Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Θέατρο

Πάπισσα Ιωάννα: Αποκλειστικές πληροφορίες και εικόνες από τη νέα όπερα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης μιλά για το λιμπρέτο του πάνω στο θρυλικό «βλάσφημο» κείμενο του Ροΐδη, που έγινε όπερα για την Εθνική Λυρική Σκηνή, σε μουσική σύνθεση Γιώργου Βασιλαντωνάκη και σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά.

Η Ιωάννα κορίτσι, η Ιωάννα γυναίκα, η Ιωάννα χωρίς φύλο, η Ιωάννα με τη βαριά μοίρα, η Ιωάννα πάπας, η Ιωάννα ενώπιον του πλήθους που θα τη λιντσάρει. H Iωάννα σε έναν δυστοπικό λαβύρινθο που τόσο έξοχα στήνει η Εύα Μανιδάκη στη σκηνή της αίθουσας Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

 

Η «Πάπισσα Ιωάννα», το «βλάσφημο» και «ανίερο» κείμενο του Εμμανουήλ Ροΐδη, μετατράπηκε από τον συγγραφέα Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη σε πυκνό λιμπρέτο που θίγει ζητήματα ταυτότητας, ύπαρξης και εξουσίας. Ο Γιώργος Βασιλαντωνάκης φώτισε με τη σύνθεσή του τη σατιρική και κριτική στάση του κειμένου απέναντι στη θρησκεία και τους μηχανισμούς καταστολής της ανθρώπινης υπόστασης. Και ο Δημήτρης Καραντζάς, κρατώντας πια στα χέρια του μια ολοκαίνουρια όπερα, σκηνοθετεί την υπαρξιακή περιπλάνηση μιας γυναίκας από τα χρόνια της αθωότητας στην απληστία, από την άγνοια στη γνώση, από τη συντριβή και πάλι στην απελευθέρωση.

 

Το συγκλονιστικό έργο που κατακρίθηκε σφόδρα στην εποχή του λόγω της δριμείας κριτικής που ασκούσε στους εκπροσώπους και τις πρακτικές της Εκκλησίας θα παρουσιαστεί για τρεις μοναδικές παραστάσεις, στις 8, 15 και 22 Μαρτίου, στην Εθνική Λυρική Σκηνή, σε μουσική διεύθυνση Στάθη Σούλη.

 

Είναι θαυμαστός ο τρόπος που βλέπουμε την ηρωίδα να μεταλλάσσεται στην πορεία της αφήγησης από χαρισματικό παιδί σε πολυμήχανη γυναίκα, να ανελίσσεται με όπλα της την εξυπνάδα, τις γνώσεις και τα θέλγητρά της. Κι ενώ ο αναγνώστης (ή ο θεατής) παρακολουθεί στην αρχή τα καμώματα και τις δολοπλοκίες της ατίθασης Ιωάννας σαν μια διασκεδαστική, ελαφρώς σκανδαλιστική σατιρική ιστορία, το τέλος που της επιφυλάσσει ο Πλάστης της είναι περίπου αυτό ενός μεγαλομάρτυρα.

 

«Ωραία ως άνθος του λειμώνος, σοφή ως βίβλος του Ινκμάρου, πανούργος ως αλώπηξ»: με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Ροΐδης την πρωταγωνίστρια ηρωίδα του, της οποίας τον βίο παρακολουθεί από τη στιγμή της γέννησής της έως το ατιμωτικό τέλος της, με το άγριο πλήθος να τη λιθοβολεί ανηλεώς μέχρι θανάτου. Με απίστευτη δεξιοτεχνία ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης απλοποιεί μεν τη γλώσσα του Ροΐδη, αλλά κρατά τα προσωπικά, γλωσσολογικά και απαιτητικά χαρακτηριστικά του συγγραφέα.

 

Άλλωστε, το σπουδαίο κείμενο του Έλληνα λογοτέχνη και δοκιμιογράφου προσφέρεται λόγω δομής (οι φιλοσοφικές, ιστορικές και θεολογικές αναζητήσεις είναι ό,τι πρέπει για οπερατική δράση) και ιστορίας (στο επίκεντρό του συναντάμε έναν χαρακτήρα που ξεπερνά τα ανθρώπινα όρια και αποτελεί ιδανικό υλικό για μια εμβληματική οπερατική ηρωίδα).

