Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Μπήκαμε στο σπίτι του Γιάννη Τσαρούχη που άνοιξε ξανά για το κοινό

Μπήκαμε στο σπίτι του Γιάννη Τσαρούχη που άνοιξε ξανά για το κοινό

Κάθε γωνιά της ιστορικής κατοικίας και εργαστηρίου στο Μαρούσι είναι διαποτισμένη από την αύρα του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου

Το πρωινό είναι ηλιόλουστο και η ησυχία έχει απλωθεί παντού. Η οδός Πλουτάρχου στο Μαρούσι είναι ένας δρόμος ήπιας κυκλοφορίας, όπως αναγράφει η ενημερωτική πινακίδα.

 

Στον αριθμό 28 ξεπροβάλει η ιστορική κατοικία και εργαστήριο-ατελιέ του Γιάννη Τσαρούχη. Στην είσοδο με υποδέχεται η ανιψιά του μεγάλου εικαστικού και πρόεδρος του Ιδρύματος Τσαρούχη, Νίκη Γρυπάρη.

 

«Φτάνοντας στην Αθήνα ήμουν πανευτυχής, παρ' όλη την κούραση. Αμέσως έτρεξα στο Μαρούσι ν' αγοράσω ένα οικόπεδο που βρισκόταν κοντά στην Πεύκη. Δυστυχώς, το οικόπεδο ήταν εξ αδιαιρέτου και ήταν άνθρακες ο θησαυρός.

 

»Τέλος, ο μεσίτης του Αμαρουσίου μου βρήκε ένα άλλο, Πλουτάρχου 28. Εστοίχιζε 70.000 και με τα συμβολαιογραφικά 80.000. Ο θησαυρός του θριάμβου μου στο Παρίσι ήταν όλα κι όλα 30.000. Έπρεπε να 'χω 50.000 ακόμα και μου έλειπαν.

 

»Από το αδιέξοδο με έσωσε ο Μαρίνος Καλλιγάς, διευθυντής της Πινακοθήκης τότε. Μου παρήγγειλε ένα "Καφενείο" μεγάλο και θα μου έδινε τα λεφτά μπροστά, αλλά για παν ενδεχόμενο θα έδινα ενέχυρο πέντε καλά έργα. Έτσι αγοράστηκε το οικόπεδο του Μαρουσιού.

 

Ατίθασο πνεύμα, αιρετικός, ανήσυχος, σκληρός, γενναιόδωρος, αυστηρός, λάτρης της διασκέδασης και της ψυχαγωγίας αλλά και άνθρωπος που φημιζόταν για την γοητευτική του φιλοξενία. Το σπίτι του πάντοτε ήταν ένα μεγάλο σαλόνι που περιλάμβανε φίλους, καλλιτέχνες και μεγάλες προσωπικότητες.

 

»Επιτέλους, είχα ένα οικόπεδο. Τώρα έπρεπε να βρω με ποιες μηχανές θα έβρισκα λεφτά για να χτίσω ένα ατελιέ. Δεν ήταν από ματαιοδοξία αλλά από ανάγκη τεχνική», είχε πει ο ίδιος ο ζωγράφος για το σπίτι του Αμαρουσίου.

 

«Αισθανόταν την ανάγκη να κάνει μεγάλου μεγέθους έργα. Το σπίτι του ήθελε να το χτίσει σαν τις παλιές κατοικίες του Αμαρουσίου, με αυλή εσωτερική και γύρω-γύρω χαμηλά δωμάτια και λίγο υπερυψωμένο το ατελιέ για το φως. Μάζεψε σχέδια και φωτογραφίες από τα παλιά μαρουσιώτικα σπίτια, αλλά, δυστυχώς, οι οικοδομικές διατάξεις ματαίωσαν τα σχέδια του. Έτσι, για να σωθεί η κατάσταση, όπως είχε πει ο ίδιος, του έδωσε μια μορφή νεοκλασική», μου λέει η κυρία Γρυπάρη καθώς καθόμαστε σ' ένα από τα διάσπαρτα μάρμαρα του κήπου.

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Το Ίδρυμα αποφάσισε να ανοίξει τις πόρτες του για το κοινό ύστερα από σχεδόν έξι χρόνια. «Η πρωτοβουλία ανήκει στην "Documenta 14" η οποία αναζήτησε χορηγούς στο εξωτερικό ώστε να γίνουν οι πρώτες επισκευές. Σε συνεργασία λοιπόν με τη "CFCOMPANY" καταφέραμε να επισκευάσουμε την οικοδομή ενώ η προσπάθεια εξεύρεσης πόρων συνεχίζεται προκειμένου κάποια στιγμή να ολοκληρωθούν πλήρως οι εργασίες και να γίνει ένα σύγχρονο και επισκέψιμο μουσείο», εξηγεί η κυρία Γρυπάρη.

 

Ο Γιάννης Τσαρούχης ίδρυσε το 1981 το ομώνυμο ίδρυμα και δώρισε σ' αυτό το σπίτι του, αλλά κι έργα δικά του και άλλων φίλων του ζωγράφων που είχε στη συλλογή του. Για να ανοίξει το 1982 σαν μουσείο κατασκεύασε το μπαλκόνι, έβαλε μάρμαρα και χώρισε το σπίτι του από τους εκθεσιακούς χώρους.

 

Διοργάνωσε και επιμελήθηκε ο ίδιος τις εκθέσεις που έγιναν στον πρώτο όροφο και το δώμα αφού μελέτησε και βρήκε τον τρόπο ανάρτησης των έργων του στους τοίχους και πώς θα φωτίζονται.

 

Επίσης, στις βιτρίνες εκτίθενται φωτογραφίες από τις εκθέσεις του ιδρύματος οι οποίες κρατούσαν έναν με τρεις μήνες ώστε τον υπόλοιπο χρόνο να δουλεύει στο εργαστήρι του.

 

Όπως είχε σημειώσει εμφατικά: «Έκανα ένα Μουσείο, σκεπτόμενος ότι ποτέ κανένα Μουσείο δεν θα εκθέσει αξιοπρεπώς και πρεπόντως τα έργα μου, ίσως και καθόλου. Είναι ένα έργο παρά φύσιν αυτό που έκανα, αλλά αμφέβαλα αν ο φυσικός νόμος θα λειτουργούσε για τα έργα μου. Θέλω να πω, είναι ακόμα ζωηρά στα αυτιά μου τα λόγια της αποδοκιμασίας των ειδικών για μένα».

 

Πριν ξεκινήσει η κυρία Γρυπάρη να με ξεναγεί στην ιστορική κατοικία, παρατηρώ στο δεξιό παράθυρο του πρώτου ορόφου, μια ανδρική μορφή να ξεχωρίζει ανάμεσα στα πεύκα του κήπου. Η ανιψιά του Γιάννη Τσαρούχη θα μου πει ότι πρόκειται για μια ψευδαίσθηση και τότε με καλεί να ανέβουμε στον πρώτο όροφο για να μου πει την ιστορία του.

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Πράγματι, στο χώρο του πρώτου ορόφου βρίσκεται το αυθεντικό «παράθυρο», ξεφτισμένο, εντυπωσιακό, αλλά χρήζει άμεσης συντήρησης.

 

«Είναι ένα ζωγραφικό έργο του Τσαρούχη το οποίο είχε εξαπατήσει πολλές φορές τον ταχυδρόμο του σπιτιού. Όταν ερχόταν τα πρωινά για να αφήσει τα γράμματα συχνά η οικία ήταν κλειστή. Κάποιες μέρες αργότερα, όταν έβλεπε τον Τσαρούχη του φώναζε ότι παρ' όλο που υπήρχε κάποιος και τον κοιτούσε από το παράθυρο, δεν του άνοιγε την πόρτα για να μπει», αφηγείται γελώντας η κυρία Γρυπάρη.

 

Σε όλους τους χώρους κυριαρχεί το πνεύμα του στοχαστή της ελληνικότητας. Στην συνέχεια η κυρία Γρυπάρη αποσαφηνίζει ότι κάποτε στο ισόγειο ήταν οι προσωπικοί του χώροι: η κουζίνα, το σαλόνι, το υπνοδωμάτιο κι η βιβλιοθήκη, ενώ στον πρώτο όροφο και το δώμα ήταν το εργαστήριό του.

 

Αναντίρρητα, οποιοδήποτε σημείο του σπιτιού κρύβει και μια ιστορία. Το φως, οι σκιές, τα χρώματα συνθέτουν, κάθε στιγμή, το σκηνικό μιας εποχής.

 

Παράλληλα, βλέποντας από κοντά τα προσωπικά του αντικείμενα όπως τα μπλοκ, τις μπογιές, τις μάσκες, τις πρόκες, τα εργαλεία, το κουδούνι του, τα σωληνάρια, τις ζωγραφικές σκόνες, τα δείγματα χρωμάτων, τα πινέλα του, τα γυαλιά με τον χοντρό σκελετό, το χαρακτηριστικό του ψάθινο καπέλο ή την αγαπημένη του φωτογραφική μηχανή, εισχωρείς στο μαγικό σύμπαν του μεγάλου ζωγράφου. Ενός ανθρώπου που ξεχώριζε όχι μόνο για την ζωγραφική του αλλά και για τον τρόπο ζωής του.

 

H ανιψιά του μεγάλου εικαστικού και πρόεδρος του Ιδρύματος Τσαρούχη, Νίκη Γρυπάρη. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
H ανιψιά του μεγάλου εικαστικού και πρόεδρος του Ιδρύματος Τσαρούχη, Νίκη Γρυπάρη. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Ατίθασο πνεύμα, αιρετικός, ανήσυχος, σκληρός, γενναιόδωρος, αυστηρός, λάτρης της διασκέδασης και της ψυχαγωγίας αλλά και άνθρωπος που φημιζόταν για την γοητευτική του φιλοξενία. Το σπίτι του πάντοτε ήταν ένα μεγάλο σαλόνι που περιλάμβανε φίλους, καλλιτέχνες και μεγάλες προσωπικότητες.

 

«Ήταν ένας άνθρωπος που το τίποτα το μετέτρεπε σε "κάτι"», υπογραμμίζει η κυρία Γρυπάρη, ενώ ταυτόχρονα μου ξεκαθαρίζει ότι οτιδήποτε παρατηρώ γύρω μου στοχεύει στην πλήρη αναβίωση του εργαστηρίου του κορυφαίου εικαστικού.

 

Ο Γιάννης Τσαρούχης ήταν μια προσωπικότητα που εμπνεόταν από πηγές συγκίνησης, μεταφυσικής χαράς, ανθρώπινης μορφής και χρησιμοποιούσε τη χρωματική καθαρότητα. Γοητευόταν από το λευκό χρώμα και του άρεσε να ζωγραφίζει γυμνά σώματα γιατί πίστευε ότι «έτσι μπορείς να κατανοήσεις τη ψυχική γεωμετρία του ανθρώπου».

 

«Μόνον όταν επιθυμώ κάτι, μπορώ να ζωγραφίζω», συνήθιζε να λέει, ενώ σε μια παλαιότερη συνέντευξή του είχε υποστηρίξει: «Τα πράγματα μας καλούν σε μια μέθη, σε έναν ενθουσιασμό και σε ένα παραλήρημα. Το να ελευθερώνεται κανείς από τους φόβους και να εκφράζει αυτό το παραλήρημα είναι νομίζω αυτό που ονομάζω εξομολόγηση του καλλιτέχνη. Και γενικώς να ενώνω τη ζωή μου με την παιδική μου ζωή, να μη χωρίζεται με ένα παραπέτασμα σιδερένιο η παιδική ζωή με τη ζωή του ενηλίκου».

 

Στους τοίχους του πρώτου ορόφου αλλά και στο δώμα περιεργάζομαι τους κρεμασμένους πίνακες με τα μοντέλα που πόζαραν για τον Γιάννη Τσαρούχη, όπως η περίφημη Δέσποινα που ήταν εκεί στα εγκαίνια που έγιναν το προηγούμενο Σάββατο.

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Επίσης, ξεχωρίζουν ο Λεωνίδας Εμπειρίκος, γιος του Ανδρέα Εμπειρίκου, ο Διονύσης Φωτόπουλος κι ο Αντώνης που δούλευε στην οικοδομή του σπιτιού. Αλλά και εικόνες και φωτογραφίες από τη ζωή στο Παρίσι και από στιγμές της καθημερινότητάς του στο σπίτι αυτό.

 

Στις 20 Ιουλίου 1989 ο γνωστός εικαστικός φεύγει από την ζωή. Η κυρία Γρυπάρη θυμάται ότι: «ακόμη και τις τελευταίες μέρες της ζωής του, όπου η νόσος Πάρκινσον του είχε δημιουργήσει πολλά προβλήματα, μιλούσε σε όλο τον κόσμο, είχε μάθει ακόμη και τις ιστορίες των ασθενών που βρίσκονταν στο ίδιο δωμάτιο του νοσοκομείου Γ. Γεννηματάς».

 

Λίγο πριν την αποχαιρετίσω, της ζητώ να μου πει τι κρατά περισσότερο από εκείνον ως ισχυρή ανάμνηση. Μ' ένα μελαγχολικό βλέμμα η κυρία Γρυπάρη θα μου απαντήσει: «"Νίκη, μην εμπιστεύεσαι ποτέ κανέναν". Είναι μια φράση που δεν θα ξεχάσω ποτέ».

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Info

Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη

Πλουτάρχου 28, Μαρούσι, 210 8062636-7

Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα ως Παρασκευή 9.00 – 14.00

Τιμή εισιτηρίου: 3 ευρώ

Δημοσιογράφος. Σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου ([email protected])
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.
28 χρόνια μετά το θάνατό του, ο μεγάλος δάσκαλος παραμένει ένα γοητευτικό αίνιγμα. Σε αυτήν την σπάνια, αποκλειστική μαρτυρία που μας επέδωσε το 2000, ο πιστός φίλος και μαθητής του, Γιώργος Ορφανός, σκιαγραφεί με χαρισματική ενάργεια την καθημερινή του ζωή δίπλα στον μεγάλο στοχαστή και καλλιτέχνη
Ο Τσαρούχης μέσα από τις σημειώσεις, τα απαγορευμένα έργα, τη ζωή του πριν το τέλος
Το Mουσείο Mπενάκη παρουσιάζει την ιστορία της ζωγραφικής του Γιάννη Τσαρούχη μέσα από πλούσια έκθεση και με έργα που δεν έχουμε ξαναδεί.
Γιάννης Τσαρούχης. Σπουδή για πορτραίτο. 1981
Το πιο ειλικρινές και αποκαλυπτικό πορτρέτο του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου είναι ταυτόχρονα ύμνος στην πιο δημιουργική στιγμή της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Το σπίτι του Γιάννη Τσαρούχη ανοίγει ξανά
Το εργαστήριο του καλλιτέχνη ανακατασκευάζεται και ανοίγει για το κοινό
11 πίνακες του Γιάννη Τσαρούχη με άντρες – κι ένα ζεϊμπέκικο
Πόσο μπροστά ήταν…

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

20 λόγοι που αγαπάμε το Κουκάκι!
Κάθε γωνιά της πιο hot περιοχής της Αθήνας κρύβει από μια έκπληξη για τον καθένα
Βαδίζω και παραμιλώ: Πώς τα κινητά αλλάζουν τον τρόπο που κινούμαστε στην πόλη
Από την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου ως τα τροχαία ατυχήματα
Επιστροφή στη μεγάλη πόλη
Τον Σεπτέμβρη οι δρόμοι της Αθήνας ξαναζωντανεύουν. Όλοι, ή σχεδόν όλοι, έχουν γυρίσει από τα εξοχικά, έχουν επιστρέψει απ’ τα νησιά, και οι μέρες που περνούσαν σε κάποια παραλία φαντάζουν πια σαν μια μακρινή ανάμνηση.
Παραλία: το κοινό μας οικόπεδο
Μια ωδή στον χώρο που μας θυμίζει όσα σημάδεψαν την ατομική και συλλογική μας ταυτότητα.
Το καφενεδάκι που ήταν κάποτε στο χωματόδρομο του Ηρωδείου
Ο Πικιώνης δεν έχει διαμορφώσει ακόμη τα πλακόστρωτα και διακρίνεται ένας φανοστάτης γκαζιού.
9 θρυλικά κτίρια της Αθήνας που δεν υπάρχουν πια
Εκεί που τώρα βρίσκονται μεγάλες πολυκατοικίες, παλιότερα στεγάζονταν μερικά από τα πιο όμορφα νεοκλασικά της πόλης
Φτιάχνοντας σανίδες για σερφ μέσα σε ένα γκαράζ πολυκατοικίας στην Καλλιθέα
Ο Ηλίας Αντωνόπουλος, σέρφερ και ο ίδιος, δημιουργεί μοναδικές σανίδες του σερφ και ονειρεύεται να εκπαιδεύσει την επόμενη γενιά Ελλήνων πρωταθλητών
Η Αρπαγή της Ευρώπης σε ένα ταβάνι της οδού Κολοκοτρώνη
Σε ένα παλιό νεοκλασικό στην οδό Κολοκοτρώνη βρίσκεται ένα πιστό αντίγραφο της Αρπαγής της Ευρώπης του Μπουσέ από το 1800!
Η ολική μεταμόρφωση της αθηναϊκής Ριβιέρας
Αξιοποιήσεις εκτάσεων, κτιρίων και περιοχών, στρατηγικές παρεμβάσεις και επενδυτικά σχέδια δίνουν νέα πνοή στο παραλιακό μέτωπο.
Φεγγαρόλουστη Ακρόπολη
Φωτ. Σπ. Στάβερης
Γιατί χάθηκαν τ' αστέρια από τον ουρανό της Aθήνας;
Πώς κατέληξε η πόλη μας να κατέχει τα πρωτεία στην φωτορρύπανση; Επιστήμονες και ειδικοί εξηγούν στη LIFO.
Η μόνη των Αθηνών Παναγία
Η Μαρίλη Μαργωμένου περιπλανάται στην άδεια Αθήνα του Δεκαπενταύγουστου.
Η Υπόγεια Αθήνα: η αθέατη (και αληθινή) πόλη κάτω απ’ την πόλη
Ένα απέραντο δίκτυο από στοές, σήραγγες, καταφύγια, και το ρέμα του Ιλισού δημιουργούν έναν ολόκληρο κόσμο στο υπέδαφος του κέντρου της Αθήνας που συνδεόταν πάντα με ιστορίες, μύθους και αστικούς θρύλους
Η Γλυφάδα της νιότης μου: 9 Αθηναίοι θυμούνται
Η Γλυφάδα όπως τη γνώρισαν και την αγάπησαν 9 Αθηναίοι που έζησαν εκεί (και κάποιοι ζουν ακόμα) τα καλύτερά τους χρόνια
Εν μέσω τουριστικής περιόδου, η Αθήνα είναι πιο βρόμικη από ποτέ
Αυτοψία σε μερικά από τα πιο βρόμικα σημεία του εμπορικού τριγώνου
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar killkat 3.4.2018 | 12:53
Είναι κάτι πραγματικά ενδιαφέρον για πολλούς λόγους.
Ωστόσο το γεγονός ότι είναι ανοικτό για το κοινό Δευτέρα - Παρασκευή 9 π.μ.-14 μ.μ. σημαίνει ότι μπορούν να το επισκεφτούν μόνο όσοι:
α) εργάζονται από το μεσημέρι και μετά
β) δεν εργάζονται καθόλου
γ) σχολεία κλπ.
Μάλιστα.
Βολικό.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή