Βοτανικός, Κυριακή βράδυ. Αφήνεις πίσω σου την πολύβουη Κωνσταντινουπόλεως και περπατάς στα στενά δρομάκια της περιοχής. Εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, κλειστά συνεργεία, διώροφες κατοικίες και καταστήματα ψιλικών βγαλμένα από άλλη εποχή. Στην οδό Μελενίκου ο πολυχώροςVault φιλοξενεί για δεύτερη συνεχή χρονιά το έργο του Μάκη Τσίτα, Μάρτυς μου ο Θεός που είναι βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημά του που πέρυσι είχε τιμηθεί με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την σκηνοθεσία έχει αναλάβει η Σοφία Καραγιάννη, ενώ στον πρωταγωνιστικό ρόλο είναι ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης. Πρόκειται για έναν μονόλογο που εκτυλίσσεται με φόντο την Αθήνα του 2004 και κεντρικό ήρωα τον Χρυσοβαλάντη. Έναν τυπικό αντιήρωα της εποχής μας, οπλισμένο με χιούμορ, ο οποίος είναι πενηντάρης, άνεργος και με υγεία κλονισμένη. Ο Χρυσοβαλάντης είναι ο άνθρωπος που όλοι έχουμε δει σε διάφορες στιγμές στην πόλη. Στα σκαλιά κάποιας εκκλησίας, να βγαίνει από οίκους ανοχής αλλά και στους δρόμους με σκυμμένο το κεφάλι και τις σκέψεις του να τον βομβαρδίζουν. Η ζωή του είναι μια συνεχής αναμέτρηση με την πραγματικότητα. Οι γυναίκες που συναντά, οι εργοδότες του, ακόμη και η ίδια η οικογένειά του τον προδίδουν και όλα αυτά εξελίσσονται παράλληλα με μια κοινωνία που, παρά την επιφανειακή ευμάρεια, βυθίζεται καθημερινά στην παρακμή. Το σκηνικό της παράστασης λιτό και απλό. Ένα παγκάκι, μια καφέ τσάντα με τα απαραίτητα και ο πρωταγωνιστής ντυμένος με την επίσημη εμφάνιση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Η ώρα περνά χωρίς να το αντιληφθείς, η ερμηνεία καθηλωτική και όταν μια παράσταση σε ακολουθεί είναι σίγουρο ότι έχει πετύχει τον σκοπό της.
Ζούμε ένα κοινωνικοπολιτικό θρίλερ. Άνθρωποι που πνίγονται στο νερό, άνθρωποι που πνίγονται στην απελπισία και στην ανεργία, άνθρωποι που πέφτουν γιατί δεν αντέχουν, άνθρωποι που σωπαίνουν, άνθρωποι που φωνάζουν και δεν ακούγονται. Και επειδή στα θρίλερ από κάποιο σημείο και μετά συνηθίζεις το αίμα και τον τρόμο φοβάμαι την εξοικείωση με όλη αυτή την κατάσταση.
«Τον αγάπησα τον Χρυσοβαλάντη» λέει ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης. «Από την ανάγνωση του βιβλίου. Μετά, κάθε φορά που διάβαζα το θεατρικό, πάντα στο τέλος με έπιανα να συγκινούμαι. Ώσπου τρεις βδομάδες πριν την πρεμιέρα είπα ότι αυτός είσαι εσύ. Οι άλλοι θα γελάνε και θα συγκινούνται μαζί σου. Λατρεύω να παίζω την παράσταση. Μου δίνει την ευκαιρία να βγάλω όλα τα όπλα της υποκριτικής φαρέτρας μου, αυτά που έχω τελοσπάντων, να τα δουλέψω, να τα αναπτύξω και να πειραματιστώ. Ένα άλλο στοιχείο που με τρελαίνει είναι οι ψαλμοί. Από μικρός ψάλλω δίπλα στον πατέρα μου που ασχολείται επαγγελματικά με την βυζαντινή μουσική, οπότε όλο αυτό το θεώρησα ευτυχή συγκυρία. Επίσης, σημαντικά στοιχεία που με ελκύουν στον Χρυσοβαλάντη είναι το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός του, πατήματα πολύτιμα για μένα, ώστε να μπορέσω να τον σκιτσάρω. Το Μάρτυς μου ο Θεός, θεωρώ ότι είναι μια τυχερή παράσταση όσον αφορά τη συνεργασία συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιού. Μας ενώνει η αγάπη μας για τον ήρωα, σε βαθμό που να αναδεικνύουμε πλήρως και τις στραβές πλευρές του χαρακτήρα του. Μας ενώνει και η ανάγκη μας να βροντοφωνάξουμε όλες τις κοινωνικοπολιτικές αλήθειες που εντοπίσαμε στο έργο».