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

Ο συνθέτης της νέας όπερας, από την άλλη, αποκαλεί την προσπάθειά του «συνθετικό υπερμαραθώνιο» και επιμένει ότι δεν επιδιώκει την πρόκληση. «Προσωπικά, δεν με ενδιαφέρει να προκαλέσω, ούτε πιστεύω ότι στην εποχή μας έχει την ίδια βαρύτητα που είχε τον 19ο αιώνα ο ανταγωνισμός μεταξύ ορθόδοξης και δυτικής Εκκλησίας» αναφέρει ο Γιώργος Βασιλαντωνάκης που συνέθεσε την «Πάπισσα Ιωάννα» σε διάστημα περίπου δύο ετών.

 

«Σκοπός μου ήταν να σκιαγραφήσω ένα ατίθασο και ασυμβίβαστο πνεύμα, μια φιγούρα τραγική και ρομαντική συνάμα, που συνεχώς μεταλλάσσεται, φθείρεται και επαναπροσδιορίζεται ενάντια σε όλα, μέχρι τελικής πτώσεως. Η ηρωίδα ελίσσεται σε δύο μουσικά σύμπαντα. Το πρώτο αφουγκράζεται το ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο του έργου, λειτουργώντας "περιγραφικά". Το δεύτερο επεμβαίνει με τρόπο ψυχολογικό, συναισθηματικό, πνευματικό αλλά και υπόγειο, αφαιρετικό και υπερβατικό, απηχώντας ενίοτε και τη φωνή του Ροΐδη».

 

Χιούμορ, ειρωνεία, οράματα, ίντριγκες και σκάνδαλα, τραγικότητα, δηκτικά σχόλια για την εκκλησιαστική ζωή, αποκαλύψεις για την ερωτική δραστηριότητα των μοναχών και στο επίκεντρο ένα δαιμόνιο κορίτσι που έζησε τον 9ο αιώνα και, μεταμφιεσμένο σε άνδρα, κατάφερε να αναρριχηθεί στον παπικό θρόνο.

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

«Η μορφή του τριαντάχρονου Ροΐδη, με τα γένια, τα μουστάκια και τα σπαστά μαύρα μαλλιά, αχνά φωτισμένος από μια αρχαία λάμπα και σκυμμένος πάνω από το χειρόγραφο της "Πάπισσας Ιωάννας" με συντρόφεψε καθ' όλη τη διάρκεια της κατασκευής του λιμπρέτου, που βασίζεται στο έργο του. Ήταν βοηθητικό να νιώθω την παρουσία του, έστω και νοερά· αυτός τάχα να γράφει απορροφημένος το μυθιστόρημά του κι εγώ, λίγο πιο δίπλα του, με ενάμιση αιώνα διαφορά, να σχεδιάζω το λιμπρέτο. Αναρωτιέμαι αν την ώρα της συγγραφής μάντευε τον θόρυβο που θα προκαλούσε το γραπτό του (η "μεσαιωνική μελέτη" του, όπως το προσδιορίζει ο ίδιος κάτω από τον τίτλο) και αν μια τέτοια προοπτική τον τάραζε ή τον ευχαριστούσε» γράφει ο Β. Χατζηγιαννίδης, περιγράφοντας σκέψεις του για το λιμπρέτο στο πρόγραμμα της παράστασης.

 

Καρπός μιας άνομης ένωσης, η Ιωάννα έρχεται στον κόσμο το 818 στη μεσαιωνική Γερμανία, προικισμένη με σπάνια χαρίσματα, με εντυπωσιακότερο όλων τη σχεδόν υπερφυσική ικανότητά της να απομνημονεύει τα πάντα. Ο πατέρας της την εκμεταλλεύεται ως παιδί-θαύμα, περιφέροντάς την ως αξιοθέατο από χωριό σε χωριό, αλλά το τετραπέρατο χρυσό παιδί μεγαλώνει και γίνεται μια θελκτική γυναίκα.

