Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων; Όπως η Έρικα.

Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων; Όπως η Έρικα. Facebook Twitter
0

Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων; Πώς να εξηγήσεις ότι λίγες δεκαετίες πριν υπήρξαν άλλα παιδιά στη χώρα μας και σε ολόκληρη την Ευρώπη που εξολοθρεύτηκαν εν ψυχρώ; Πώς να απαντήσεις στην ερώτηση «γιατί»; Γιατί ήταν διαφορετικά; Μα δεν ήταν. Σε ποια ηλικία μπορούν τα παιδιά να καταλάβουν; Σε ποια ηλικία θα μπορέσει να αντισταθμιστεί η φρίκη που θα νιώσουν με κάτι ουσιώδες – τον προβληματισμό για τον ρατσισμό, για τις προκαταλήψεις, για την περιθωριοποίηση, για το που μας οδηγεί η παθητική στάση απέναντι στο κακό που γίνεται δίπλα μας;

Ένα εξαιρετικό βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις πάντα προσεγμένες και επιλεκτικές Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, η «Έρικα» της Ruth Vander Zee, έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό, καθώς η απλή γλώσσα του το καθιστά κατάλληλο και για παιδιά Δημοτικού. Το βιβλίο, που περιέχει κι ένα κείμενο της Μαρίζας Ντεκάστρο για τη Διδακτική του Ολοκαυτώματος, μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των γονιών και των δασκάλων που θέλουν να μιλήσουν στα παιδιά τους γι’ αυτό το θέμα. Η ιστορία της Έρικας είναι αληθινή· η συγγραφέας τη συνάντησε σε μια γερμανική κωμόπολη και η Έρικα της διηγήθηκε τη ζωή της: «Γεννήθηκα κάποια στιγμή το 1944. Δεν ξέρω πότε είναι τα γενέθλιά μου. Δεν ξέρω τι όνομα μου έδωσαν. Δεν ξέρω σε ποια πόλη γεννήθηκα ούτε σε ποια χώρα. Δεν ξέρω αν είχα αδέλφια. Το μόνο που ξέρω είναι πως ήμουν μωρό, λίγων μηνών, όταν σώθηκα από το Ολοκαύτωμα».

Η Έρικα περιγράφει πως φαντάζεται τις τελευταίες μέρες των γονιών της: την εγκατάλειψη του βρώμικου, εξαθλιωμένου γκέτο και την ελπίδα ότι τα τρένα θα τους πάνε κάπου καλύτερα, τις ατέλειωτες μέρες που πέρασαν κλειδωμένοι, στριμωγμένοι και όρθιοι στα βαγόνια για τα ζώα, τη οδυνηρή συνειδητοποίηση ότι δεν πάνε σε ένα καλύτερο μέρος. Αναρωτιέται πότε αποφάσισε η μητέρα της αυτό που έκανε και πώς πέρασε τα τελευταία λεπτά με το νεογέννητο μωρό της: «Όπως με τύλιγε σφιχτά σε μια ζεστή κουβερτούλα ψιθύρισε τ’ όνομά μου; Με γέμισε φιλιά λέγοντάς μου ‘Σ’ αγαπώ!’; Έκλαψε; Έκανε την προσευχή της;».

Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων; Όπως η Έρικα. Facebook Twitter

Μόνο να φαντάζεται μπορεί η Έρικα τις τελευταίες στιγμές με τους γονείς της. Το μόνο που γνωρίζει πραγματικά είναι πως όταν το τρένο έκοψε ταχύτητα σε μια διάβαση, η μητέρα της την πέταξε από το παράθυρο σ’ ένα χαντάκι με απαλό χορτάρι: «Πηγαίνοντας προς το θάνατο, η μητέρα μου με πέταξε πίσω στη ζωή».

Η γυναίκα που περιμάζεψε το μωρό με κίνδυνο της ζωής της και το μεγάλωσε σαν δικό της («Μου έδωσε ένα σπιτικό. Με τάισε, με έντυσε και μ’ έστειλε σχολείο.») και η οικογένεια με τα τρία παιδιά που έφτιαξε η Έρικα μεγαλώνοντας («Σήμερα το δικό μου δέντρο έχει και πάλι ρίζες. Το αστέρι μου λάμπει ξανά.») αποδεικνύουν αυτό που γράφει η μεταφράστρια Μαρίζα Ντεκάστρο στο τέλος του βιβλίου: Η Έρικα ήταν ένα τυχερό παιδί.

Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων; Όπως η Έρικα. Facebook Twitter
Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων; Όπως η Έρικα. Facebook Twitter
Σελίδες απ' την αγγλική έκδοση

Ενάμισι εκατομμύριο εβραιόπουλα που εξολοθρεύτηκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης υπήρξαν λιγότερο τυχερά. Στο πολύ όμορφο κείμενο «Για σένα που διαβάζεις αυτό το βιβλίο», τα παιδιά μπορούν να μάθουν κάποια πράγματα γι’ αυτά τα παιδιά: από πού προέρχονταν, πώς ήταν η καθημερινότητά τους, πώς άλλαξε σταδιακά αυτή η καθημερινότητα με τα αντισημιτικά μέτρα. Πως τους απαγορεύτηκε να πηγαίνουν σινεμά, πως διώχτηκαν από τα σχολεία τους, πως τους αρνιόταν την είσοδο στα εστιατόρια.

Μπορούν ακόμα να μάθουν για τα εβραιόπουλα της Ελλάδας και πως, σαν τη γυναίκα που περιμάζεψε και έσωσε την Έρικα, υπήρξαν κι εδώ κάποιοι άνθρωποι που έκαναν το ίδιο, όπως οι κάτοικοι της Ζακύνθου, που έκρυψαν και έσωσαν όλους τους Εβραίους του νησιού. Όπως ακριβώς και η Έρικα, όμως, οι Εβραίοι της Ζακύνθου υπήρξαν απλώς πολύ τυχεροί: το 96% των 70.000 Ελλήνων Εβραίων χάθηκε στο Ολοκαύτωμα.

Τα παιδιά του Δημοτικού που θα διαβάσουν αυτό το βιβλίο είναι βέβαιο ότι θα προσεγγίσουν τους γονείς ή τους δασκάλους τους με χιλιάδες ερωτήσεις. Αν αυτές οι ερωτήσεις αποτελέσουν την αφορμή για συζητήσεις σχετικά με τον ρατσισμό, την περιθωριοποίηση, τα στερεότυπα, την αλληλεγγύη, το βιβλίο αυτό θα έχει πετύχει τον στόχο του. Ωστόσο, το βιβλίο δεν απευθύνεται μόνο σε παιδιά Δημοτικού. Η εντυπωσιακή εικονογράφηση του Roberto Innocenti, που παραπέμπει σε φωτογραφικά ντοκουμέντα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σε συνδυασμό με τη λιτή, αλλά σπαραχτική αφήγηση, καθιστά το βιβλίο ελκυστικό σε κάθε ηλικία. Για λίγα βιβλία μπορεί πια να το πει αυτό κανείς, αλλά σ’ αυτή την περίπτωση είναι αλήθεια: η «Έρικα» είναι ένα βιβλίο που έλειπε από την ελληνική βιβλιογραφία.

*Info: Ruth Vander Zee, Roberto Innocenti, Έρικα, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 2015, τιμή: 14,90 Ευρώ

0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΠΕΞΕΡΓ. Παύλος Μεθενίτης «Αμανίτα μουσκάρια»

Το πίσω ράφι / Όταν μια ολόκληρη διμοιρία ανταρτών ξεκληρίστηκε από παραισθησιογόνα μανιτάρια

Στηριγμένο σε πραγματικά γεγονότα, το μυθιστόρημα «Αμανίτα μουσκάρια» του Παύλου Μεθενίτη εξερευνά το ζήτημα των ουσιών ως καταφύγιο αλλά και ως καταστροφή, και μας παρασύρει σ’ ένα ταξίδι ποτισμένο από την ελληνική πραγματικότητα, παραμονές της οικονομικής κρίσης.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM