λειτουργίας: Τρ.-Σάβ. 11:00-19:00, Πέμ. 11:00-20:00
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
