The spoiler paradox: Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι τα spoilers βοηθούν να απολαύσουμε περισσότερο μια ταινία

The spoiler paradox: Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι τα spoilers βοηθούν να απολαύσουμε περισσότερο μια ταινία Facebook Twitter
Ο θυμός που θα προκαλούσε η αποκάλυψη μίας λίστας των αποθανόντων του Game of Thrones πριν καν αρχίσει η προβολή του, θα ξεπερνούσε την εγκεφαλική ευχαρίστηση που προκαλεί η κατανόηση.
0

Μπορεί η επιτυχία μίας ταινίας να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες όπως το cast, τα εφέ και γενικότερα, ας το παραδεχτούμε, από το budget της, όμως τίποτα από αυτά δεν συγκρίνεται με το σενάριο και το πολυπόθητο plot twist της, που της δίνει το στοιχείο του αιφνιδιασμού – το οποίο πολλοί λατρεύουν να στερούν από αυτούς που δεν έχουν προλάβει ακόμα να τη δουν.


Spoiler είναι η ανεπιθύμητα πρόωρη αποκάλυψη μίας σημαντικής πληροφορίας της ιστορίας, που ως αποτέλεσμα την καταστρέφει εξ' ολοκλήρου.


Το παράδοξο είναι ότι, ενώ η συνηθισμένη αντίδραση στο άκουσμα των spoilers είναι τα νεύρα, η απογοήτευση και ίσως το μίσος, κάποιοι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι το να μαθαίνεις το τέλος της ιστορίας από την αρχή σε βοηθάει να την απολαύσεις περισσότερο.


Ονόμασαν λοιπόν αυτήν τη θεωρία «The spoiler paradox».


«Το παράδοξο των spoilers» είναι το αποτέλεσμα ενός πειράματος από μία μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2011 στο Psychological Science Journal, από τους ψυχολόγους Τζόναθαν Λίβιτ και Νίκολας Κρίστενφελντ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια.

Γι' αυτό και μας αρέσει να παρακολουθούμε την ίδια ταινία ξανά και ξανά ή να βλέπουμε ένα βιβλίο που έχουμε διαβάσει να γίνεται ταινία ή και γιατί μας αρέσουν περισσότερο εκθέσεις από καλλιτέχνες που ήδη γνωρίζουμε βασικές πληροφορίες για αυτούς.


Στο πείραμα συμμετείχαν 819 φοιτητές, οι οποίοι έπρεπε να διαβάσουν τρεις από τις δώδεκα πιο ανατρεπτικές ιστορίες μεγάλων συγγραφέων, όπως των Αγκάθα Κρίστι, Άντον Τσέχωφ, Τζον Απντάικ και Ρόαλντ Νταλ.

Σε δύο από τις ιστορίες το τέλος είχε ήδη αποκαλυφθεί στην αρχή, είτε στην εισαγωγή της ιστορίας είτε ως μεμονωμένο κείμενο, ενώ στην τρίτη διατηρήθηκε το μυστήριο.


Τα αποτελέσματα του πειράματος έδειξαν ότι οι άνθρωποι απήλαυσαν περισσότερο τις ιστορίες στις οποίες τους είχε ήδη αποκαλυφθεί το τέλος.


Σύμφωνα με τους ψυχολόγους του πειράματος, τα spoilers έκαναν τις ιστορίες πιο κατανοητές και ως εκ τούτου πιο διασκεδαστικές για τον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Ένας ψυχολόγος που ειδικεύεται στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας, ο Αλί Ματού, χαρακτήρισε αυτό το φαινόμενο ως «αντιληπτική ευχέρεια», που σημαίνει ότι η απόλαυση συνδέεται με την κατανόηση.


Γι' αυτό και μας αρέσει να παρακολουθούμε την ίδια ταινία ξανά και ξανά ή να βλέπουμε ένα βιβλίο που έχουμε διαβάσει να γίνεται ταινία ή και γιατί μας αρέσουν περισσότερο εκθέσεις από καλλιτέχνες που ήδη γνωρίζουμε βασικές πληροφορίες για αυτούς.


Κάποιοι άλλοι ψυχολόγοι συνέδεσαν τα αποτελέσματα του πειράματος με τη «θεωρία του μυαλού». Σύμφωνα με αυτήν, οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να ερμηνεύουν τα συναισθήματα και τις πράξεις των άλλων και στη συνέχεια να επικοινωνούν μεταξύ τους μεταφέροντας ο ένας στον άλλο τις νέες πληροφορίες.


Η διήγηση ιστοριών εξυπηρετεί ακριβώς αυτό. Μία προσπάθεια κατανόησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς μέσω της μετάδοσης πληροφοριών σε αφηγηματική μορφή, που ικανοποιεί τις επικοινωνιακές ανάγκες της ανθρώπινης φύσης.


Έτσι μία ιστορία είναι καλή όταν καταφέρνει να επικοινωνήσει με επιτυχία μία ιδέα στον ακροατή της. Επομένως, αν το τέλος είναι ήδη γνωστό, μπορούμε πλέον να εστιάσουμε σε λεπτομέρειες που δεν επισκιάζονται από το στοιχείο του αιφνιδιασμού.


Αυτό σημαίνει ότι τα spoilers απλοποιούν μία περίπλοκη ιστορία και βοηθούν τον εγκέφαλο να την επεξεργαστεί σε βαθύτερο επίπεδο, χωρίς το άγχος και τον αποσυντονισμό του μυστηρίου.


Όμως, το μυστήριο δεν δημιουργεί απαραίτητα άγχος. Αντιθέτως, δημιουργεί προσμονή. Πολλοί λένε ότι το 50% της ευχαρίστησης είναι η προσμονή, ή όπως λέει ο καθηγητής ψυχολογίας του Χάρβαρντ Ντάνιελ Γκίλμπερτ, «με το να καθυστερείς την ευχαρίστηση και να την προσμένεις, κερδίζεις διπλή ποσότητα χυμού από μισό φρούτο».


Ίσως για αυτό ένα ολόκληρο marketing team προσπαθεί να προωθήσει μία ταινία επί μήνες πριν από την προβολή της, χρησιμοποιώντας trailers ή ακόμα καλύτερα teasers, τα οποία αποσκοπούν στην κίνηση της περιέργειας του θεατή και στην ανάπτυξη της προσμονής του.


Το πείραμα, παρά την εγκυρότητά του, καθώς ήταν ισορροπημένο και διέθετε ένα μεγάλο δείγμα, απέτυχε να συμπεριλάβει σημαντικούς παράγοντες που σχετίζονται με την ευχαρίστηση μιας ιστορίας.

Σύμφωνα με τον Αλί Ματού, οι συμμετέχοντες δεν ήταν συναισθηματικά δεσμευμένοι με τις ιστορίες, γι' αυτό τα spoilers δεν τους επηρέασαν στον βαθμό που θα τους είχαν επηρεάσει αν είχαν επενδύσει χρόνο σε αυτές, όπως γίνεται με μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές, παραδείγματος χάριν με την 8η σεζόν του Game of Thrones.

Ο θυμός που θα προκαλούσε στη συγκεκριμένη περίπτωση η αποκάλυψη μίας λίστας των αποθανόντων της σειράς πριν καν αρχίσει η προβολή της θα ξεπερνούσε την εγκεφαλική ευχαρίστηση που προκαλεί η κατανόηση.


Φυσικά, στο πείραμα δεν λήφθηκαν υπόψιν και αυτοί οι άνθρωποι, γνωστοί και ως αποφευκτικές προσωπικότητες, που όσο χρόνο και να επενδύσουν σε μία ιστορία, αποφεύγουν να δεθούν συναισθηματικά με αυτήν και τους χαρακτήρες της.


Και σύμφωνα με τη Θάλεια Γκόλντσταϊν, μία καθηγήτρια ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Πέις, η συναισθηματική δέσμευση παίζει πρωταρχικό ρόλο στην ευχαρίστηση μίας ιστορίας, αφού τα έντονα συναισθήματα που αναπτύσσονται όταν δεν ξέρουμε το τέλος της πηγάζουν από την αδυναμία των ανθρώπων να διαχωρίσουν την πραγματικότητα από τη φαντασία.


«Το συνειδητό κομμάτι του εγκεφάλου μας μάς ειδοποιεί ότι μία ιστορία δεν είναι πραγματική, αλλά πιο πρωτόγονα κομμάτια του αμφισβητούν τη λογική», λέει η Γκόλντσταϊν στο Atlantic.


Με βάση αυτές τις πληροφορίες μπορούμε να καταλήξουμε μόνο σε ένα συμπέρασμα.


Τα spoilers είναι περιττά γιατί μας υπενθυμίζουν ότι η ιστορία είναι απλά μία ιστορία. Είναι δύσκολο να μεταφερθούμε στον φαντασιακό κόσμο της όταν γνωρίζουμε ήδη το τέλος, κάτι που στην αληθινή ζωή δεν συμβαίνει.

Εξάλλου, πόσο ωραία μπορεί να είναι μία ζωή στην οποία θα ξέραμε ακριβώς πότε θα πεθάνουμε;

Με πληροφορίες από The Atlantic και Psychology Today.

Υγεία & Σώμα
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών δημιουργεί Κέντρο Αριστείας για τον Καρκίνο

Υγεία & Σώμα / Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών δημιουργεί Κέντρο Αριστείας για τον καρκίνο

Ο νέος πρόεδρος και διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, καταγράφει τις δράσεις του ιδρύματος στον τομέα της υγείας, ειδικότερα στην Ογκολογία.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας διεκδικεί καλύτερη ποιότητα ζωής σε όλα τα επίπεδα

Υγεία & Σώμα / Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας διεκδικεί καλύτερη ποιότητα ζωής σε όλα τα επίπεδα

Η νέα πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Βάσω-Ραφαέλα Βακουφτσή, μιλά για τα ζητήματα που αφορούν την πρόληψη των χρόνιων παθήσεων, την ψυχοσωματική υγεία των ασθενών και τα δικαιώματά τους.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Μιλάμε ανοιχτά για τη σεξουαλική ζωή των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση

Υγεία & Σώμα / Η σεξουαλική ζωή των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση

Η Μόιρα Τζίτζικα, ειδική σύμβουλος ΑμεΑ και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ατόμων με Πολλαπλή Σκλήρυνση, μας ενημερώνει για ένα θέμα που, παρότι αποτελεί αυτονόητο δικαίωμα για όλους, παραμένει ταμπού.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Νέα εποχή για τον ΕΟΦ, με ενίσχυση, αναβάθμιση και εξωστρέφεια

Υγεία & Σώμα / Νέα εποχή για τον ΕΟΦ, με ενίσχυση, αναβάθμιση και εξωστρέφεια

Ο πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), καθηγητής Ευάγγελος Μανωλόπουλος, καταγράφει τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους χτίζεται ο ανανεωμένος ΕΟΦ, την ενίσχυση του στελεχιακού δυναμικού, την εξωστρέφεια, τη διαφάνεια, την ταχύτητα, την ποιότητα των υπηρεσιών, την επαγρύπνηση και την ταχεία ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Καθημερινό συμπλήρωμα για brain food

Υγεία & Σώμα / Τα πάντα για το brain food: Οι τροφές που ενισχύουν τη λειτουργία του εγκεφάλου μας

Η διατροφή μας είναι η καύσιμη ύλη για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού και μερικές φορές, όταν δεν είναι θρεπτική και ισορροπημένη, χρειάζεται ένα boost με έξυπνα συμπληρώματα που μας διασφαλίζουν υγεία και ευεξία.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Απόλυτη προτεραιότητα έχει ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα

Υγεία & Σώμα / «Ο καρκίνος του πνεύμονα δεν περιμένει μεν, αλλά δεν είναι ανίκητος»

Τρία χρόνια μετά την ίδρυση της Οργάνωσης για τον Καρκίνο του Πνεύμονα «Fair Life L.C.C.», η πρόεδρός της Κορίνα Πατέλη-Bell μιλά για την αναγκαιότητα να πατήσει γκάζι το εθνικό συστήμα υγείας όσον αφορά την υλοποίηση του προσυμπτωματικού ελέγχου που σώζει ζωές.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Τι είναι η ψιττάκωση και πώς μας απειλεί

Υγεία & Σώμα / Τι είναι η ψιττάκωση και πώς μας απειλεί

Ο όρος «ασθένεια που μεταδίδεται από τα πτηνά» μάς φέρνει στο μυαλό τη γρίπη των πτηνών που οφείλεται στον ιό της γρίπης Η5Ν1. Κι όμως, υπάρχει μια άλλη νόσος που μοιάζει με τη γρίπη και μεταδίδεται από τα πτηνά, προκαλώντας άτυπη πνευμονία, δηλαδή πνευμονία χωρίς τα κλασικά συμπτώματα.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Εξέταση με ραδιοϊσότοπα προβλέπει τη νόσο Αλτσχάιμερ 10 χρόνια προτού εμφανιστεί

Υγεία & Σώμα / Μια νέα εξέταση προβλέπει τη νόσο Αλτσχάιμερ 10 χρόνια προτού εμφανιστεί

Χάρη σε μια νέα εξέταση με ραδιοϊσότοπα, την PET Amyloid, καθίσταται δυνατή η πρώιμη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ μία ολόκληρη δεκαετία πριν από την εκδήλωση του πρώτου συμπτώματος νοητικής έκπτωσης στους ασθενείς.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Σώμα από γυαλί: Έχουν και οι υποχόνδριοι τα δίκια τους

Υγεία & Σώμα / Σώμα από γυαλί: Έχουν και οι υποχόνδριοι τα δίκια τους

Σύμφωνα με ένα νέο βιβλίο που εξερευνά την πολιτισμική ιστορία της υποχονδρίασης, οι άνθρωποι που ανησυχούν περισσότερο για την υγεία τους είναι πολύ συχνά εκείνοι που έχουν τους περισσότερους λόγους να ανησυχούν.
THE LIFO TEAM
Καμπανάκι κινδύνου για τις λοιμώξεις και τα «πανανθεκτικά» μικρόβια χτυπούν οι λοιμωξιολόγοι

Υγεία & Σώμα / Λοιμώξεις και «πανανθεκτικά» μικρόβια, παλιοί και νέοι κίνδυνοι απειλούν τη δημόσια υγεία

Καμπανάκι κινδύνου χτυπούν οι λοιμωξιολόγοι καθώς ο κοκίτης, η ιλαρά και η μηνιγγίτιδα αναζωπυρώνονται στην κοινότητα, ενώ τα άκρως ανθεκτικά μικρόβια εξελίσσονται σε «πονοκέφαλο» για τα νοσοκομεία. Μας ενημερώνει η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ
Συμβουλές για υπέροχη επιδερμίδα κάτω από τον καυτό ήλιο

Υγεία & Σώμα / Συμβουλές για υγιή επιδερμίδα κάτω από τον ήλιο

Μετά από έναν χειμώνα που δεν ήρθε, η άνοιξη βιάζεται να δώσει τη θέση της στο καλοκαίρι και μας υποχρεώνει να αναθεωρήσουμε τη σχέση μας με τον ήλιο. Οι ημέρες μεγάλωσαν με την αλλαγή της ώρας, ο ήλιος ήδη καίει και η επιδερμίδα μας χρειάζεται ολιστική φροντίδα και προστασία.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