Πώς τα σκάνδαλα επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Πώς τα σκάνδαλα επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά Facebook Twitter
Η ταύτιση εκλογέων με πρόσωπα και κόμματα που έχουν εκτεθεί σε πραγματικά ή φημολογούμενα σκάνδαλα σε βάθος χρόνου υπονομεύει το συναισθηματικό υπόβαθρο μιας προϋπάρχουσας σχέσης εμπιστοσύνης.
0

Παγκόσμιες έρευνες δείχνουν ότι εδώ και δύο δεκαετίες η συγκυρία των εκλογών διασταυρώνεται συχνά με γεγονότα, πραγματικά ή φημολογούμενα, τα οποία «συναντούν την καθολική αποδοκιμασία ή αγανάκτηση των πολιτών». Έτσι, οι F. Esser και U. Hartung (2004) ορίζουν το περιεχόμενο της λέξης «σκάνδαλο» αναφερόμενοι σε αντιδράσεις των πολιτών που πλήττουν την αξιοπιστία δρώντων, οι οποίοι εμπλέκονται στο πολιτικό γίγνεσθαι. Τα σκάνδαλα μπορεί να αφορούν την ιδιωτική ζωή ή τη δημόσια εικόνα πολιτικών προσώπων και να συνδέονται με υποθέσεις οικονομικής διαφθοράς ή αθέμιτου ελέγχου της εξουσίας. Ανεξαρτήτως του περιεχομένου τους, ό,τι παρουσιάζεται από τα μέσα ενημέρωσης ως «πολιτικό σκάνδαλο» και γίνεται αντιληπτό ως τέτοιο από την κοινή γνώμη δεν αφήνει αδιάφορο το εκλογικό σώμα όσον αφορά τη διαμόρφωση της εκλογικής του συμπεριφοράς. Επηρεάζουν, λοιπόν, και με ποιον τρόπο τα σκάνδαλα –πραγματικά ή φημολογούμενα– την απόφαση του εκλογέα σε σχέση με το ποιο κόμμα ή υποψήφιο θα ψηφίσει στις ερχόμενες εκλογές;

Η επιστημονική έρευνα πάνω σε αυτό το ζήτημα έχει αναδείξει κάποιες ενδιαφέρουσες τάσεις και έχει προβάλει συγκεκριμένα ευρήματα καταδεικνύοντας ότι, πολιτικά και εκλογικά, πράγματι παράγονται αποτελέσματα από τα σκάνδαλα και τη σκανδαλολογία. Καταρχάς, σε επίπεδο διεκδίκησης εδρών σε αντιπροσωπευτικά σώματα, ένας ευδιάκριτος αριθμός υποψηφίων για το αμερικανικό Κογκρέσο, το όνομα των οποίων ενεπλάκη σε πραγματικά ή φημολογούμενα σκάνδαλα, έχασε τη μάχη των προκριματικών εκλογών, μην μπορώντας να επαναδιεκδικήσει την έδρα που κατείχε μέχρι τότε. Ένα αξιοσημείωτο εύρημα είναι πως, παρότι ένα σημαντικό μέρος αξιωματούχων που εμπλέκεται σε σκάνδαλα και λαμβάνει το χρίσμα του υποψηφίου κατορθώνει να επανεκλεγεί (αυτό συμβαίνει στους τέσσερις από τους πέντε υποψηφίους με τέτοιο προφίλ), η πλειονότητά τους επανεκλέγεται με κόστος την υποχώρηση των εκλογικών ποσοστών τους συγκριτικά με προηγούμενες εκλογές που δεν μολύνονται από σκάνδαλα και σκανδαλολογία.

Η περίπτωση των παρακολουθήσεων πολιτικών προσώπων στη χώρα μας, με προεξάρχουσα εκείνη του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ κ. Νίκου Ανδρουλάκη, είναι ένα ζήτημα που λογίζεται ως σκάνδαλο από ένα κομμάτι της κοινής γνώμης.

Εκτός από τις άμεσες συνέπειες, υποψήφιοι και κόμματα που εμπλέκονται σε σκάνδαλα γνωρίζουν και έμμεσες συνέπειες από την εμπλοκή τους αυτή. Επί παραδείγματι, αν σε ένα –πραγματικό ή φημολογούμενο– σκάνδαλο εμπλακεί πολιτικός από μια κοινωνική ή άλλη μειονοτική ομάδα η οποία φορτίζεται με αρνητικές στερεοτυπικές αναπαραστάσεις στο εκλογικό σώμα, μπορεί μεν ο ίδιος ο εμπλεκόμενος να εκλεγεί, όμως συγχρόνως θα αυξηθούν οι αρνητικές διακρίσεις όσον αφορά τον τρόπο που το εκλογικό σώμα βλέπει τη συγκεκριμένη μειονοτική ομάδα ευρύτερα. Κάτι τέτοιο μπορεί, συνεπώς, να δυσχεράνει την εκλογή άλλων υποψηφίων με τα ίδια κοινωνικά χαρακτηριστικά με εκείνα των εμπλεκομένων σε σκάνδαλα, παρότι οι πρώτοι δεν έχουν καμία εμπλοκή σε αυτά.

