Φόβος και παράνοια στο Ερμιτάζ: Ο παιδόφιλος Γκωγκέν, ο ρατσιστής Μάλεβιτς και ο μισογύνης Πικάσο

Φόβος και παράνοια στο Ερμιτάζ: Ο παιδόφιλος Γκωγκέν, ο ρατσιστής Μάλεβιτς και ο μισογύνης Πικάσο Facebook Twitter
Πάμπλο Πικάσο, Γυμνό Αγόρι, 1906.
0

Ήταν «παιδόφιλος» ο Γκωγκέν; «Ρατσιστής» ο Μάλεβιτς; Και «παιδόφιλος» και «μισογύνης» ο Πικάσο; Τα εισαγωγικά στους προσδιορισμούς μπορούν να προστεθούν ή να αφαιρεθούν αναλόγως πόσο σοβαρά παίρνει κανείς το «κατηγορητήριο» που έχει στηθεί - κουβέντα και ντόρος να γίνεται, βασικά – με αφορμή τη μεγάλη έκθεση με έργα από το Μουσείο Ερμιτάζ με τίτλο «Masters of Modern Art from the Hermitage» που μόλις εγκαινιάστηκε στη Νέα Νότια Ουαλία της Αυστραλίας και θα διαρκέσει ως τον ερχόμενο Μάρτιο.

Μάλεβιτς: «Μαύρη μαυρίλα πλάκωσε»

Φόβος και παράνοια στο Ερμιτάζ: Ο παιδόφιλος Γκωγκέν, ο ρατσιστής Μάλεβιτς και ο μισογύνης Πικάσο Facebook Twitter
Κάζιμιρ Μάλεβιτς, Μαύρο Τετράγωνο (περ.1932 - η συγκεκριμένη εκδοχή). Χρησιμοποιώντας ειδικό μικροσκόπιο, μια ερευνητική ομάδα , εντόπισε ένα σημείο στην άκρη του πίνακα όπου αναγράφονται το εξής επίγραμμα: «Μάχη νέγρων σε μια σκοτεινή σπηλιά».

Όταν το 1916 αποκαλύφτηκε για πρώτη φορά στην Αγία Πετρούπολη το «Μαύρο Τετράγωνο» του Κάζιμιρ Μάλεβιτς, ο καλλιτέχνης είχε δηλώσει θριαμβευτικά: «Μέχρι τώρα δεν είχαν γίνει απόπειρες τέτοιου είδους ζωγραφικής, χωρίς αναφορές στην πραγματική ζωή. Η ζωγραφική αποτελούσε την αισθητική αντίληψη ενός αντικειμένου αλλά ποτέ αυτοσκοπός». Όπως και το εμβληματικά πυκνό και αδιαπέραστο μυθιστόρημα του Τζέιμς Τζόις «Η αγρύπνια των Φίννεγκαν» (Finnegans Wake), το έργο του Μάλεβιτς ήταν σα να θέτει το ερώτημα: Πώς μπορεί κάποιο άλλο έργο τέχνης να υπάρξει μετά απ' αυτό;

Η αιώνια πλέον κληρονομιά του περιβόητου έργου ανατράπηκε θεαματικά πριν από λόγο καιρό από τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας. Χρησιμοποιώντας ειδικό μικροσκόπιο, μια ερευνητική ομάδα από την Κρατική Πινακοθήκη Τρετιακόφ στη Μόσχα, όπου στεγάζεται μια από τις τρεις πρωτότυπες εκδοχές του έργου, εντόπισε ένα σημείο στην άκρη του πίνακα όπου αναγράφονται το εξής επίγραμμα: «Μάχη νέγρων σε μια σκοτεινή σπηλιά». Η ομάδα κατέληξε ότι επρόκειτο σε ένα έργο του Γάλλου χιουμορίστα Αλφόνς Αλαΐς με τον παρόμοιο τίτλο – «κωμικό» παραλληλισμό στο απόλυτο μαύρο – «Νέγροι μαλώνουν σ' ένα κελί τη νύχτα» του 1897.

