Γιατί δεν θα σταθώ όρθια όταν ηχήσει η σειρήνα της Ημέρας Μνήμης του Ολοκαυτώματος
"Ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονία δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι τιμά το Ολοκαύτωμα. Κάθε τελετή που πραγματοποιεί στο όνομά του, βεβηλώνει τη μνήμη των θυμάτων."
Orly Noy
Orly Noy
B'Tselem - 13 Απριλίου 2026
Η Orly Noy είναι συντάκτρια στο εβραϊκό περιοδικό Local Call, πολιτική ακτιβίστρια και μεταφράστρια περσικής ποίησης και πεζογραφίας. Είναι η πρόεδρος του εκτελεστικού συμβουλίου της οργάνωσης B'Tselem (Israeli Information Center for Human Rights in the Occupied Territories).
Αύριο, για πρώτη φορά από τότε που μετανάστευσα στο Ισραήλ σε ηλικία εννέα ετών, δεν θα σταθώ όρθια όταν ηχήσει η σειρήνα της Ημέρας Μνήμης του Ολοκαυτώματος.
Σε όλη τη χώρα, μια σειρήνα διάρκειας δύο λεπτών ηχεί εκείνη την ημέρα κάθε χρόνο, ακινητοποιώντας την κυκλοφορία και αναγκάζοντας τους ανθρώπους να σταθούν σιωπηλά προσοχή. Λόγω του σεβασμού μου προς τα θύματα της πιο τρομερής τραγωδίας στην εβραϊκή ιστορία, δεν μπορώ πλέον να συμμετέχω σε αυτές τις κρατικές τελετές. Αρνούμαι να λάβω μέρος σε τελετές που διοργανώνονται από ένα κράτος που έχει μετατραπεί σε βασίλειο του θανάτου — ένα κράτος που η ίδια του η ουσία βεβηλώνει τη μνήμη των θυμάτων που ισχυρίζεται ότι τιμά.
Εδώ και χρόνια, δεν στέκομαι όρθια στην αντίστοιχη σειρήνα της Ημέρας Μνήμης του Ισραήλ, η οποία πραγματοποιείται την εβδομάδα μετά την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος για να τιμηθούν οι πεσόντες στρατιώτες. Αυτό δεν αποτελεί πράξη διαμαρτυρίας, τουλάχιστον όχι εμφανώς – απλώς φροντίζω να μην βρίσκομαι σε δημόσιο χώρο όταν ηχεί, ώστε να μην χρειάζεται να συμμετέχω σε μία από τις αμέτρητες εκδηλώσεις της μιλιταριστικής λατρείας του θανάτου και του πένθους στο Ισραήλ. Τα τραγούδια της Ημέρας Μνήμης μου προκαλούν μόνο βαθύ άγχος και αποξένωση. Η λατρεία του θανάτου, και ειδικά των νεκρών με στολή, με αναστατώνει βαθιά.
Αλλά τη Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος πάντα την ένιωθα διαφορετική. Εκείνη την ημέρα, μου φαινόταν πως η ίδια η ανθρωπότητα έσκυβε το κεφάλι από ντροπή για μια σχεδόν αβάσταχτη ευθύνη, με τη σειρήνα να ηχεί σαν την κραυγή της.
Εδώ και καιρό μου είναι σαφές ότι η μνήμη του Ολοκαυτώματος, όσον αφορά το Ισραήλ, δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα εργαλείο χειραγώγησης που του επιτρέπει να απαιτεί απεριόριστη ατιμωρησία. Έχω δει το Ισραήλ να φιλοξενεί αντισημίτες και εγκληματίες πολέμου στο Γιαντ Βασέμ, το κρατικό μουσείο του Ολοκαυτώματος, μόνο και μόνο για να κλείσει κερδοφόρες συμφωνίες όπλων μαζί τους λίγο αργότερα. Την ίδια στιγμή, επικαλείται το Ολοκαύτωμα για να φιμώσει βάναυσα οποιαδήποτε κριτική για τα εγκλήματά του.
Κι όμως, παρ' όλα αυτά, κατάφερνα στο μυαλό μου να κρατώ την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος αποκομμένη από αυτές τις μεθοδεύσεις. Ίσως επειδή ανταποκρινόταν σε μια συναισθηματική, ανθρώπινη ανάγκη συμμετοχής σε ένα συλλογικό πένθος, έστω και για μια φορά τον χρόνο. Ίσως επειδή το μέγεθος της φρίκης είναι πολύ δυσθεώρητο για να το αντικρίσει κανείς μόνος, και έτσι αναζητούμε τελετουργίες που μας βοηθούν να το αντέξουμε.
Όμως, μετά από περισσότερα από δυόμισι χρόνια γενοκτονίας στη Γάζα, συστηματικής και υπολογισμένης εξόντωσης δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και της ενσυνείδητης λιμοκτονίας βρεφών μέχρι θανάτου —πράξεις που εκτελούνται αναιδώς, με απροκάλυπτη χαρά, ακόμη και περηφάνια— δεν μπορώ πλέον να πείσω τον εαυτό μου για αυτόν τον διαχωρισμό. Ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονία δεν μπορεί να τιμά ουσιαστικά το Ολοκαύτωμα. Κάθε τελετή που πραγματοποιεί στο όνομά του, βεβηλώνει τη μνήμη των θυμάτων.
Σε μια χώρα που έχει καταστήσει την εθνοτική ανωτερότητα επίσημη πολιτική, μια τέτοια σειρήνα δεν συμβολίζει πλέον το πένθος. Σε μια χώρα στερημένη από ντροπή και ηθική —όπου ο Avraham Zarviv, ένας ραβίνος και χειριστής μπουλντόζας που έγινε διάσημος για την ασύλληπτη καταστροφή που προκάλεσε στη Γάζα, θα ανάψει δάδα στην επίσημη τελετή για την Ημέρα Ανεξαρτησίας του Ισραήλ— η σειρήνα είναι ένας ήχος κενός περιεχομένου, μια απλή τυπική διαδικασία. Ή ακόμα χειρότερα: είναι μέρος μιας καλοκουρδισμένης μηχανής που μετέτρεψε το Ολοκαύτωμα σε εργαλείο προπαγάνδας, σχεδιασμένο να δικαιολογεί τα πιο ειδεχθή εγκλήματα. Στην πραγματικότητα, δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια πολεμική ιαχή.
Η ουσία της αντισημιτικής ιδεολογίας είναι η πεποίθηση ότι οι Εβραίοι βρίσκονται εκτός των ορίων της ανθρωπότητας, ότι οι παγκόσμιοι ηθικοί νόμοι δεν ισχύουν γι' αυτούς. Όμως, δεν είναι το Κράτος του Ισραήλ εκείνο που, στην πραγματικότητα, απαιτεί από τον κόσμο μια τέτοια εξαίρεση από τους ανθρώπινους κανόνες στο όνομα της συλλογικής εβραϊκής οντότητας; Και αν είναι έτσι, μπορεί να του εμπιστευτεί κανείς τη μνήμη του Ολοκαυτώματος ή τη διεξαγωγή τελετών που δεν είναι μολυσμένες από το στίγμα της εβραϊκής υπεροχής και της ξενοφοβίας; Πιστεύω πως όχι.
Φέτος, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να επιμείνουμε σε αυτό που η ισραηλινή βιομηχανία του Ολοκαυτώματος προσπαθεί να σβήσει από τη συνείδησή μας: το οικουμενικό μάθημα του Ολοκαυτώματος, το μόνο μάθημα που αξίζει να κρατήσουμε από την τραγωδία του λαού μας.
