Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Το βράδυ που άνοιξαν οι Κούκλες

Σε μια κάθετη της Συγγρού ένα μαγαζί με drag show καταφέρνει εδώ και 25 χρόνια να συνταιριάζει το πιο ετερόκλητο κοινό της Αθήνας
Φωτο: Σπύρος Στάβερης

Βρισκόμαστε στην εκπνοή του 1994, η τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου είναι στην εξουσία, το «All I want for Christmas is you» της Μαράια Κάρεϊ έχει μόλις κάνει την εμφάνισή του στα charts και το Κουκάκι είναι απλώς μια γειτονιά πίσω από τη λεωφόρο Συγγρού. Από καιρό έχει αρχίσει να διαδίδεται ότι ένα νέο γκέι μπαρ που θα φιλοξενεί και drag shows θα ανοίξει στο μικροσκοπικό στενό της οδού Ζαν Μωρεάς. Το drag δεν ήταν τότε κάτι καινούργιο στην Ελλάδα, καθώς κατείχε ήδη περίοπτη θέση στο Pierro's της Μυκόνου, ωστόσο για πρώτη φορά ένα αθηναϊκό μαγαζί θα συνδεόταν τόσο πολύ με αυτό το είδος τέχνης τα χρόνια που θα ακολουθούσαν και θα γινόταν συνώνυμο της εξέλιξής του στην Ελλάδα.


Η επιλογή του spot τυχαία: η τρανς επιχειρηματίας Μαριλού Φραγκιαδάκη είχε αγοράσει πρόσφατα ένα σπίτι κοντά στο σημείο και ήθελε να δραστηριοποιηθεί στα πέριξ. «Είχα έρθει για διακοπές από το Βερολίνο και παραδίπλα στο στενό ήταν ένα μπαράκι που το είχα υπενοικιάσει. Στην μπάρα ανέβαινε η Εύα Κουμαριανού, χόρευε και γινόταν ένας ψιλοπανικός. Τότε κατάλαβα ότι μπορούσα να επικεντρωθώ εκεί. Βλέποντας ενοικιαστήριο σε ένα παλιό μηχανουργείο, μου ήρθε η ιδέα για τις Κούκλες. Φίλοι αξιόλογοι και επώνυμοι μου έλεγαν ότι ήταν μεγάλο και ακριβό ρίσκο για εκείνα τα χρόνια. Εγώ όμως είμαι πολύ του ρίσκου» θυμάται σήμερα η Μαριλού.


«Το πρώτο βράδυ ξεκινάμε χωρίς καθόλου διαφήμιση. Είχε ακουστεί μόνο από στόμα σε στόμα, θέλαμε να προλάβουμε και τις γιορτές. Ανοίξαμε σαν πρόβα τζενεράλε, για να πάρουν οι barmen και το προσωπικό το κολάι. Έρχομαι κατά τις 10 και είναι απ' έξω κοσμοσυρροή. Η ουρά έφτανε μέχρι τη Συγγρού. Το πρώτο βράδυ σκάει η Μαλβίνα, η πρώτη επώνυμη Ελληνίδα που μπήκε εδώ μέσα, και το δεύτερο η Χάνα Σιγκούλα, η μούσα του Φασμπίντερ. Πέσαμε ξερές!».

 

Οι Κούκλες στα '90s δούλευαν καθημερινά, 7 μέρες την εβδομάδα, και ήταν γεμάτες. Κατά τη διάρκεια της πορείας τους άνοιξαν κι άλλα αντίστοιχα μαγαζιά, αλλά δεν κατάφεραν να κρατηθούν. Η τομή που έκαναν οι Κούκλες είναι ότι εστίασαν σε τρανς καλλιτέχνιδες στα shows τους.


Η Μαριλού ήταν ήδη γνωστή στο Βερολίνο, όπου ζούσε για χρόνια και δραστηριοποιούνταν στις αντίστοιχες Κούκλες. «Οι Κούκλες στο Βερολίνο είχαν καλές κριτικές σε περιοδικά και τηλεοράσεις. Μάλιστα, τις είχε ανακαλύψει η ΕΡΤ3 και μας είχε κάνει αφιέρωμα, ενώ είχα ανοίξει ήδη το αθηναϊκό μαγαζί, το οποίο ωστόσο σνόμπαραν».


Ο χώρος όπου στεγάζονται οι Κούκλες εδώ και 25 χρόνια παλιά ήταν μηχανουργείο που αναδιαμορφώθηκε από το μηδέν. Η σκηνή ήταν μικρότερη, καθώς δεν υπήρχε εξαρχής η προοπτική να επικεντρωθούν στο drag show. Το line-up περιλάμβανε τότε μόνο την Εύα Κουμαριανού, που έκανε, μεταξύ άλλων, τη Μίλβα σε ένα από τα πιο πετυχημένα της acts. Στη διακόσμηση αρχικά κυριαρχούσαν το κίτρινο και το μπλε, ακολούθησε το ασημί και μετά το πιο «βερολινέζικο» κόκκινο-μαύρο, που έχει διατηρηθεί τα τελευταία χρόνια. Το όνομα «Κούκλες» επιλέχθηκε για να γίνει σύνδεση με τις πολλές κούκλες βιτρίνας που υπήρχαν διάσπαρτες παντού, ακόμα και πάνω στη σκηνή. «Βέβαια, τις είχα βάλει για να γίνει επίτηδες αυτή η σύνδεση. Εμένα το μυαλό μου πήγε στα όμορφα κορίτσια που θα ήταν εδώ μέσα».


Αυτή η σύνδεση, ακόμα και όσον αφορά το όνομα, έπρεπε να γίνει ομαλά, γιατί στην αρχή τα πράγματα δεν ήταν τόσο ρόδινα. Όταν η Μαριλού κατέθεσε τα χαρτιά της για την άδεια του μαγαζιού, το όνομα «Κούκλες» είχε χτυπήσει άσχημα στο δημοτικό συμβούλιο. «Πήγε το μυαλό τους εκεί που πήγε, είδαν και την ιδιαιτερότητα τη δική μου και υπήρχαν πάρα πολλές αντιρρήσεις. Εγώ, βέβαια, είχα ανοίξει ήδη με αριθμό πρωτοκόλλου. Είχαν γίνει φασαρίες στο Κουκάκι, υποκινούμενες από μέλος του συμβουλίου. Μάζεψα, λοιπόν, απ' όλους τους γείτονες 3.000 υπογραφές και μετά τους ρώτησα ποιος έχει αντίρρηση. Το θέμα ήταν ότι δεν είχα δώσει μίζα, πράγμα που δεν έκανα ποτέ. Κάποιοι ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι στο συμβούλιο είπαν: "Πριν αποφασίσουμε, ας πάμε να δούμε τι γίνεται". Έρχονται απροειδοποίητα ένα Σάββατο. Μόλις τελειώνει το πρόγραμμα, με φωνάζει η επικεφαλής και μου λέει "σε παρακαλώ, έλα αύριο να πάρεις την άδεια"».

 

Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Οι Κούκλες στα '90s δούλευαν καθημερινά, 7 μέρες την εβδομάδα, και ήταν γεμάτες. Κατά τη διάρκεια της πορείας τους άνοιξαν κι άλλα αντίστοιχα μαγαζιά, αλλά δεν κατάφεραν να κρατηθούν. Η τομή που έκαναν οι Κούκλες είναι ότι εστίασαν σε τρανς καλλιτέχνιδες στα shows τους. Mέχρι τότε το drag στην Ελλάδα ήταν συνδεδεμένο με cis άνδρες που ντύνονταν με γυναικεία ρούχα, όπως σημειώνει η Μαριλού.

 

«Τέλη '70-αρχές '80, που ήμουν στο Βερολίνο, οι τρανς άρχιζαν όλο και περισσότερο να ασκούν αυτή την τέχνη. Εκείνα τα χρόνια το drag με τα αγόρια είχε ορισμένο κοινό, δεν θα πήγαινε εύκολα κάποιος με τα παιδιά του να το δει. Εγώ, προσέχοντας τη νέα τάση να μπαίνουν όμορφα κορίτσια στον χώρο, αυτό ήθελα να μεταφέρω – κι αυτό έπιασε εδώ. Έτσι, το αποδέχτηκε ο κόσμος. Πάντα παρουσιάζαμε ένα πρόγραμμα με σεβασμό στον πελάτη, ποτέ χυδαίο ή προκλητικό, καθαρά τέχνη. Τώρα έχουμε ξεπεράσει το στάδιο του drag με μια περούκα, μια ωραία τουαλέτα και τρία ωραία τραγούδια. Τα κορίτσια έχουν σταματήσει πια να κάνουν τις όμορφες. Παρουσιάζουμε ολοκληρωμένες παραστάσεις».

 

Εκτός από την Εύα Κουμαριανού, που εμφανίζεται αδιάλειπτα όλα αυτά τα χρόνια, έχουν περάσει από την πίστα ο Λεν, ο Άκης Ιωάννου, ο Κώστας Τσάκωνας, η Μίνα Ορφανού, ενώ στο σημερινό line-up συναντάμε τις σταθερές, εδώ και καιρό, Μάνια Λεμπέση, Ρία Νόλλη, Αλίκη Βασιλάκη, Τάνια Κέλλη και τη νέα προσθήκη Vanessa Cardui. Ακόμα και ο Ζακ Κωστόπουλος είχε δουλέψει για ένα διάστημα στις Κούκλες, όταν ξεκινούσε το drag ως Zackie Oh. «Ο Ζακ ήταν ένα ξεχωριστό παιδί με μεγάλο ταλέντο που φάνηκε εδώ, γιατί του δώσαμε τα φόντα για να φανεί» λέει η Μαριλού.

 

Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Η παρέλαση των διάσημων θαμώνων, όπως είναι κορνιζαρισμένη στον τοίχο που οδηγεί από το μπαρ στη σκηνή, τραβάει πάντα το μάτι για λίγο χάζεμα: Βίσση, Άντζελα, Λάσκαρη, Γκοτιέ, Νένα Μεντή, Φουρέιρα είναι λίγα μόνο από τα «παράσημα» του μαγαζιού, όπου, πλέον, κάθε Παρασκευή και Σάββατο, θα συναντήσεις από οικογένειες μέχρι στρέιτ ζευγάρια και bachelor parties. Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως ένα μεγάλο μέρος της Αθήνας έχει περάσει έστω μία φορά από τις Κούκλες, μάλιστα τα τελευταία χρόνια το κοινό έχει διαφοροποιηθεί, με πολύ περισσότερα στρέιτ αγόρια και κορίτσια σε σχέση με τα μέλη της LGBTQ+ κοινότητας.


Στις πιο χαρούμενες στιγμές της πορείας τους η Μαριλού θυμάται τις δύο παραμονές Πρωτοχρονιάς που έκανε ο Ζαν-Πολ Γκοτιέ εκεί, τις φορές που είχε πάει η Ζωή Λάσκαρη, η Μαλβίνα και η Σπεράντζα Βρανά, τότε που ο Σταύρος Θεοδωράκης έκανε το σχετικό αφιέρωμα στους «Πρωταγωνιστές», συμβάλλοντας καθοριστικά αφενός στην εδραίωση της φήμης του μαγαζιού και αφετέρου στην ορατότητα της τρανς κοινότητας, αλλά και όταν γυρίστηκαν σκηνές από τη Στρέλλα του Πάνου Κούτρα με πρωταγωνίστρια τη Μίνα Ορφανού που δούλευε τότε εκεί. «Σκάνε κάποτε, ένα βράδυ, η Βούλα Ζουμπουλάκη με την Ελένη Χατζηαργύρη, είδαν όλο το πρόγραμμα και στο τέλος με φώναξαν για να μου δώσουν συγχαρητήρια. Για μένα ήταν μεγάλος έπαινος να μου το λένε τόσο σπουδαίες κυρίες. Και τα κορίτσια τα κάνουν όλα μόνα τους, πάντα. Δεν έχουμε ούτε μακιγιέρ ούτε ενδυματολόγο».


Να διατηρείς 25 χρόνια ένα μαγαζί και να είναι πετυχημένο δεν είναι εύκολο πράγμα, αλλά ούτε και τα κορίτσια είναι εύκολοι χαρακτήρες: «Καμιά φορά γίνονται πολύ άγριοι τσακωμοί. Έχουν όμως ένα καλό. Μπορεί να μαλλιοτραβηχτούν, στα επόμενα πέντε λεπτά όμως είναι πάλι αγκαλιά. Μπορεί να είναι τσακωμένες, αλλά πάντα στέκεται δίπλα η μία στην άλλη. Και η κρίση που κάποτε πέρασε το μαγαζί μες στο πρόγραμμα ήταν. Αυτά τα ξέρω, είμαι χρόνια επιχειρηματίας. Πολλές φορές σκέφτομαι ότι οι Κούκλες πρέπει να κλείσουν όσο είναι στα πάνω τους. Δεν θέλω να τις πάρει η φθορά, θα είναι θλιβερό. Αλλά είναι ακόμα στα πολύ πάνω τους και αυτό είναι που με μπερδεύει. Πότε να κλείσουμε, όταν είμαστε γεμάτοι και διώχνουμε κόσμο;».

 

Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Όσα χρόνια κι αν παραμείνουν στις επάλξεις, οι Κούκλες θα εξακολουθήσουν να είναι ένας χώρος ασφαλής για όλους, από τα μικρά γκέι αγόρια και τις μικρές τρανς που «έχτισαν» τη φήμη του μαγαζιού μέχρι όσους θέλουν να διασκεδάσουν μακριά από τις νόρμες της ετεροκανονικότητας, και η ίδια η Μαριλού έχει μπει εδώ και καιρό στο πάνθεον των ανθρώπων που βοήθησαν όσο λίγοι την LGBTQ+ κοινότητα της Ελλάδας: «Εγώ κάνω αυτό που μου αρέσει και δεν χαμπαριάζω και πολύ από τρίτους, δεν με ενδιέφερε ποτέ τι θα πει ο κόσμος για μένα, την πορεία μου τη χάραξα μόνη μου. Αγαπάω τους ανθρώπους. Το '94 όλα τα κορίτσια δούλευαν πεζοδρόμιο. Εμένα σκοπός μου ήταν, όσα κορίτσια μπορούσα, να τα πάρω από εκεί και να τα βάλω εδώ. Και βέβαια αυτό το μαγαζί άνοιξε τα μάτια του κόσμου για να δει τα παιδιά αυτά με διαφορετικό μάτι, να δει ότι δεν είναι μόνο για τη λεωφόρο. Είναι ικανά να είναι κι αλλού, να κάνουν τέχνη, να τα χειροκροτούν και να τα θαυμάζουν».

Ο Αλέξανδρος Διακοσάββας είναι αρχισυντάκτης της LiFO. Γεννήθηκε το 1987 και μεγάλωσε στη Ρόδο. Σύντομη θητεία στους Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς της Πολυτεχνικής Σχολής Πάτρας και συνέχιση σπουδών στη Βιολογία του ίδιου Πανεπιστημίου τον οδήγησαν τελικά στο να θέλει να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η σκόρπια δύναμη: περιστατικά και πρόσωπα που σημάδεψαν την queer ιστορία της Αθήνας
Μια αναδρομή σε περιστατικά που, ακόμα κι αν δεν ήταν αυτή η πρόθεσή τους, σημάδεψαν ό,τι θα θεωρούσαμε σήμερα queer κίνημα στην Ελλάδα του 20ού αιώνα.
Σκοτεινοί έρωτες και παράνομοι πόθοι: το γκέι ψωνιστήρι και η ιστορία του στην Αθήνα
Τζουρά, πάρκα, τσοντοσινεμά, παραλίες κι ένας ολόκληρος κώδικας επικοινωνίας που εξελίχθηκε από το '50 μέχρι τις μέρες μας

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η λεσβιακή ιστορία της Ερεσού
Μια εποχική λεσβιακή κοινότητα δημιουργείται κάθε καλοκαίρι στη Λέσβο, από γυναίκες που φθάνουν στο νησί από όλο τον κόσμο. Η κινηματογραφίστρια Τζέλη Χατζηδημητρίου καταγράφει την ιστορία της Ερεσού, έχοντας ζήσει την ακμή (και την πτώση) της από πρώτο χέρι.
Μαρίνα Γαλανού: Η πρόεδρος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών αφηγείται τη ζωή της
Ακτιβίστρια, πρόεδρος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), ιδρύτρια του Πολύχρωμου Πλανήτη και δημιουργός του site t-zine.gr. Γεννήθηκε στον Πειραιά, ζει στο Κουκάκι.
ΝΔ και ΛΟΑΤΚΙ+: Ιστορική τομή ή ένα ακόμη «πλυντήριο»;
Το κατά πόσο η πρόσφατη «επίθεση φιλίας» του πρωθυπουργού και εκπροσώπων της ΝΔ στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα είναι ειλικρινής ή ξεκάθαρο «pinkwashing» θα φανεί από πράξεις και όχι από ανέξοδες αοριστολογίες.
«Γάμος για όλους τώρα! Είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στην αγάπη!». Από την Μίνα Κακανιά
Η συνεργάτις της LIFO, Μίνα Κακανιά (και αδελφή του γνωστού καλλιτέχνη Κωνσταντίνου Κακανιά), γράφει μια ανοιχτή επιστολή στον πρωθυπουργό για την ανάγκη να θεσμοθετηθεί επιτέλους ο γάμος των ομοφυλοφίλων και στην Ελλάδα.
Η διαφορετικότητα μπαίνει στις προτεραιότητες της κυβέρνησης
Εισχωρώντας στο προνομιακό πεδίο της Αριστεράς, διοργανώνει διεθνές συνέδριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εργασιακό περιβάλλον, με ιδιαίτερη έμφαση στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, και σαφώς προλειαίνει το έδαφος για τολμηρότερες κινήσεις – πιθανόν, τον γάμο ομοφύλων.
Podcast: «Το ξέρετε, ο γιος σας είναι ανώμαλος»
Τα συγκλονιστικά γράμματα ενός γκέι απ' τον Ασπρόπυργο και ο βιασμός του από μια παρέα «παιδιών καλών οικογενειών» ― ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΩΜΗ ΓΛΩΣΣΑ
Iστορίες μπούλινγκ: «Δέκα άτομα με έκραζαν μέσα στο λεωφορείο, σε όλη τη διαδρομή»
Όσα εκμυστηρεύτηκε ένας γκέι έφηβος σε έναν συνομήλικό του, για τη νέα σειρά podcasts της LIFO, «Μπούλινγκ».
Όταν η ομοφοβία είχε τη σφραγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας
Με αφορμή την πρόσφατη παρέμβαση της Κατερίνας Σακελλαροπούλου, την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, θυμόμαστε την περίπτωση του Χρήστου Σαρτζετάκη.
Ομοφοβία στην παραλιακή; Ζευγάρι ανδρών που έμεινε στην Ελλάδα λόγω πανδημίας καταγγέλλει ιδιοκτήτη πανσιόν
Ένα εξοργιστικό σκηνικό που αποπνέει ρατσισμό και ακραία ομοφοβία καταγγέλλει ένα νέο γκέι ζευγάρι από το εξωτερικό
Μενέλας Σιαφάκας: «Να δούμε την πανδημία σαν πρόκληση»
Ψηφιακοί σάτυροι και μαινάδες δίνουν για ένα 48ωρο (22-24/5) μια online πρόγευση του The Athens Porn Film Festival – Satyrs and Maenads που θα διεξαχθεί κανονικά το φθινόπωρο.
Πώς η τεχνολογία βοήθησε τους μουσικούς να επαναπροσδιορίσουν το φύλο τους και να διαλύσουν τα στερεότυπα
Το βιβλίο της Sasha Geffen, «Glitter up the dark: How pop music broke the binary», εξερευνά τους νέους αντικομφορμιστές του φύλου στη σημερινή μουσική βιομηχανία.
Circus of Books: To σχεδόν τρυφερό ντοκιμαντέρ του Netflix για το θρυλικό γκέι πορνομάγαζο του L.A.
Το απολαυστικό ντοκιμαντέρ του Netflix ακολουθεί την παράλληλη ιστορία ενός ιστορικού γκέι βιβλιοπωλείου και πορνομάγαζου στην Καλιφόρνια, και των ιδιοκτητών του, ενός ανδρόγυνου συντηρητικών Εβραίων που ουδεμία σχέση είχαν με όσα πουλούσαν.
Όχι άλλες «κραυγές στη σιωπή»: Η έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία την εποχή της καραντίνας
Μπορεί η καραντίνα να αποτρέπει την εξάπλωση μιας πανδημίας, ευνοεί όμως ακόμα και ακραία φαινόμενα έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας ενώ καθιστά τα υποψήφια θύματα πιο ευάλωτα. Τι κάνει η Πολιτεία; Τι ζητούν γυναικείες οργανώσεις και άλλες δικαιωματικές συλλογικότητες;
The Queer Archive Festival: Η Αθήνα για ένα τετραήμερο στα χρώματα του ουράνιου τόξου
Ο curator και σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Μενελάου διοργανώνει ένα νέο φεστιβάλ, υπό την αιγίδα της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, σε διάφορους χώρους της Αθήνας, με εικαστικά, περφόρμανς, προβολές, εκθέσεις φωτογραφίας, συζητήσεις, πάρτι και άλλα δρώμενα, συν μια επετειακή επανέκδοση του περιοδικού «Κράξιμο».
11528 - ΔΙΠΛΑ ΣΟΥ: Μια γραμμή ψυχολογικής στήριξης για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα και τις οικογένειές τους
Στο 11528 μπορούν να καταφύγουν νέα παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικοί και όσοι/-ες άλλοι/-ες αναζητούν μια έγκυρη ενημέρωση και συνδρομή σε ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή