Μπορεί ένα άτομο με αναπηρία να διαμορφώσει ελεύθερα το περιβάλλον στο οποίο ζει;

Η ομάδα «Εν δυνάμει» φέρνει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών την παράσταση "Το άλλο σπίτι" και προσπαθεί μέσα από μια σειρά ιστορίες να απαντήσει το ερώτημα τι σημαίνει σπίτι για τον καθένα μας και πώς θα θέλαμε να ζούμε.

Γιάννης Πανταζόπουλος 7.1.2016 | 13:46

Μπορεί ένα άτομο με αναπηρία να διαμορφώσει ελεύθερα το περιβάλλον στο οποίο ζει; Το σύστημα πρόνοιας έχει τη δυνατότητα να υπηρετήσει την ατομική ανάγκη και επιθυμία; Και ποιος μπορεί να απαντήσει στο βασανιστικό και επίμονο ερώτημα του γονέα: «Τι θα γίνει το παιδί μου, όταν εγώ φύγω;», είναι μερικά από τα ερωτήματα τα οποία καταπιάνεται το θεατρικό έργο της ανήσυχης ομάδας «Εν δυνάμει» σε σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου

7.1.2016 | 13:46

«Η ζωή είναι καλύτερη όταν τη μοιραζόμαστε όλοι μαζί δημιουργικά», είναι το σύνθημα στο οποίο στηρίζεται η παράσταση «Το "άλλο" σπίτι» που θα ανέβει το Σάββατο στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. «Ποια θέση έχει η φαντασία στον πραγματικό κόσμο; Πώς μπορεί να διαμορφώσει τον προσωπικό και το δημόσιο χώρο; Τι είναι σπίτι; Μπορεί ένα άτομο με αναπηρία να διαμορφώσει ελεύθερα το περιβάλλον στο οποίο ζει; Το σύστημα πρόνοιας έχει τη δυνατότητα να υπηρετήσει την ατομική ανάγκη και επιθυμία; Και ποιος μπορεί να απαντήσει στο βασανιστικό και επίμονο ερώτημα του γονέα: «Τι θα γίνει το παιδί μου, όταν εγώ φύγω;», είναι μερικά από τα ερωτήματα τα οποία καταπιάνεται το θεατρικό έργο της ανήσυχης ομάδας «Εν δυνάμει» σε σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου. ιδρύθηκε το 2008 από την Ελένη Δημοπούλου και τη Μαρία Ιωαννίδου, με βασικό στόχο την πλήρη ένταξη ατόμων με δυνητικές ικανότητες στην κοινωνία. Η Ελένη Ευθυμίου που γεννήθηκε το 1986 στο Έξετερ της Αγγλίας, δραστηριοποιείται στον καλλιτεχνικό χώρο ως σκηνοθέτης, ηθοποιός και τραγουδίστρια ενώ είναι υπέρμαχος της ιδέας «πως το θέατρο είναι μια συνεχής διερεύνηση της σύνδεσης μεταξύ της ανθρώπινης κατάστασης και της κοινωνίας». Έχει επιλέξει νέες αισθητικές φόρμες στο θέατρο ενώ προτιμά να πειραματίζεται με στοιχεία της μουσικής, των εικαστικών τεχνών, του κινηματογράφου, της μυθοπλασίας αλλά και του ντοκιμαντέρ.

Το "Άλλο" σπίτι είναι μία σειρά από ιστορίες που απαντούν στο ερώτημα τι σημαίνει σπίτι για τον καθένα μας και πώς θα θέλαμε να ζούμε. Το ερώτημα αρχικά το απαντήσαμε εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας αλλά επισκεφτήκαμε και χώρους ανθρώπων που βρίσκονται στη δυσάρεστη θέση να ζουν μακριά από το σπίτι τους, μιλήσαμε μαζί τους και μπήκαμε για λίγο στην πραγματικότητά τους. Μέσα από το "Άλλο" σπίτι επιδιώκουμε πιο πολύ να θέσουμε ερωτήματα για το πώς θα μπορούσαν όλοι οι άνθρωποι να ζουν μία αξιοπρεπή ζωή. Θέλουμε οι θεατές να ονειρευτούν μαζί μας μία καλύτερη ζωή»

Τι είναι το «Άλλο Σπίτι» αλλά και τι θέλουν να μεταδώσουν στο κοινό που θα την δει, ρωτώ την σκηνοθέτιδα Ελένη Ευθυμίου. «Το "Άλλο" σπίτι είναι μία σειρά από ιστορίες που απαντούν στο ερώτημα τι σημαίνει σπίτι για τον καθένα μας και πώς θα θέλαμε να ζούμε. Το ερώτημα αρχικά το απαντήσαμε εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας αλλά επισκεφτήκαμε και χώρους ανθρώπων που βρίσκονται στη δυσάρεστη θέση να ζουν μακριά από το σπίτι τους, μιλήσαμε μαζί τους και μπήκαμε για λίγο στην πραγματικότητά τους. Μέσα από το "Άλλο" σπίτι επιδιώκουμε πιο πολύ να θέσουμε ερωτήματα για το πώς θα μπορούσαν όλοι οι άνθρωποι να ζουν μία αξιοπρεπή ζωή. Θέλουμε οι θεατές να ονειρευτούν μαζί μας μία καλύτερη ζωή», λέει. Θεωρείτε ότι ως κοινωνία έχουμε ακόμα αρνητικό πρόσημο στην συμπεριφορά μας σε ανθρώπους με αναπηρία, στους «Άλλους» που παρακολουθούμε στο θεατρικό; «Σε ατομικό και προσωπικό επίπεδο σίγουρα οι αποστάσεις έχουν μικρύνει αλλά σε κοινωνικό και δημόσιο πλαίσιο οι συνθήκες διαβίωσης αυτών των ανθρώπων παραμένουν δυστυχώς πολύ πίσω σε σχέση με την πρόοδο της εποχής», τονίζει.

Το «άλλο» σπίτι είναι μια παράσταση που προέκυψε ως αποτέλεσμα πολύμηνης έρευνας, αφού είχαν προηγηθεί στοχευμένα εργαστήρια, ερωτηματολόγια και αυτοσχεδιασμοί της ομάδας «Εν δυνάμει», όσο και συνεντεύξεις ανθρώπων που βρίσκονται εκτός της οικογενειακής δομής και προστασίας όπως γηροκομεία, άσυλα, ορφανοτροφεία και οικοτροφεία. Τι είναι αυτό που μας λείπει ως χώρα στο θέμα της ισότητας των ατόμων και τι σας δίδαξε η εμπειρία της πολύμηνης έρευνας που κάνατε; «Η βαθιά και ουσιαστική ρεαλιστική σκέψη ότι κάθε άνθρωπος είναι το ίδιο σημαντικός με εμάς τους ίδιους. Νομίζω πως σαν χώρα είμαστε προοδευτικοί μόνο στην επιφάνεια και καθόλου στην ουσία. Μέσα από την έρευνα επισκεφτήκαμε ιδρύματα της χώρας με τις χειρότερες συνθήκες διαβίωσης αλλά και ιδρύματα με πιο σύγχρονες αντιλήψεις για την δημόσια συμβίωση. Αυτό που παρατηρήσαμε είναι ότι ακόμα και εκεί όπου οι συνθήκες ήταν οι καλύτερες και οι αντιλήψεις ήταν οι πιο προχωρημένες, το σύστημα πρόνοιας διατηρεί την κληρονομιά από το παρελθόν: χώροι που δεν ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να εκφράζουν άνετα και ελεύθερα την προσωπικότητα τους, χώροι όπου η πρόνοια περιορίζεται μόνο στην κάλυψη των βασικών αναγκών των ανθρώπων. Η οικονομική κρίση επίσης έχει εντείνει τη δυσκολία να αλλάξουν αυτές οι συνθήκες. Το σύστημα της αποασυλοποίησης για παράδειγμα, (σπίτια στο κέντρο της πόλης όπου ζουν άνθρωποι που μπορούν να αυτοεξυπηρετούνται έχοντας την επιτήρηση του ιδρύματος) ενώ άρχισε να εφαρμόζεται πριν από μερικά χρόνια σήμερα δεν υποστηρίζεται και δεν αναπτύσσεται, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις οι άνθρωποι να επιστρέφουν στην ιδρυματοποιημένη ζωή» επισημαίνει η κ. Ευθυμίου. Ένα από τα ερωτήματα της παράστασης είναι ποια θέση έχει η φαντασία στο πραγματικό κόσμο; Εσείς τι απαντάτε; «Η φαντασία έχει τη θέση που ο καθένας της δίνει. Το ζήτημα είναι να μην ξεχνάμε να τη βάζουμε στη ζωή μας μιας και η επίδρασή της είναι θεραπευτική», αναφέρει.

Μπορεί να αλλάξει ο κόσμος και τι υλικά χρειάζεται ώστε να μην παραμείνει ένα άπιαστο όνειρο; «Ο κόσμος μπορεί να αλλάξει όταν ο καθένας μας μετατοπίσει λίγο τις ανάγκες του, βγει από τον μικρόκοσμό του, βελτιώσει το γύρω κόσμο του και αρχίσει να τον μοιράζεται. Μέσα στην ομάδα "Εν δυνάμει" έζησα αυτήν την πραγματικότητα και πλέον πιστεύω πως δεν είναι άπιαστο όνειρο αυτό». Η Ελένη πιστεύει πως ενώ οι άνθρωποι παλεύουμε για να είμαστε ξεχωριστοί, τελικά κάνουμε τα πάντα για να είμαστε ίδιοι σε όλα. Επομένως, πότε ένας άνθρωπος είναι ελεύθερος; «Ένας άνθρωπος είναι ελεύθερος όταν έχει επιλογές οι οποίες δεν περιορίζονται μόνο στις βασικές του ανάγκες, όταν μπορεί να είναι εκεί που θέλει, να ζει με όποιον θέλει και να κάνει αυτό που πραγματικά επιθυμεί η καρδιά του». Κλείνοντας την συζήτηση, τη ρωτώ αν έχει απάντηση στο βασικό σύνθημα της παράστασης και αν η ζωή τελικά είναι καλύτερη όταν την μοιραζόμαστε όλοι μαζί δημιουργικά. «Η ζωή είναι βέλτιστη όταν τη μοιραζόμαστε όλοι μαζί, πόσο μάλλον όταν την μοιραζόμαστε δημιουργικά», καταλήγει.