 

Σε ένα αποκαλυπτικό όραμα η Αγία Λιόβα την προτρέπει να ακολουθήσει τον μοναχισμό, υποσχόμενη πως ο δρόμος αυτός θα της προσφέρει ευδαιμονία και ασύγκριτες ηδονές. Πράγματι, ο πρώτος της εραστής δεν θα αργήσει να φανεί. Πρόκειται για τον Φρουμέντιο, έναν όμορφο Βενεδικτίνο που θα την πείσει να κλεφτούν και επιπλέον να μεταμφιεστεί σε άντρα, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να μοιράζονται το ίδιο κελί!

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

Όταν η απάτη τους αποκαλύπτεται, Φρουμέντιος και Ιωάννα βρίσκουν καταφύγιο στην Ελλάδα, όπου εκείνη συνεχίζει να διατηρεί την ανδρική μεταμφίεση και συστήνεται ως «πατήρ Ιωάννης». Η γοητεία που ασκεί, έστω κι έτσι, είναι αδιανόητη. Ορθόδοξοι ιερείς σχηματίζουν ουρές έξω από το κελί της, θαμπωμένοι όχι μόνο από την ευφυΐα και τις αστείρευτες γνώσεις της αλλά και, όπως φοβάται ο πικραμένος Φρουμέντιος, από τα υπόλοιπα θέλγητρά της.

 

Με την αυτοπεποίθησή της ενισχυμένη, η Ιωάννα εγκαταλείπει την Αθήνα και τον αγαπημένο της και αναζητά το μέλλον της στην υπεραγία Ρώμη, όπου επίσης η φήμη της εξαπλώνεται γρήγορα. Όταν ο πάπας Λέων Δ' πεθαίνει η Ιωάννα εκλέγεται πανηγυρικά νέος ποντίφικας της Ρώμης.

 

Καθώς, όμως, η ανία από τα παπικά καθήκοντα μεγαλώνει, η Ιωάννα βρίσκει παρηγοριά στα ερωτικά χάδια ενός θαλαμηπόλου, του Φλώρου, και μένει έγκυος. Η οργή του Θεού ρίχνει κατάρα στη Ρώμη, που κατακλύζεται από λιμασμένες ακρίδες. Η τελευταία πράξη του δράματος γράφεται κατά τη διάρκεια της μεγάλης λιτανείας, όπου ο πάπας καταρρέει κι ένα μισερό βρέφος γλιστρά κάτω απ' την ποδιά του, μέσ' από τα σκέλια του!

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

«Είτε συνέβησαν είτε δεν συνέβησαν όλα τούτα, το μόνο βέβαιο είναι πως το πρόσωπο αυτό έδωσε έμπνευση στον καινοτόμο Ροΐδη για ένα μεγαλειώδες πεζογράφημα, στο κέντρο του οποίου αστράφτει η Ιωάννα, η αιώνια μούσα του» αναφέρει ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης.

 

«Είναι θαυμαστός ο τρόπος που βλέπουμε την ηρωίδα να μεταλλάσσεται στην πορεία της αφήγησης από χαρισματικό παιδί σε πολυμήχανη γυναίκα, να ανελίσσεται με όπλα της την εξυπνάδα, τις γνώσεις και τα θέλγητρά της. Κι ενώ ο αναγνώστης (ή ο θεατής) παρακολουθεί στην αρχή τα καμώματα και τις δολοπλοκίες της ατίθασης Ιωάννας σαν μια διασκεδαστική, ελαφρώς σκανδαλιστική σατιρική ιστορία, το τέλος που της επιφυλάσσει ο Πλάστης της είναι περίπου αυτό ενός μεγαλομάρτυρα. Η πάπισσα γκρεμίζεται απ' τον θρόνο της, το άγριο πλήθος τη φτύνει και τη χλευάζει, τη λιθοβολεί ανηλεώς μέχρι θανάτου. Η ίδια έχει επιλέξει, μόλις προηγουμένως, "σύντομο θάνατο και καταισχύνη" σ' αυτόν τον κόσμο προκειμένου να αποφύγει το αιώνιο πυρ στον άλλο. Οι άγγελοι θα δώσουν μάχη για να τη γλιτώσουν από τα νύχια των δαιμόνων, καθώς εκείνη αναλαμβάνεται στους ουρανούς...

 

»Κοιτάζω ξανά τη φωτογραφία του Ροΐδη με τα γένια, τα μουστάκια, τα σπαστά μαύρα μαλλιά. Ζητώ την επιείκειά του για τις ενδεχόμενες αστοχίες μου. Ορκίζομαι πως έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα για να μείνει ευχαριστημένος. Και αφιερώνω την εργασία μου αυτή στη μνήμη του, ενώ εκείνος με κοιτάζει σιωπηλός».

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος
Φωτο: Ανδρέας Σιμόπουλος

 

Πάπισσα Ιωάννα

Γιώργος Βασιλαντωνάκης

Ποιητικό κείμενο: Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης, βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Εμμανουήλ Ροΐδη

Παραγγελία της ΕΛΣ για τα 80χρονά της / Πρώτη παγκόσμια παρουσίαση

 

Μουσική διεύθυνση: Στάθης Σούλης

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη

Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου

Κίνηση: Τάσος Καραχάλιος

Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος

 

Ερμηνεύουν: Πέτρος Μαγουλάς, Ινές Ζήκου, Μαργαρίτα Συγγενιώτου, Καλλιόπη Τζανιδάκη, Αγγελική Ταμβακοπούλου, Χρύσα Μαλιαμάνη, Διονύσης Σούρμπης, Κωστής Ρασιδάκις, Γιάννης Χριστόπουλος, Νίκος Κατσιγιάννης, Πέτρος Σαλάτας, Διονύσης Μελογιαννίδης, Γιάννης Κάβουρας, Γιώργος Ματθαιακάκης, Νίκος Σπανάτης, Μάριος Σαραντίδης, Νίκος Στεφάνου, Γιάννης Καλύβας

Με την Ορχήστρα και τη Χορωδία της ΕΛΣ

 

