Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Το βράδυ που άνοιξαν οι Κούκλες

Σε μια κάθετη της Συγγρού ένα μαγαζί με drag show καταφέρνει εδώ και 25 χρόνια να συνταιριάζει το πιο ετερόκλητο κοινό της Αθήνας
Φωτο: Σπύρος Στάβερης

Βρισκόμαστε στην εκπνοή του 1994, η τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου είναι στην εξουσία, το «All I want for Christmas is you» της Μαράια Κάρεϊ έχει μόλις κάνει την εμφάνισή του στα charts και το Κουκάκι είναι απλώς μια γειτονιά πίσω από τη λεωφόρο Συγγρού. Από καιρό έχει αρχίσει να διαδίδεται ότι ένα νέο γκέι μπαρ που θα φιλοξενεί και drag shows θα ανοίξει στο μικροσκοπικό στενό της οδού Ζαν Μωρεάς. Το drag δεν ήταν τότε κάτι καινούργιο στην Ελλάδα, καθώς κατείχε ήδη περίοπτη θέση στο Pierro's της Μυκόνου, ωστόσο για πρώτη φορά ένα αθηναϊκό μαγαζί θα συνδεόταν τόσο πολύ με αυτό το είδος τέχνης τα χρόνια που θα ακολουθούσαν και θα γινόταν συνώνυμο της εξέλιξής του στην Ελλάδα.


Η επιλογή του spot τυχαία: η τρανς επιχειρηματίας Μαριλού Φραγκιαδάκη είχε αγοράσει πρόσφατα ένα σπίτι κοντά στο σημείο και ήθελε να δραστηριοποιηθεί στα πέριξ. «Είχα έρθει για διακοπές από το Βερολίνο και παραδίπλα στο στενό ήταν ένα μπαράκι που το είχα υπενοικιάσει. Στην μπάρα ανέβαινε η Εύα Κουμαριανού, χόρευε και γινόταν ένας ψιλοπανικός. Τότε κατάλαβα ότι μπορούσα να επικεντρωθώ εκεί. Βλέποντας ενοικιαστήριο σε ένα παλιό μηχανουργείο, μου ήρθε η ιδέα για τις Κούκλες. Φίλοι αξιόλογοι και επώνυμοι μου έλεγαν ότι ήταν μεγάλο και ακριβό ρίσκο για εκείνα τα χρόνια. Εγώ όμως είμαι πολύ του ρίσκου» θυμάται σήμερα η Μαριλού.


«Το πρώτο βράδυ ξεκινάμε χωρίς καθόλου διαφήμιση. Είχε ακουστεί μόνο από στόμα σε στόμα, θέλαμε να προλάβουμε και τις γιορτές. Ανοίξαμε σαν πρόβα τζενεράλε, για να πάρουν οι barmen και το προσωπικό το κολάι. Έρχομαι κατά τις 10 και είναι απ' έξω κοσμοσυρροή. Η ουρά έφτανε μέχρι τη Συγγρού. Το πρώτο βράδυ σκάει η Μαλβίνα, η πρώτη επώνυμη Ελληνίδα που μπήκε εδώ μέσα, και το δεύτερο η Χάνα Σιγκούλα, η μούσα του Φασμπίντερ. Πέσαμε ξερές!».

 

Οι Κούκλες στα '90s δούλευαν καθημερινά, 7 μέρες την εβδομάδα, και ήταν γεμάτες. Κατά τη διάρκεια της πορείας τους άνοιξαν κι άλλα αντίστοιχα μαγαζιά, αλλά δεν κατάφεραν να κρατηθούν. Η τομή που έκαναν οι Κούκλες είναι ότι εστίασαν σε τρανς καλλιτέχνιδες στα shows τους.


Η Μαριλού ήταν ήδη γνωστή στο Βερολίνο, όπου ζούσε για χρόνια και δραστηριοποιούνταν στις αντίστοιχες Κούκλες. «Οι Κούκλες στο Βερολίνο είχαν καλές κριτικές σε περιοδικά και τηλεοράσεις. Μάλιστα, τις είχε ανακαλύψει η ΕΡΤ3 και μας είχε κάνει αφιέρωμα, ενώ είχα ανοίξει ήδη το αθηναϊκό μαγαζί, το οποίο ωστόσο σνόμπαραν».


Ο χώρος όπου στεγάζονται οι Κούκλες εδώ και 25 χρόνια παλιά ήταν μηχανουργείο που αναδιαμορφώθηκε από το μηδέν. Η σκηνή ήταν μικρότερη, καθώς δεν υπήρχε εξαρχής η προοπτική να επικεντρωθούν στο drag show. Το line-up περιλάμβανε τότε μόνο την Εύα Κουμαριανού, που έκανε, μεταξύ άλλων, τη Μίλβα σε ένα από τα πιο πετυχημένα της acts. Στη διακόσμηση αρχικά κυριαρχούσαν το κίτρινο και το μπλε, ακολούθησε το ασημί και μετά το πιο «βερολινέζικο» κόκκινο-μαύρο, που έχει διατηρηθεί τα τελευταία χρόνια. Το όνομα «Κούκλες» επιλέχθηκε για να γίνει σύνδεση με τις πολλές κούκλες βιτρίνας που υπήρχαν διάσπαρτες παντού, ακόμα και πάνω στη σκηνή. «Βέβαια, τις είχα βάλει για να γίνει επίτηδες αυτή η σύνδεση. Εμένα το μυαλό μου πήγε στα όμορφα κορίτσια που θα ήταν εδώ μέσα».


Αυτή η σύνδεση, ακόμα και όσον αφορά το όνομα, έπρεπε να γίνει ομαλά, γιατί στην αρχή τα πράγματα δεν ήταν τόσο ρόδινα. Όταν η Μαριλού κατέθεσε τα χαρτιά της για την άδεια του μαγαζιού, το όνομα «Κούκλες» είχε χτυπήσει άσχημα στο δημοτικό συμβούλιο. «Πήγε το μυαλό τους εκεί που πήγε, είδαν και την ιδιαιτερότητα τη δική μου και υπήρχαν πάρα πολλές αντιρρήσεις. Εγώ, βέβαια, είχα ανοίξει ήδη με αριθμό πρωτοκόλλου. Είχαν γίνει φασαρίες στο Κουκάκι, υποκινούμενες από μέλος του συμβουλίου. Μάζεψα, λοιπόν, απ' όλους τους γείτονες 3.000 υπογραφές και μετά τους ρώτησα ποιος έχει αντίρρηση. Το θέμα ήταν ότι δεν είχα δώσει μίζα, πράγμα που δεν έκανα ποτέ. Κάποιοι ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι στο συμβούλιο είπαν: "Πριν αποφασίσουμε, ας πάμε να δούμε τι γίνεται". Έρχονται απροειδοποίητα ένα Σάββατο. Μόλις τελειώνει το πρόγραμμα, με φωνάζει η επικεφαλής και μου λέει "σε παρακαλώ, έλα αύριο να πάρεις την άδεια"».

 

Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Οι Κούκλες στα '90s δούλευαν καθημερινά, 7 μέρες την εβδομάδα, και ήταν γεμάτες. Κατά τη διάρκεια της πορείας τους άνοιξαν κι άλλα αντίστοιχα μαγαζιά, αλλά δεν κατάφεραν να κρατηθούν. Η τομή που έκαναν οι Κούκλες είναι ότι εστίασαν σε τρανς καλλιτέχνιδες στα shows τους. Mέχρι τότε το drag στην Ελλάδα ήταν συνδεδεμένο με cis άνδρες που ντύνονταν με γυναικεία ρούχα, όπως σημειώνει η Μαριλού.

 

«Τέλη '70-αρχές '80, που ήμουν στο Βερολίνο, οι τρανς άρχιζαν όλο και περισσότερο να ασκούν αυτή την τέχνη. Εκείνα τα χρόνια το drag με τα αγόρια είχε ορισμένο κοινό, δεν θα πήγαινε εύκολα κάποιος με τα παιδιά του να το δει. Εγώ, προσέχοντας τη νέα τάση να μπαίνουν όμορφα κορίτσια στον χώρο, αυτό ήθελα να μεταφέρω – κι αυτό έπιασε εδώ. Έτσι, το αποδέχτηκε ο κόσμος. Πάντα παρουσιάζαμε ένα πρόγραμμα με σεβασμό στον πελάτη, ποτέ χυδαίο ή προκλητικό, καθαρά τέχνη. Τώρα έχουμε ξεπεράσει το στάδιο του drag με μια περούκα, μια ωραία τουαλέτα και τρία ωραία τραγούδια. Τα κορίτσια έχουν σταματήσει πια να κάνουν τις όμορφες. Παρουσιάζουμε ολοκληρωμένες παραστάσεις».

 

Εκτός από την Εύα Κουμαριανού, που εμφανίζεται αδιάλειπτα όλα αυτά τα χρόνια, έχουν περάσει από την πίστα ο Λεν, ο Άκης Ιωάννου, ο Κώστας Τσάκωνας, η Μίνα Ορφανού, ενώ στο σημερινό line-up συναντάμε τις σταθερές, εδώ και καιρό, Μάνια Λεμπέση, Ρία Νόλλη, Αλίκη Βασιλάκη, Τάνια Κέλλη και τη νέα προσθήκη Vanessa Cardui. Ακόμα και ο Ζακ Κωστόπουλος είχε δουλέψει για ένα διάστημα στις Κούκλες, όταν ξεκινούσε το drag ως Zackie Oh. «Ο Ζακ ήταν ένα ξεχωριστό παιδί με μεγάλο ταλέντο που φάνηκε εδώ, γιατί του δώσαμε τα φόντα για να φανεί» λέει η Μαριλού.

 

Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Η παρέλαση των διάσημων θαμώνων, όπως είναι κορνιζαρισμένη στον τοίχο που οδηγεί από το μπαρ στη σκηνή, τραβάει πάντα το μάτι για λίγο χάζεμα: Βίσση, Άντζελα, Λάσκαρη, Γκοτιέ, Νένα Μεντή, Φουρέιρα είναι λίγα μόνο από τα «παράσημα» του μαγαζιού, όπου, πλέον, κάθε Παρασκευή και Σάββατο, θα συναντήσεις από οικογένειες μέχρι στρέιτ ζευγάρια και bachelor parties. Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως ένα μεγάλο μέρος της Αθήνας έχει περάσει έστω μία φορά από τις Κούκλες, μάλιστα τα τελευταία χρόνια το κοινό έχει διαφοροποιηθεί, με πολύ περισσότερα στρέιτ αγόρια και κορίτσια σε σχέση με τα μέλη της LGBTQ+ κοινότητας.


Στις πιο χαρούμενες στιγμές της πορείας τους η Μαριλού θυμάται τις δύο παραμονές Πρωτοχρονιάς που έκανε ο Ζαν-Πολ Γκοτιέ εκεί, τις φορές που είχε πάει η Ζωή Λάσκαρη, η Μαλβίνα και η Σπεράντζα Βρανά, τότε που ο Σταύρος Θεοδωράκης έκανε το σχετικό αφιέρωμα στους «Πρωταγωνιστές», συμβάλλοντας καθοριστικά αφενός στην εδραίωση της φήμης του μαγαζιού και αφετέρου στην ορατότητα της τρανς κοινότητας, αλλά και όταν γυρίστηκαν σκηνές από τη Στρέλλα του Πάνου Κούτρα με πρωταγωνίστρια τη Μίνα Ορφανού που δούλευε τότε εκεί. «Σκάνε κάποτε, ένα βράδυ, η Βούλα Ζουμπουλάκη με την Ελένη Χατζηαργύρη, είδαν όλο το πρόγραμμα και στο τέλος με φώναξαν για να μου δώσουν συγχαρητήρια. Για μένα ήταν μεγάλος έπαινος να μου το λένε τόσο σπουδαίες κυρίες. Και τα κορίτσια τα κάνουν όλα μόνα τους, πάντα. Δεν έχουμε ούτε μακιγιέρ ούτε ενδυματολόγο».


Να διατηρείς 25 χρόνια ένα μαγαζί και να είναι πετυχημένο δεν είναι εύκολο πράγμα, αλλά ούτε και τα κορίτσια είναι εύκολοι χαρακτήρες: «Καμιά φορά γίνονται πολύ άγριοι τσακωμοί. Έχουν όμως ένα καλό. Μπορεί να μαλλιοτραβηχτούν, στα επόμενα πέντε λεπτά όμως είναι πάλι αγκαλιά. Μπορεί να είναι τσακωμένες, αλλά πάντα στέκεται δίπλα η μία στην άλλη. Και η κρίση που κάποτε πέρασε το μαγαζί μες στο πρόγραμμα ήταν. Αυτά τα ξέρω, είμαι χρόνια επιχειρηματίας. Πολλές φορές σκέφτομαι ότι οι Κούκλες πρέπει να κλείσουν όσο είναι στα πάνω τους. Δεν θέλω να τις πάρει η φθορά, θα είναι θλιβερό. Αλλά είναι ακόμα στα πολύ πάνω τους και αυτό είναι που με μπερδεύει. Πότε να κλείσουμε, όταν είμαστε γεμάτοι και διώχνουμε κόσμο;».

 

Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης
Φωτο: Σπύρος Στάβερης


Όσα χρόνια κι αν παραμείνουν στις επάλξεις, οι Κούκλες θα εξακολουθήσουν να είναι ένας χώρος ασφαλής για όλους, από τα μικρά γκέι αγόρια και τις μικρές τρανς που «έχτισαν» τη φήμη του μαγαζιού μέχρι όσους θέλουν να διασκεδάσουν μακριά από τις νόρμες της ετεροκανονικότητας, και η ίδια η Μαριλού έχει μπει εδώ και καιρό στο πάνθεον των ανθρώπων που βοήθησαν όσο λίγοι την LGBTQ+ κοινότητα της Ελλάδας: «Εγώ κάνω αυτό που μου αρέσει και δεν χαμπαριάζω και πολύ από τρίτους, δεν με ενδιέφερε ποτέ τι θα πει ο κόσμος για μένα, την πορεία μου τη χάραξα μόνη μου. Αγαπάω τους ανθρώπους. Το '94 όλα τα κορίτσια δούλευαν πεζοδρόμιο. Εμένα σκοπός μου ήταν, όσα κορίτσια μπορούσα, να τα πάρω από εκεί και να τα βάλω εδώ. Και βέβαια αυτό το μαγαζί άνοιξε τα μάτια του κόσμου για να δει τα παιδιά αυτά με διαφορετικό μάτι, να δει ότι δεν είναι μόνο για τη λεωφόρο. Είναι ικανά να είναι κι αλλού, να κάνουν τέχνη, να τα χειροκροτούν και να τα θαυμάζουν».

Ο Αλέξανδρος Διακοσάββας είναι αρχισυντάκτης της LiFO. Γεννήθηκε το 1987 και μεγάλωσε στη Ρόδο. Σύντομη θητεία στους Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς της Πολυτεχνικής Σχολής Πάτρας και συνέχιση σπουδών στη Βιολογία του ίδιου Πανεπιστημίου τον οδήγησαν τελικά στο να θέλει να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η σκόρπια δύναμη: περιστατικά και πρόσωπα που σημάδεψαν την queer ιστορία της Αθήνας
Μια αναδρομή σε περιστατικά που, ακόμα κι αν δεν ήταν αυτή η πρόθεσή τους, σημάδεψαν ό,τι θα θεωρούσαμε σήμερα queer κίνημα στην Ελλάδα του 20ού αιώνα.
Σκοτεινοί έρωτες και παράνομοι πόθοι: το γκέι ψωνιστήρι και η ιστορία του στην Αθήνα
Τζουρά, πάρκα, τσοντοσινεμά, παραλίες κι ένας ολόκληρος κώδικας επικοινωνίας που εξελίχθηκε από το '50 μέχρι τις μέρες μας

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Ο σκοτεινός κόσμος του τρίτου σεξ»: ένα από τα πρώτα άρθρα για την ομοφυλοφιλία που δημοσιεύτηκε σε ελληνικό περιοδικό
Ένα κείμενο του Γιάννη Λάμψα στις «Εικόνες» του 1968 σχετικό με την ομοφυλοφιλία, που θα προκαλέσει το κλείσιμο του περιοδικού μετά τη βίαιη επέμβαση του διαβόητου συνταγματάρχη Λαδά.
Η ιστορία των αθηναϊκών gay bars  από τα '60s μέχρι την έλευση του millennium
Πολύ πριν το Γκάζι μετατραπεί σε «γκέι χωριό της Αθήνας», η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα σύχναζε σε θρυλικά αθηναϊκά στέκια
Μια Τουρκάλα φωτογράφος καταγράφει την κρυφή underground σκηνή της Κωνσταντινούπολης
Η Cansu Yildiran συμπάσχει με τους ανθρώπους που φωτογραφίζει και τους γνωρίζει όλους προσωπικά αποκαλώντας τους μάλιστα την "οικογένεια που επέλεξε" όταν μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη.
Το Pride αποτελεί ακόμη πολιτικό γεγονός;
"Queer Liberation, not Rainbow Capitalism"
Τα πρώτα θύματα του AIDS στην Ελλάδα
Η ελληνική ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα βρέθηκε στα ’80s αντιμέτωπη με την «αρρώστια που μίσησε τον έρωτα», απειλώντας τόσο τις εύθραυστες ελευθερίες που είχε μόλις αρχίσει να απολαμβάνει όσο και την υπόστασή της καθαυτή.
Αβέλεις ετρούσκα; Τα καλιαρντά ως γλωσσικός κώδικας της ελληνικής ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας
Η κρυφή, συνθηματική «γλώσσα» των ομοφυλόφιλων είναι ένα ευφάνταστο κατασκεύασμα με πολλές επιρροές
Η εξέλιξη του queer κινηματογράφου στην Ελλάδα
Από τη Φτερού και τους «κραγμένους» χαρακτήρες του Παράβα μέχρι τις ταινίες του Γιάνναρη και τη Στρέλλα, το ελληνικό queer cinema εξελίχθηκε παράλληλα με τους αγώνες του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος
Μια κυρία στα μπουζούκια,  ένας μάγκας  στα σαλόνια: έμφυλες αναπαραστάσεις στο ελληνικό σινεμά
Μια σύντομη αναδρομή σε έμφυλες αναπαραστάσεις και queer προσδοκίες στο ελληνικό εμπορικό σινεμά και την τηλεόραση της περιόδου 1950-1980
Ο Έλληνας χορευτής Στέφανος Δημουλάς φωτογραφίζεται με τον πατέρα του στο εξώφυλλο του γκέι περιοδικού Attitude
Ο χορευτής Στέφανος Δημουλάς με τον πατέρα του στο εξώφυλλο του γκέι περιοδικού Attitude για το Pride Issue
Athens Pride 2019: Αμέτρητα μηνύματα αγάπης και σεβασμού από τους #DUOmessengers
H παρουσία του DUO στη διοργάνωση ήταν μεγαλειώδης, ώστε όλοι να ζήσουν την εμπειρία του Athens Pride πιο έντονα και... πολύχρωμα από ποτέ!
Ελισάβετ Βακαλίδου: «Kαπετάνιος» της ψυχής της και πρωτεργάτρια του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος
Από τις πρώτες δυναμικές ακτιβίστριες, συγγραφέας δύο πολυσυζητημένων βιβλίων αλλά και ταλαντούχα ηθοποιός, η τρανς που έγινε γνωστότερη ως Μπέττυ είναι μια ιδιαίτερη περσόνα.
Ανταπόκριση από το Pride του Τελ Αβίβ: τεράστια εμπορική φιέστα ή αγωνιστική συσπείρωση;
Αναρίθμητες διαφορετικές και αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις και ταυτότητες συνυπάρχουν σε μια διοργάνωση πιο ετερόκλητη κι από τις δικές μας
Desmond is Amazing: Ένας 11χρονος drag ακτιβιστής
Έχει παρουσιαστεί επίσημα από τους διοργανωτές του Pride της Νέας Υόρκης ως σύμβολο της LGBTQ κοινότητας
«Αμφί» (1978-1990): το πλέον επιδραστικό έντυπο της ελληνικής ΛΟΑΤΚΙ+ ιστορίας
«Πνευματικό παιδί» του πρώιμου ΑΚΟΕ, εκφραστικό και ακτιβιστικό «αλφαβητάρι» της κοινότητας σε δύσκολους καιρούς, άνοιξε ορίζοντες και συνειδήσεις, θέτοντας καινοφανείς διεκδικήσεις και προβληματικές.
Σκοτεινοί έρωτες και παράνομοι πόθοι: το γκέι ψωνιστήρι και η ιστορία του στην Αθήνα
Τζουρά, πάρκα, τσοντοσινεμά, παραλίες κι ένας ολόκληρος κώδικας επικοινωνίας που εξελίχθηκε από το '50 μέχρι τις μέρες μας
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή