Η βιβλιοθήκη καλύφθηκε από έναν κατάλευκο τοίχο, τα σανίδια-ψαροκόκαλο από ένα νέο δάπεδο και ο χώρος ελαχιστοποιήθηκε στο ισόγειο διαμέρισμα της οδού Μέρλιν 3, όπου βρίσκεται ο εκθεσιακός χώρος της γκαλερί Gagosian. Ο πορτογαλικής καταγωγής, αλλά μεγαλωμένος στη Γαλλία καλλιτέχνης Ντάβιντε Μπαλούλα έστησε μία in situ εγκατάσταση, εμπνευσμένη από τις βόλτες του στην Αθήνα και κυρίως από τον περίφημο περιβάλλοντα χώρο της Ακρόπολης που διαμόρφωσε ο Πικιώνης. Τα εγκαίνια της έκθεσής του είχαν μορφή περφόρμανς, καθώς ανάμεσα στα έργα και τις παρεμβάσεις του στο δάπεδο και τους τοίχους της γκαλερί δύο άντρες ερμήνευσαν, χωρίς μουσική, ένα ζεϊμπέκικο.
— Τι γνώριζες για την Ελλάδα και την Αθήνα πριν έρθεις; Οι πρώτες εντυπώσεις ήταν διαφορετικές από αυτές που περίμενες;
Δεν είχα επισκεφθεί ξανά την Ελλάδα. Έχω κάνα-δυο Έλληνες φίλους, οι οποίοι μου έχουν μιλήσει για τη χώρα, και, φυσικά, ήμουν πολύ περίεργος να τη δω από κοντά. Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, περισσότερο ακόμα και από σκόρπιους στίχους της Σαπφούς ή τον Ηράκλειτο και τους φίλους του, αυτό που κυρίως με ενδιέφερε πριν έρθω ήταν το φαγητό. Με το που έφτασα, ένα είναι βέβαιο, ότι δεν απογοητεύτηκα. Επιτέλους, κατάλαβα τι είναι η κάππαρη! Εννοώ, η καλή κάππαρη... Που δεν συγκρίνεται με όλες αυτές του εμπορίου με τα συντηρητικά, που ήξερα μέχρι τότε.
— Χρησιμοποιείς πολλά και διαφορετικά μέσα στη δουλειά σου, απ' όσο ξέρω. Τι σε ώθησε να χρησιμοποιήσεις στην Αθήνα μάρμαρο; Αναρωτήθηκα, μάλιστα, αν θα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για σένα να έχεις στη διάθεσή σου ένα παλιό, παροπλισμένο νεοκλασικό παρά ένα διαμέρισμα στο Κολωνάκι...
Πάντα τείνω να αντιδρώ στον χώρο και στο context, έτσι ώστε να προσφέρω στον εαυτό μου μια γκάμα επιλογών τη στιγμή της εγκατάστασης και να προσαρμόζομαι αναλόγως. Αυτό που πιθανόν συμβαίνει και με κάνει να καταλήγω σε ντόπια υλικά και στις συνήθειες των ανθρώπων είναι ότι, όπως είναι φυσικό, προσπαθώ να εναρμονιστώ με το περιβάλλον. Φαντάζομαι ότι είναι και μια δικαιολογία ώστε να συναντάω καινούργιους ανθρώπους – και τι καλύτερο από το να συνεργάζεσαι μαζί τους και να τους γνωρίζεις ουσιαστικότερα! Εντάξει, αν πιεις αρκετά ποτά μαζί τους και χορέψετε, αυτό υποθέτω πως βοηθάει ακόμα πιο πολύ. Αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι μπορείς να το κάνεις αυτό κάθε μέρα. Οπότε προσπαθώ να τα συνδυάσω όλα και να είμαι παραγωγικός. Ανέκαθεν μου προξενούσαν μεγάλο ενδιαφέρον τα παραπεταμένα υλικά, χαμένα κομμάτια, υπολείμματα, μπάζα, σκόνη, όλα όσα συνυπάρχουν με την κατασκευή. Επισκέφθηκα την Ακρόπολη κι ενθουσιάστηκα με το μονοπάτι που οδηγεί σε αυτήν –το δάπεδό του έχει «γυαλίσει» από την τριβή– αλλά και με την προσέγγιση του Πικιώνη, έναν αρχιτέκτονα που δεν γνώριζα πριν. Το μάρμαρο μπορεί να μετατραπεί στην πιο λεπτή σκόνη, τόσο ελαφριά που να την παίρνει ο αέρας. Μάλιστα, στο τέλος της μέρας μπορεί να χρειαστεί να λουστείς για να φύγει από το σώμα σου. Και μια και μιλάμε για μπάνιο, ήθελα να επέμβω και στην ντουζιέρα της γκαλερί, αλλά αυτό θα περιέπλεκε πολύ τα πράγματα στην έκθεση γενικότερα. Όσον αφορά αυτό που με ρωτάς, ίσως ένα νεοκλασικό σπίτι να με οδηγούσε σε κάτι εντελώς διαφορετικό, δεν ξέρω...
— Μεγάλωσες στη Γαλλία, αλλά έχεις πορτογαλική καταγωγή. Βρήκες ομοιότητες μεταξύ Ελλήνων και Πορτογάλων, υπήρξε κάτι που να σε βοήθησε να αναγνωρίσεις ευκολότερα την πραγματικότητά μας;
Πιστεύω ότι η Ελλάδα και η Πορτογαλία έχουν πολλά κοινά και υποθέτω ότι όντως είμαι κι εγώ ευαισθητοποιημένος σε σχέση με αυτά. Αλλά ζω σε μια τρίτη χώρα, η οποία μου δίνει πολλαπλές ταυτότητες. Αυτό είναι που μάλλον με κάνει περισσότερο συνειδητοποιημένο όσον αφορά τη γλώσσα, τις συνήθειες και την κουλτούρα. Πολύ απλά, η ελληνική κληρονομιά είναι παγκόσμια. Αποτελεί ένα συναρπαστικό κομμάτι της Γη. Έχει βαθιές ρίζες. Σκέψου τη φυσιολογία του εδάφους στα νησιά, τη σκληρότητά τους και τη «βαρύτητα» των βράχων. Το ίδιο και στα βουνά, η φύση της κατασκευής τους έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Το μάρμαρο είναι βαρύ υλικό, το ξέρω. Μπορεί να εντυπωσιάσει και να αφήσει έντονα τα σημάδια του. Ίσως να μην μπορεί να πετάξει στον αέρα, αλλά η μαρμαρόσκονη από αυτό προέρχεται κι έχει ενδιαφέρον η διαπίστωση ότι μια μάζα ελαφρότητας μας αποκαλύπτει πως ακόμα και κάτι βαρύ δεν διατηρείται απαραίτητα για πάντα.
— Η «καταστροφή» που προκάλεσες στον χώρο της γκαλερί είναι μια απόπειρα να κατευθύνεις μια κατάσταση περισσότερο από το να τη σχολιάσεις, σχεδόν σαν να θέλεις να επέμβεις στην ίδια τη ζωή; Προτιμάς κάτι τέτοιο από το να ξεκινάς από την αρχή;
Δεν πιστεύω ότι κάνουμε «κάτι από την αρχή». Είμαι ένας πραγματιστής που πιστεύει στην ανεξαρτησία και στη συνύπαρξη. Η κλίμακα και η οργάνωση ενός δωματίου, ενός κτιρίου, μιας πόλης, μιας ηπείρου, του ηλιακού συστήματος, όλων των πραγμάτων εν κινήσει, ακόμα και σε μοριακό επίπεδο, σχετίζονται μεταξύ τους πολύ, ανάλογα με τη γωνία από την οποία τα παρατηρείς. Οπότε, η φύση και ο τρόπος με τον οποίο δουλεύουμε μες στη φύση ομαδικά χρειάζεται να ανιχνευτεί σε διαφορετικές κινήσεις, ταχύτητα και μεγέθη, πιθανόν πολύ συχνότερα απ' όσο νομίζουμε. Περισσότερο από ποτέ πιστεύω ότι έχουμε αρχίσει να κατανοούμε την κλίμακα και τον ρυθμό, και μάλιστα όλο και γρηγορότερα. Αλλά ακόμα έχουμε θέματα σχετικά με την ιδιωτικότητα, καθώς προσπαθούμε να σκεφτούμε διαπλανητικά.
— Εννοώ αν η χρήση του μαρμάρου, φέρ' ειπείν, είναι μια δική σου προσπάθεια να συνδέσεις το ιστορικό και αισθητικό παρελθόν της Αθήνας με το παρόν. Όπως με τους δύο άντρες που χόρεψαν ζεϊμπέκικο στο opening, έναν χορό του οποίου οι ρίζες χάνονται στους αιώνες, αλλά επιβιώνει μέχρι σήμερα.
Παρελθόν και παρόν, ναι, και το μέλλον επίσης. Το ζεϊμπέκικο είναι καταπληκτικό! Θα μπορούσα να μιλάω ώρες γι' αυτό. Το χορευτικό μέρος ήταν αυτό που πραγματικά συμπλήρωνε την όλη εγκατάσταση. Η ανθρώπινη πλευρά των πραγμάτων, το συναισθηματικό λιθαράκι στην ύλη, στον χώρο και στα νοήματα. Είναι η εσωτερικότητα, η παράδοση, αλλά αυτοσχεδιαστική. Είναι η δημόσια εκδήλωση της αρρενωπότητας, αλλά με έναν άφυλο ηδονισμό.
— Για ποιον λόγο έχει σημασία η δυαδικότητα στη δουλειά σου, από πού ξεκίνησε αυτό; Δεν έχω ιδέα. Ίσως από το γεγονός ότι σκεφτόμαστε «από» το ίδιο μας το σώμα και καθεμιά σκέψη μας συνδέεται με μία άλλη;
Δεν ερμηνεύω απαραίτητα τη δυαδικότητα ως έχει, αλλά νομίζω ότι αυτό που με ενδιαφέρει σε αυτήν είναι η συνύπαρξη, ο χώρος, η πιθανή σύνδεση και η ένταση ανάμεσά τους.
— Η φθορά στα δύο έργα από μάρμαρο στην Αθήνα είναι σαν να εξηγεί γιατί η έκθεση δεν έχει τίτλο. Ο χρόνος έχει πάντα κυρίαρχο ρόλο στη δουλειά σου;
Χα! Θα μπορούσα να μιλάω ατέλειωτες ώρες για το ζήτημα αυτό, οπότε ας θέσω θέμα χρόνου και καλύτερα να ολοκληρώσουμε εδώ τη συνέντευξη....
Davide Balula
GAGOSIAN
Μέρλιν 3, Κολωνάκι,
210 3640215
Έως 19/12
Δευτ.-Παρ.: 11.00-18.00 & Σάβ.: 11.00-15.00