8, 15, 22 Μαρτίου 2020

Ώρα έναρξης 18:30

Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Τιμές εισιτηρίων: 10-60 €

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Δημήτρης Καραντζάς ετοιμάζει έναν νέο θεατρικό χώρο - Ποιες παραστάσεις θα ανέβουν πρώτες
Ο ταλαντούχος σκηνοθέτης ετοιμάζεται να εγκατασταθεί σε έναν δικό του θεατρικό χώρο, έχοντας προγραμματίσει ήδη το ρεπερτόριό του μέχρι το 2021.
Ανακαλύπτοντας τα κοστούμια του Τσαρούχη και του ντε Κίρικο στο ανεκτίμητο βεστιάριο της Λυρικής στο Μενίδι
Το έργο του Τζον Κέιτζ «Europeras 1 & 2» ανεβαίνει στην Εναλλακτική Σκηνή και τα εμβληματικά κοστούμια 80 ετών από το σπουδαίο βεστιάριο της ΕΛΣ γίνονται πρωταγωνιστές.
«Χοντορκόφσκι»: Η άνοδος και η πτώση του Ρώσου μεγιστάνα γίνεται όπερα στη Λυρική- Πρώτες εικόνες
Μια σύγχρονη όπερα από τον διακεκριμένο συνθέτη Περικλή Λιακάκη.
Orfeas 2020: Τα ΦΥΤΑ φέρνουν την πρώτη ελληνική queer όπερα στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής
Ο Φοίβος και ο Φιλ (τα δύο ΦΥΤΑ) και η associate director του Ορφέα, η Ανθή Κουγιά, παρουσιάζουν στη LiFO αυτό το αρκετά ριψοκίνδυνο εγχείρημα.
Kριτική για τις «Τρεις Αδελφές»: Μια εξαιρετική ανάγνωση ενός κλασικού έργου
Ο Δημήτρης Καραντζάς σκηνοθετεί το αριστούργημα του Άντον Τσέχοφ.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μάρθα Γκράχαμ: Η γυναίκα που άλλαξε για πάντα τον χορό
Ματιές στη ζωή της κορυφαίας χορογράφου και χορεύτριας που πέθανε σαν σήμερα, το 1991.
Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2020: Αυτό είναι το αναλυτικό πρόγραμμα
Η Κατερίνα Ευαγγελάτου ανακοίνωσε διαδικτυακά το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2020 στην αρχική του σύλληψη, με την ευχή να πραγματοποιηθεί το μέγιστο δυνατό του μέρος.
Ακούστε την Κατίνα Παξινού να διαβάζει ολόκληρη τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη (266 λεπτά)
Μια σπάνια ανάγνωση για το ραδιόφωνο από την κορυφαία ελληνίδα τραγωδό.
Το θέατρο στο ίντερνετ: Η Μαντάμ Σουσού του Δημήτρη Ψαθά
Με την Άννα Παϊτατζή και τον Γιάννη Γκιωνάκη
Ο Ανέστης Αζάς και η Λένα Κιτσοπούλου κάνουν φύλλο και φτερό το ελληνικό καλοκαίρι
Η σκοτεινή πλευρά της συλλογικής φαντασίωσης του ελληνικού καλοκαιριού στη νέα παράσταση «Ερωτικές καρτ ποστάλ από την Ελλάδα» της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.
Οι Αθώοι, Εγώ και η άγνωστη στην άκρη του επαρχιακού δρόμου
Το νέο θεατρικό έργο του Πέτερ Χάντκε
Κέλυφος δίχως ψυχή: Κριτική για τον «Μακμπέθ» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Λιγνάδη
Τη ζοφερότητα, την αγωνία, τον τρόμο που εκλύεται σε όλα τα επίπεδα του έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ δεν τα εισπράττει ο θεατής της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου.
16 παραστάσεις για όλα τα γούστα
Οι αθηναϊκές θεατρικές σκηνές παρουσιάζουν και φέτος έναν πλούτο εναλλακτικών επιλογών.
Ανδρέας Κεντζός: O «Βασιλιάς Αλέξανδρος» είναι μια ιστορία μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας, άνοιας και παράνοιας
Ο συγγραφέας του έργου «Βασιλιάς Αλέξανδρος» που παίζεται στο θέατρο Μπιπ μιλά στη LiFO.
Δραματουργία και σκηνοθεσία. Του Δημήτρη Δημητριάδη
Ένα κείμενο του μεγάλου Έλληνα θεατρικού συγγραφέα για το LIFO.gr.
«Το Σύστημα του Πόντζι»: Τέσσερις νέοι ηθοποιοί μιλούν για το χρήμα, την απληστία και το θέατρο
Μια συζήτηση και μια παράσταση που τα 'χει όλα.
16 θεατρικές παραστάσεις που θα δούμε στην Αθήνα μέχρι το Πάσχα
Νέα ελληνικά έργα, όπερες, κλασική δραματουργία και μερικές αναπάντεχες διασκευές ετοιμάζουν τα αθηναϊκά θέατρα για την άνοιξη.
Ανακαλύπτοντας τα κοστούμια του Τσαρούχη και του ντε Κίρικο στο ανεκτίμητο βεστιάριο της Λυρικής στο Μενίδι
Το έργο του Τζον Κέιτζ «Europeras 1 & 2» ανεβαίνει στην Εναλλακτική Σκηνή και τα εμβληματικά κοστούμια 80 ετών από το σπουδαίο βεστιάριο της ΕΛΣ γίνονται πρωταγωνιστές.
Η μεγάλη στιγμή της ηθοποιού Ηλέκτρας Νικολούζου
Με τη συγκλονιστική της ερμηνεία στο έργο «Κομμώτριες / Μεταπολίτευση» που σκηνοθετεί ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, η Ηλέκτρα Νικολούζου μας υπενθυμίζει τι σημαίνει αληθινό θέατρο.
Είδα την παράσταση «Enter Achilles» του Λόιντ Νιούσον στη Στέγη
Όλα τα στοιχεία που μπορούν να προσδώσουν στην έννοια της αρρενωπότητας τον επιθετικό προσδιορισμό «τοξική» είναι εδώ.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή