Ανοίγοντας την πόρτα του εργαστηρίου του Προκόπη Βλασερού, ενός από τους πιο ταλαντούχους δημιουργούς ειδικών εφέ στη χώρα μας, σε ένα ισόγειο διαμέρισμα στα Εξάρχεια, μπαίνουμε σε έναν χώρο που θυμίζει σκηνή από ταινία τρόμου.
Κεφάλια κρεμασμένα στους τοίχους αλλά και τακτοποιημένα σε ειδικές προθήκες, τέρατα όλων των ειδών, καμένα πτώματα, κομμένα χέρια, δάκτυλα και γλώσσες, δόντια και ένα σωρό καλούπια, γύψινα ομοιώματα, τσεκούρια και μαχαίρια.
«Αυτός είναι ο κόσμος μου», λέει χαμογελώντας «Εδώ περνάω άπειρες ώρες, συχνά ολόκληρα 24ωρα και βάλε», προσθέτει καθώς ξεκινά την «ξενάγηση». Σε ένα μεγάλο δωμάτιο με κάμποσα τραπέζια εργασίας οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με ένα σωρό εργαλεία. Μπογιές, σπρέι και διάφορα υλικά υπάρχουν παντού σε διάφορα δοχεία, πινέλα, μίξερ και ένα σωρό άγνωστα (σε μένα) μηχανήματα.
«Σαν να μπαίνω στο εργαστήριο του τρελού επιστήμονα είναι», του λέω. Και όντως κάπως έτσι είναι μια και για τη δημιουργία των ειδικών εφέ χρειάζεται κανείς να έχει γνώσεις όχι μόνο τέχνης και γλυπτικής αλλά και οδοντοτεχνίας, χημείας, ιατρικής, ανατομίας, χειρουργικής, δερματολογίας ακόμα και μακιγιάζ και ηλεκτρολογίας.
Η πρώτη ταινία που είδα και μου κόλλησε το μικρόβιο των ειδικών εφέ ήταν Ο Χταποδάνθρωπος (Octaman), μια b-movie του 1971. Όσο και να ακούγεται υπερβολικό, από τότε ήξερα ότι ήθελα να είμαι αυτός που θα φτιάξει το τέρας, όπως ο Δρ Φρανκεστάιν έφτιαξε το δικό του τέρας.
Ο 33χρονος Προκόπης είναι εντελώς αυτοδίδαχτος. «Δεν πήγα σε καμία σχολή. Είχα μονάχα την τιμή να με δεχθεί πριν από ορισμένα χρόνια ο Dick Smith και να πάρω το πτυχίο παρακολούθησης του σεμιναρίου του», λέει τονίζοντάς μου ότι πρόκειται για τον γκουρού των ειδικών εφέ. «Έχει κάνει τα εφέ για θρυλικές ταινίες όπως Ο Εξορκιστής, Ο Νονός και Ο Ταξιτζής. Όλα αυτά που γίνονται ακόμα και σήμερα βασίζονται σε τεχνικές αυτού του φοβερού τύπου».
Στον Προκόπη άρεσε, και ακόμα αρέσει, να βλέπει ταινίες τρόμου και επιστημονικής φαντασίας. Λάτρευε τα b-movies και τα σπλάτερ. «Η πρώτη ταινία που είδα και μου κόλλησε το μικρόβιο των ειδικών εφέ ήταν Ο Χταποδάνθρωπος (Octaman), μια b-movie του 1971. Όσο και να ακούγεται υπερβολικό, από τότε ήξερα ότι ήθελα να είμαι αυτός που θα φτιάξει το τέρας, όπως ο Δρ Φρανκεστάιν έφτιαξε το δικό του τέρας», λέει.
Μικρός όταν ήταν, τρελαινόταν να μεταμφιέζεται τις Απόκριες σε βρικόλακα, ζόμπι και όλα τα σχετικά. «Έβγαιναν τότε κάποια kits τύπου "γίνε ο δράκουλας" και ήταν τα αγαπημένα μου. Λαστιχένια δόντια, νύχια, ψεύτικο αίμα, όλα αυτά ήταν τα παιχνίδια μου».
Αν και ξεκίνησε να σπουδάζει αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης, κάποια στιγμή ξεκίνησε να βλέπει βιντεάκια στο Ίντερνετ που είχαν making of από ταινίες, ή ακόμα και tutorials για το πώς κανείς μπορεί να φτιάξει μόνος του διάφορα props και προσθετικά. «Και φυσικά κάπου εκεί ξεκίνησα να παραγγέλνω υλικά από το εξωτερικό. Σιλικόνη, λάτεξ, αφρώδες latex, πολυουρεθάνη. Στην ουσία ξόδευα μεγάλα ποσά για ένα χρονικό διάστημα πειραματιζόμενος με όλα αυτά». Και κάπου εκεί εγκατέλειψε τις σπουδές του εφόσον αποφάσισε να αφοσιωθεί σε αυτό που αγαπούσε πραγματικά.
«Ταλαιπωρήθηκα πολύ στην αρχή μέχρι να μάθω από μόνος μου να χειρίζομαι τα υλικά. Στην ουσία ακολούθησα την τεχνική "trial and error". Δοκιμάζοντας και αποτυγχάνοντας», λέει. Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποια σχολή που να σου μαθαίνει να κατασκευάζεις ειδικά εφέ. «Οι σχολές που λένε ότι το κάνουν στην ουσία σου μαθαίνουν μέσα από το μακιγιάζ βασικά πράγματα, όπως να κάνεις ένα μώλωπα ή μια γρατζουνιά. Δεν μαθαίνεις όμως πουθενά να φτιάχνεις γύψους, να δημιουργείς ομοιώματα, να κάνεις γλυπτική».
«Στην αρχή όταν ξεκινούσα να φτιάχνω διάφορα, ένα κομμένο χέρι για παράδειγμα, συχνά το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό». Το κλειδί της επιτυχίας για τον Προκόπη είναι η επιμονή. «Να μην το βάζεις κάτω. Α, και κάμποση υπομονή φυσικά και άπειρες ώρες στο εργαστήριο. Είναι καλλιτεχνική η δουλειά μας και δεν έχουμε ωράρια. Όταν υπάρχει δουλειά που πρέπει να βγει θα κάτσουμε να την κάνουμε όσες ώρες και να πάρει».
Λέει πως του αρέσουν τα δύσκολα πρότζεκτ. Τα εκλαμβάνει ως πρόκληση, άλλωστε βαριέται να κάνει τα ίδια και τα ίδια. «Ένα από τα πιο δύσκολο εφέ είναι οι καλές γηράνσεις, όσο κι αν ακούγεται περίεργο. Κι αυτό γιατί όλοι έχουν πολλές εικόνες από γερασμένους ανθρώπους. Επιπλέον, καλούμαστε να προβλέψουμε τη γήρανση που θα επέλθει στο πρόσωπο του κάθε ηθοποιού που παίζει έναν συγκεκριμένο ρόλο. Είναι πολύ δύσκολο να ξεγελάσεις τον θεατή πάνω σε αυτό Είναι πιο εύκολο να φτιάξεις έναν λυκάνθρωπο παρά μια επιτυχημένη γήρανση».
Στην κουζίνα του έχει (ψεύτικο) αίμα στα πλακάκια και αν ανοίξεις την κατάψυξη έχει μπουκάλια με «αίμα» που παρασκευάζει ο ίδιος. Είναι και ασφαλές για πόση μια και το παρασκευάζει με βρώσιμα υλικά, μου λέει. «Ο κάθε εφετζής έχει τη δική του φόρμουλά και όπως καταλαβαίνεις είναι μυστική. Είναι πάντως μελετημένο ώστε να γράφει πολύ καλά στον φακό, πάνω σε διάφορες επιφάνειες να στέκεται σαν πραγματικό αίμα και επίσης να φεύγει από τα ρούχα καλύτερα από κάθε άλλο αίμα. Για το ενδυματολογικό έχει τεράστια σημασία αυτό, γιατί για τους ενδυματολόγους όταν πας στο γύρισμα είσαι αυτός που θα λερώσει τα ρούχα», λέει γελώντας.
Σε ένα άλλο δωμάτιο έχει ένα τεράστιο αρχείο με τόμους ιατροδικαστικής, φωτογραφικό υλικό από πραγματικά εγκλήματα και πτώματα, βιβλία ανατομίας και χειρουργικής. «Όταν ξεκινάω να κάνω κάποια δουλειά προηγείται το διάβασμα και η παρατήρηση πραγματικών γεγονότων. Ο θεατής, ακόμα και δεν έχει δει ποτέ ένα καμένο πτώμα, έχει μια εικόνα στο μυαλό του από παρόμοια πράγματα που έχει δει. Οπότε εμείς προσπαθούμε να είμαστε όσο πιο αληθοφανείς γίνεται».
Είναι ένα σωρό μικρά στοιχεία όλα αυτά που μπορούν να πείσουν τον θεατή. Γι' αυτό και η δουλειά του δημιουργού των ειδικών εφέ παίζει πολύ στην λεπτομέρεια. «Αν σου ξεφύγει κάτι, πάει το έχασες. Θα φαίνεται ψεύτικο. Πολύ σημαντικό ρόλο επίσης παίζει και η καλή επικοινωνία με τον σκηνοθέτη. Πολλές φορές πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στο κινηματογραφικά ορθό και στον ρεαλισμό. Είναι μια πρόκληση πάντα αυτό διότι καμιά φορά ο απόλυτος ρεαλισμός γράφει ψεύτικος και φαίνεται σαν κακό εφέ».
Το ξεκίνημά του ο Προκόπης το έκανε σε μια τηλεοπτική σειρά (τα Μαύρα Μεσάνυχτα), σε μια συνεργασία με τον σκηνοθέτη Πάνο Κοκκινόπουλο. «Μετά ξέρεις, το ένα φέρνει το άλλο, όπως γίνεται ίσως και σε όλες τις δουλειές», λέει. Μέχρι στιγμής έχει συμμετάσχει σε ένα σωρό κινηματογραφικές ταινίες, θεατρικές παραστάσεις και διαφημιστικά σποτ ενώ τώρα τελευταία έχει ξεκινήσει να φτιάχνει προσθετικά μέλη για ανθρώπους που έχουν υποστεί κάποιο ατύχημα ή ακρωτηριασμό, συνεργαζόμενος με έναν ιατρικό όμιλο.
«Νιώθω πολύ περήφανος για αυτή την τελευταία μου ενασχόληση. Είναι τέλειο το συναίσθημα του να βλέπεις ότι αυτό που κάνεις μπορεί να βοηθήσει ένα συνάνθρωπό σου να έχει μια κανονική ζωή. Είναι πολύ συγκινητικό. Επιπλέον, η δημιουργία ορθοπεδικών προσθετικών είναι κάτι που δίνει νέα πνοή στη δουλειά μου», μου λέει.
Εκτός από αυτό όμως αξίζει να αναφερθεί ότι ο Προκόπης υπήρξε και δύο φορές προτεινόμενος για το βραβείο ειδικών εφέ από την Ελληνική Εταιρεία Κινηματογράφου. Η μία ήταν για το Republic του Δημήτρη Τζέτζα και η άλλη για το Νήμα του Αλέξανδρου Βούλγαρη (The Boy). Ανάμεσα στο πλούσιο βιογραφικό του είναι και η συμμετοχή του σε ταινίες όπως το Miss Violence του Αλέξανδρου Αβρανά, το Success Story του Περάκη, η Πολυξένη της Δώρας Μασκλαβάνου και σε θεατρικές παραστάσεις όπως το FAUST της Κατερίνας Ευαγγελάτου, το Εdelweiss Bells του Γιαννη Κακλέα και ο ΑΡΗΣ του Βασίλη Μπισμπίκη. Μια από τις τελευταίες του δουλειές ήταν και η ταινία 37 μέρες σε σκηνοθεσία Νικολέτας Λεούση, με πρωταγωνίστρια την «έγκυο» Έλλη Τρίγγου.
Δείτε περισσότερες δουλειές του Προκόπη Βλασερού εδώ και εδώ.