Η Σοφία Καραγιάννη, η σκηνοθέτιδα, υποστηρίζει ότι «ο Μάκης Τσίτας έδωσε στην νεοελληνική λογοτεχνία έναν από τους πιο καλογραμμένους ήρωες. Ο Χρυσοβαλάντης μέσα από τον ατέρμονο μονόλογό του όχι μόνο εκφράζει τις σκέψεις όλων μας, αλλά καταφέρνει μέσα από τη περιγραφή της δικής του ‘ρημαγμένης’ ζωής, ταυτόχρονα, να σκιαγραφήσει μια κοινωνία που νοσεί αλλά δεν το έχει καταλάβει, αφού ο ήρωας υποφέρει σε στιγμή ακατάλληλη, λίγο πριν τους Ολυμπιακούς αγώνες, εκεί που η χώρα έχει βάλει τα καλά της και ετοιμάζεται να ζήσει μεγάλες στιγμές. Εκείνη την εποχή αν θυμάστε η Αθήνα ήταν πεντακάθαρη από αδέσποτα, τρελούς και επαίτες. Για τον Χρυσοβαλάντη η εργασία δεν είναι μόνο βιοπορισμός αλλά και ισορροπία, για αυτό όταν μένει άνεργος χάνει την εσωτερική του ισορροπία και όλα βγαίνουν στη φόρα. Θεοφοβούμενος, ξενοφοβικός, αφελής, φοβισμένος και βαθειά μόνος καταφεύγει στο Θεό και δημιουργεί μια μοναδική σχέση μαζί του».
«Η κοινωνία που ζούμε θεωρείς ότι εξουδετερώνει -κατά κάποιον τρόπο- τους αδύναμους και ευνοεί τους ισχυρούς;» την ρωτώ. «Αυτό ακριβώς είναι το θέμα και η αρετή αυτού του κειμένου. Ο Τσίτας πολύ έξυπνα, μέσα από την πορεία αλλά κυρίως την κατάληξη του ήρωα, μας δείχνει μια κοινωνία που έχει εφεύρει έναν πανίσχυρο μηχανισμό εξουδετέρωσης των αδύναμων. Τον Χρυσοβαλάντη τον προδίδουν όλοι, οι εργοδότες του, το περιβάλλον του, οι γυναίκες και κυρίως η ίδια του η οικογένεια. Άνεργος και χρεοκοπημένος δεν θα μπορούσε να έχει καμία τύχη», απαντά. «Όταν πρωτοδιάβασα το έργο πίστεψα πως ο Χρυσοβαλάντης είναι ένας χαρακτήρας με υπερβολικά πολλά αλληλοσυγκρουόμενα χαρακτηριστικά που δεν τα συναντάς εύκολα σε άτομα γύρω σου. Ότι ήταν ένας άνθρωπος που υπάρχει, αλλά πρέπει να τον πετύχεις κάπου μέσα στο πλήθος. Στη διάρκεια των παραστάσεων πέρυσι, θεατές έρχονταν και μου έλεγαν διάφορες περιπτώσεις ανθρώπων του περιβάλλοντός τους, που ήταν σε λίγο πιο ‘μειονεκτική’, ας πούμε, θέση από τον ήρωα μας. Και μάλιστα ο αριθμός αυτών των συνανθρώπων μας άρχισε στα μάτια μου να φαίνεται μεγάλος. Μπορεί να μην είναι ο τύπος του μέσου Έλληνα στην πλειοψηφία, αλλά σίγουρα όλοι μας έχουμε ένα ή περισσότερα στοιχεία από τον ταλαίπωρο χιουμορίστα Χρυσοβαλάντη», επισημαίνει ο Ιωσήφ. «Με την οικονομική κρίση υπήρξε ένα ξεγύμνωμα. Όλα ήρθαν στο φως. Και τα καλά και τα στραβά. Έπεσαν οι μάσκες. Στις προσωπικές, στις κοινωνικές, στις οικονομικές αλλά και στις οικογενειακές σχέσεις. Σαφώς και αναδύθηκαν δυνάμεις δημιουργικές ,όπως σε κάθε κρίση, σαφώς και χάλασαν σχέσεις και κάποιοι έπεσαν από τα σύννεφα για ανθρώπους που είχαν γύρω τους, σαφώς και αναπτύχθηκαν πολλά κινήματα αλληλεγγύης και ας μην προβάλλονται ποτέ, σαφώς κάποιοι αναθεώρησαν πράγματα για τον εαυτό τους, για το τι σημαίνει επιβίωση, για το πώς είναι να είσαι σε μια μόνιμη ανασφάλεια σε σχέση με την επιβίωση. Πάντα για μένα τα πράγματα και τα γεγονότα έχουν πολύπλευρα αποτελέσματα», τονίζει.
«Ο ήρωας επισκέπτεται τους οίκους ανοχής, αγαπά τις γυναίκες, μιλά συνεχώς για αυτές. Τελικά, η ζωή αναγεννιέται μέσα από τον έρωτα;». «Σκεφτείτε τι θα ήταν η ζωή χωρίς έρωτα. Για μένα είναι η κινητήριος δύναμη των πάντων. Αν σε χτυπήσει το βελάκι, τι μπορεί να σε κάνει να συγκρατηθείς. Η ζωή γεννιέται και υπάρχει για τον έρωτα. Ο Πλάστης, όποιος και αν ήταν, είχε μεγάλη έμπνευση και μεγάλη αγάπη για μας, όταν αποφάσισε να μας τον στείλει. Ο Χρυσοβαλάντης εναγωνίως ψάχνει τον έρωτα, την αγάπη, το απλό χάδι, την τρυφερότητα. Μιλάει τρυφερά στις πόρνες και τις εκτιμά περισσότερο από τις υπόλοιπες γυναίκες. Τις υπόλοιπες τις κριτικάρει κατά περίσταση, αλλά προφανώς και δεν έχει καμία ελπίδα μαζί τους, όπως θα καταλάβει κάποιος που θα δει την παράσταση. Είναι ένα πλάσμα που αναζητά την αγάπη. Την βρίσκει όμως; Μόνο στον Θεό, στον δικό του Θεό, με τον οποίο κάνουν τις πιο ωραίες και αστείες συζητήσεις και στη γιαγιά του τη Χρυσοβαλαντία, με την οποία έχει το ίδιο όνομα και σχεδόν την ίδια κατάληξη, όπως θα διαβάσει κάποιος στο έξοχο βραβευμένο έργο του Μάκη Τσίτα», αφηγείται.
«Σκέφτομαι μήπως συντελείται σιγά - σιγά η άλωσις της Ελλάδος. Κι αυτή τη φορά δεν υπάρχει κερκόπορτα. Μήπως εθελουσίως προετοιμάζεται η Ελλάς για την αυτοπαράδοση της; Και μήπως η επίσημη τελετή παράδοσης θα είναι η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων; Ανοίξαμε διάπλατα τις πύλες και το βάραθρο στο βάθος; Οδεύουμε προς βύθιση; Τουλάχιστον να μας ρίξουν στα μαλακά, πάει στην ευχή. Αλλά πολύ φοβάμαι ότι αυτοί που κινούν τα νήματα έχουν σκοπό να μας τινάξουν πάνω στα βράχια, πάνω στα κοφτερά, απόκρημνα βράχια».
«Ζούμε μέρες απώλειας; Καθημερινά χάνονται ζωές, θέσεις εργασίας και μισθοί». «Ζούμε ένα κοινωνικοπολιτικό θρίλερ» λέει η Σοφία. «Άνθρωποι που πνίγονται στο νερό, άνθρωποι που πνίγονται στην απελπισία και στην ανεργία, άνθρωποι που πέφτουν γιατί δεν αντέχουν, άνθρωποι που σωπαίνουν, άνθρωποι που φωνάζουν και δεν ακούγονται. Και επειδή στα θρίλερ από κάποιο σημείο και μετά συνηθίζεις το αίμα και τον τρόμο φοβάμαι την εξοικείωση με όλη αυτή την κατάσταση». Υπάρχει κάτι που να σας δίνει ελπίδα σήμερα; με τον Ιωσήφ να λέει «βέβαια. Είμαι αρκετά αισιόδοξος και δεν αφήνω εύκολα κάτι να μου ρίξει τη διάθεση μου και εννοώ από τα καθημερινά ζητήματα. Ελπίδα μου δίνει η δημιουργία, το να είσαι αεικίνητος και να δημιουργείς. Ελπίδα μου δίνουν οι ανθρώπινες σχέσεις, οι φίλοι μου, η οικογένειά μου, οι ωραίες συζητήσεις και φυσικά μια κρύα μπύρα λέγοντας χαζομαρούλες και γελώντας ακατάπαυστα γύρω από ένα τραπέζι».
Ιnfo:
Μάρτυς Μου ο Θεός
Πολυχώρος Vault: Μελενίκου 26, Βοτανικός, 2130356472, 6945993870,
Κάθε Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 21:00
Τιμές εισιτηρίων: 10 ευρώ (κανονικό), 8 ευρώ (προπώληση, φοιτητικό, ΑΜΕΑ, άνω των 65 και πολυτέκνων) και 5 ευρώ (ανέργων)
σχόλια