Ο Γκωγκέν στον παράδεισο των παρθένων

Φόβος και παράνοια στο Ερμιτάζ: Ο παιδόφιλος Γκωγκέν, ο ρατσιστής Μάλεβιτς και ο μισογύνης Πικάσο Facebook Twitter
Πωλ Γκωγκέν, Ο μήνας της Μαρίας ( Te Avae no Maria), 1899

Το 1891 ο Πωλ Γκωγκέν εγκατέλειψε την οικογένειά του για να ζήσει στον επίγειο παράδεισο της Ταϊτής. Εννιά μήνες μετά την άφιξή του στο νησί, έγραφε στον φίλο του Ζορζ-Ντανιέλ ντε Μονφρέντ: «Η ζωή μου πλέον είναι αυτή ενός αγρίου». Ο Γκωγκέν ζούσε στους πρόποδες ενός βουνού, κοντά στην άκρη ενός χωριού, και είχε αφοσιωθεί στη ζωγραφική πορτρέτων του τοπικού πληθυσμού, επιλέγοντας σχεδόν αποκλειστικά γυμνές ή μισοντυμένες νεαρές γυναίκες ως μοντέλα με φόντο ζωηρά τοπία, όπως στον πίνακα «Ο μήνας της Μαρίας» (Te Avae no Maria).

Είχε διάφορες ερωμένες και παντρεύτηκε ένα κορίτσι 13 χρονών το οποίο άφησε έγκυο το καλοκαίρι του 1892. Ο ίδιος ήταν 44. Επίσης είχε σύφιλη, την οποία απλόχερα εξάπλωσε στο νέο τόπο διαμονής του. Όπως γράφει ο συγγραφέας Geoff Dyer στο σπαρταριστό δοκίμιο του για τον καλλιτέχνη: «Πολλοί από τους πιο διάσημους πίνακες του Γκωγκέν απεικονίζουν ταϊτινά γκομενάκια που ήταν νεαρά και σέξι και έτρωγαν φρούτα και έμοιαζαν ευτυχή με την προοπτική να πλαγιάσουν με ένα συφιλιδικό σαρδανάπαλο που τα πόδια του ήταν γεμάτα εκζέματα».

Ο Πικάσο και το γυμνό αγόρι

Φόβος και παράνοια στο Ερμιτάζ: Ο παιδόφιλος Γκωγκέν, ο ρατσιστής Μάλεβιτς και ο μισογύνης Πικάσο Facebook Twitter
"Ποιος γονιός στην κουλτούρα φόβου και παράνοιας της εποχής μας, θα άφηνε το παιδί του να ποζάρει γυμνό για έναν ζωγράφο;"... Πάμπλο Πικάσο, Γυμνό Αγόρι, 1906.

Ο Πικάσο έχει βρεθεί συχνά στο στόχαστρο κατηγοριών σχετικά με τον – δύσκολο να αμφισβητηθεί – μισογυνισμό του και την εν γένει συμπεριφορά του στις ερωτικές σχέσεις του, και ειδικά σ' εκείνη με την 17χρονη μούσα του Μαρί-Τερέζ Βαλτέρ, την οποία άφησε έγκυο το 1935.

Τι γίνεται όμως στην περίπτωση του νεαρού αγοριού στον πίνακα «Γυμνό αγόρι» από την Ροζ Περίοδο του καλλιτέχνη της διετίας 1904-1906; Η πόζα του αγοριού θυμίζει τις εξιδανικευμένες φιγούρες των αρχαιοελληνικών αγαλμάτων που μελετούσε ο Πικάσο στο Λούβρο. Ενώ υπάρχει φυσικά μακραίωνη παράδοση γυμνών στην τέχνη, το αγόρι του Πικάσο φαντάζει στους καιρούς μας «ανάρμοστο» στην προεφηβική του γύμνια.

Το γεγονός ότι απεικονίζει ζωντανό μοντέλο, σημαίνει ότι ένα παιδί γύρω στα δέκα πόζαρε γυμνό μπροστά στον καλλιτέχνη για ώρες, αν όχι μέρες. Δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι ο Πικάσο εκμεταλλεύτηκε ή κακομεταχειρίστηκε το μοντέλο καθ΄ οιοδήποτε τρόπο, όμως ποιος γονιός στην κουλτούρα φόβου και παράνοιας της εποχής μας, θα άφηνε το παιδί του να ποζάρει γυμνό για έναν ζωγράφο;

Με πληροφορίες από τον The Guardian

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η «λίστα Τραμπ» και τα «απαράδεκτα έργα τέχνης» οδηγούν σε μια άλλη Αμερική

Εικαστικά / Tο μένος του Τραμπ για το Smithsonian: Λογοκρισία, ρατσισμός, λίστες με «απαράδεκτα» έργα

Με στόχο το μεγαλύτερο συγκρότημα μουσείων και ερευνητικών κέντρων στον κόσμο, ο Τραμπ επιχειρεί να ασκήσει έλεγχο και λογοκρισία σε έργα τέχνης και στο περιεχόμενο εκθέσεων, κατηγορώντας το Smithsonian ως «woke» και απειλώντας με περικοπές της χρηματοδότησής του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Εικαστικά / Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Μια από τις πιο εξέχουσες συλλέκτριες στην Ευρώπη, η οποία έχει αφήσει το αποτύπωμά της και στην Ύδρα, αποφάσισε να πουλήσει τη συλλογή σουρεαλιστικής και μεταπολεμικής τέχνης που στεγάζει στο σπίτι της στο Λονδίνο -τη μεγαλύτερη αυτού του είδους- σε μια δημοπρασία-ορόσημο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χάρις Επαμεινώνδα: Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις

Εικαστικά / Χάρις Επαμεινώνδα: «Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις»

Η βραβευμένη με Αργυρό Λέοντα Κύπρια εικαστικός συνθέτει έναν κόσμο θραυσμάτων, αποκομμάτων της εσωτερικότητας, με ελλειπτικές εικόνες, τον οποίο μας προκαλεί να ανακατασκευάσουμε μέσα από τη σταδιακή του αποκάλυψη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
 Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Εικαστικά / Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Οι δύο καλλιτέχνες με καταγωγή από Κύπρο και Ελλάδα αντίστοιχα, παρουσιάζουν νέα έργα τους σε μια από τις σημαντικότερες εικαστικές διοργανώσεις της Βρετανίας που φιλοξενεί 30 καλλιτέχνες και συλλογικότητες, με αναθέσεις και θεματικές που έχουν να κάνουν με τη γεωγραφία και τις αξίες που διαπερνούν την πόλη αυτή: καταγωγή και μνήμη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μια έκθεση για την πολύχρωμη, πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Εικαστικά / Μια έκθεση για την πολύχρωμη και πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Τόνι Μιλάκης καταγράφει μια πόλη που η πραγματικότητα προσφέρει τις καλύτερες ζωγραφικές λύσεις, που ακόμη και το πιο ευφάνταστο μυαλό ενός καλλιτέχνη δεν μπορεί να τις επινοήσει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK Ο Ζαν Φρανσουά Μιλέ και η ατέρμονη γοητεία της φύσης και των εργατών της γης

Εικαστικά / Ζαν Φρανσουά Μιλέ: ο ζωγράφος που ο Βαν Γκογκ αποκαλούσε «πρωτοπόρο»

«Όσο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο νομίζω ότι ο Μιλέ πίστευε σε κάτι ανώτερο» έγραφε ο Βαν Γκογκ για τον «ζωγράφο των χωρικών» αλλά και έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού. Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου τον τιμά με μια μεγάλη έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το Μοναστήρι του Καρόλου: Το μουσείο του «κομμωτή των σταρ»

Εικαστικά / Κάρολος: O «κομμωτής των σταρ» έχει πλέον δικό του μουσείο στα Χανιά

Το «Μοναστήρι του Καρόλου», ένα ενετικό κτίσμα του 1583 και κατοικία του αυτοδίδακτου δημιουργού από το 1991, έχει μετατραπεί σε ένα μοναδικό καταφύγιο όπου συνυπάρχουν η ιστορία της κομμωτικής, έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών μαζί με μνήμες της Μαρίας Κάλλας, της Μπριζίτ Μπαρντό αλλά και της Μαντάμ Ορτάνς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

Εικαστικά / Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

«Τα έργα του αποθεώνουν την ικανότητα του έρωτα να μας αποσπά από την ιδέα του θανάτου». Και έχουμε την ευκαιρία να τα δούμε στην αναδρομική έκθεση του Ιδρύματος Γουλανδρή στην Άνδρο, και στην Αθήνα. Όλα σχεδόν, εκτός από το πιο γνωστό του, το οποίο οι επιμελητές απέρριψαν ως «κραυγαλέο»...
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το Fondation Louis Vuitton υποδέχεται 270 έργα του Gerhard Richter σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση

Εικαστικά / Gerhard Richter: «Τώρα που δεν απέμειναν ιερείς ή φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες είναι οι σημαντικότεροι άνθρωποι στον κόσμο»

270 έργα ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή ζωγράφους θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο Fondation Louis Vuitton σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Εικαστικά / Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Μια διεθνής έκθεση με 241 φωτογραφίες, που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν δει το φως δημοσιότητας και αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της ζωής της πιο διάσημης ζωγράφου του 20ού αιώνα, κάνει στάση το φθινόπωρο στη συμπρωτεύουσα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Έκθεση αφισών στην Ύδρα μιας Ελλάδας ανόθευτης και ταπεινής

Εικαστικά / Πώς διαφήμιζε η Ελλάδα τον εαυτό της στο εξωτερικό από το ’30 έως το ’60;

Μια σειρά αφισών του ΕΟΤ, σε μια έκθεση που φιλοξενείται στην οικία Λαζάρου Κουντουριώτη, αποκαλύπτει τις πρώτες απόπειρες και τα αρχικά βήματα του ελληνικού τουρισμού, με την υπογραφή σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Εικαστικά / Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Έχει βοσκήσει πρόβατα, έχει πουλήσει κουλούρια και έχει δουλέψει στην οικοδομή, μέχρι που αποφάσισε ότι το μόνο που ήθελε να γίνει είναι καλλιτέχνης. Τελικά, εξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους και διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες δημιουργούς. Ο πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ είναι άνθρωπος από σπάνια πάστα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Εικαστικά / «Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Μια μεγάλη έκθεση στο Σικάγο εξετάζει την γκέι ταυτότητα ως ιστορικό φαινόμενο μέσα από 300 έργα που δημιουργήθηκαν κυρίως στην περίοδο μεταξύ του 1869, όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η λέξη «ομοφυλόφιλος», και του 1939
THE LIFO TEAM
Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Εικαστικά / Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Σε μια σειρά έργων που παρουσιάζει το θαύμα της ανθοφορίας των λουλουδιών και των φυτών, μια από τις πιο αξιοσέβαστες καλλιτέχνιδες της Σουηδίας στρέφεται σε έναν κόσμο ομορφιάς, γαλήνης και ισορροπίας για να αποκαλύψει αλήθειες για την ανθρώπινη κατάσταση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση που μας ταξιδεύει στις διαχρονικές του συνδέσεις

Εικαστικά / Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση για τις διαχρονικές του συνδέσεις

Μπορεί η σύγχρονη τέχνη να συνομιλήσει δημιουργικά με την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά; Στην ΕΦΑ Κυκλάδων πίστεψαν στο «στοίχημα» και έτσι προέκυψε μια έκθεση με ξεχωριστό ενδιαφέρον στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