Η περίπτωση των παρακολουθήσεων πολιτικών προσώπων στη χώρα μας, με προεξάρχουσα εκείνη του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ κ. Νίκου Ανδρουλάκη, είναι ένα ζήτημα που λογίζεται ως σκάνδαλο από ένα κομμάτι της κοινής γνώμης, εφόσον σημαντικό τμήμα της –τα 2/3 των ερωτηθέντων σε έρευνα της GPO, 22/24/8/2022 (εφημ. «Τα Νέα», 27/8/2022)– θεωρεί το ζήτημα σημαντικό για την πολιτική ζωή της χώρας, ενώ ταυτοχρόνως η πλειονότητα των ερωτηθέντων καταλογίζει ευθύνη για τη συγκεκριμένη υπόθεση προσωπικά στον πρωθυπουργό. Μπορεί οι ερωτώμενοι και σε άλλες έρευνες κοινής γνώμης που έχουν διεξαχθεί έκτοτε να μην ιεραρχούν υψηλά στην ατζέντα των προτιμήσεών τους το συγκεκριμένο ζήτημα, συνεχίζουν ωστόσο στα ίδια ή και υψηλότερα ποσοστά (64% σε πρόσφατη έρευνα της ALCO) να αποδίδουν ευθύνη στον πρωθυπουργό και την κυβέρνηση για τις υποκλοπές και τα κακόβουλα λογισμικά που παράνομα κυκλοφορούν στην Ελλάδα.

Γνωρίζουμε από την πρόσφατη βιβλιογραφία (C. Sikorski, R. Heiss & J. Matthes, 2019) ότι οι παραβιάσεις πολιτικών κανόνων επηρεάζουν –αν όχι ευθέως, οπωσδήποτε εμμέσως– τις αποφάσεις των εκλογέων σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο. Ενώ αρχικά η πραγματικότητα ή η φημολογία για τέτοιου είδους παραβάσεις θεσμοθετημένων κανόνων (σκάνδαλα) φιλτράρεται μέσα από προϋπάρχουσες στους εκλογείς θετικές αξιολογήσεις των εμπλεκομένων προσώπων ή θεσμών, οι ψηφοφόροι δεν χρησιμοποιούν εσαεί τέτοια φίλτρα, τα οποία εν μέρει αδρανοποιούν την κρίση τους. Η ταύτιση εκλογέων με πρόσωπα και κόμματα που έχουν εκτεθεί σε πραγματικά ή φημολογούμενα σκάνδαλα σε βάθος χρόνου υπονομεύει το συναισθηματικό υπόβαθρο μιας προϋπάρχουσας σχέσης εμπιστοσύνης, δημιουργώντας ρήγματα και αφήνοντας χώρο για περισσότερο ορθολογικές πολιτικές αξιολογήσεις.

Παρότι δεν είναι σίγουρο αν και πόσο ένα πολιτικό σκάνδαλο μπορεί να επηρεάσει ευθέως την κρίση των εκλογέων, εμμέσως υπάρχουν επιδράσεις, με τους εκλογείς στον απόηχο των σκανδάλων να δοκιμάζουν τις σχέσεις εμπιστοσύνης τους με την πολιτική ελίτ και τους πολιτικούς θεσμούς, αφήνοντας μεγαλύτερα περιθώρια στην πολιτική δυσπιστία (απ’ ό,τι στην πολιτική εμπιστοσύνη) να επηρεάσει την κρίση του. Η άποψη ότι τα σκάνδαλα δεν επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά, ιδίως όταν άλλα σημαντικά διακυβεύματα κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα, δείχνει να υποτιμά τον δυναμικό τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι πολιτικές και εκλογικές γνώμες, ιδίως σε συγκυρίες μεγάλης πολιτικής ρευστότητας και μεταβλητότητας.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

To νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Έλεος» και στο βάθος να παίζει Βαβάτσικος

Οπτική Γωνία / «Έλεος» και στο βάθος να παίζει Βαβάτσικος

Κάπως σαν σουρεαλιστικό όνειρο, η τηλεοπτική συνάντηση του Ψινάκη, της Πάνια και του Λοβέρδου άθελά της φλυάρησε για αμαρτήματα εικοσαετίας – στην τηλεόραση, το lifestyle, την πολιτική, τη δημόσια σφαίρα.
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
Γιατί τώρα η τοποθέτηση της οικογένειας Τσιάρτα εναντίον του;

Οπτική Γωνία / Βασίλης Τσιάρτας: Γιατί ήρθε τώρα η τοποθέτηση της οικογένειάς του εναντίον του;

Στη σύγχρονη πολιτική ζωή του τόπου δεν έχει σημειωθεί ξανά κάτι παρόμοιο, το θέμα είναι γιατί η οικογένεια του πρώην ποδοσφαιριστή δεν επέλεξε να πάρει αποστάσεις τον καιρό που εκείνος κακοποιούσε λεκτικά αγρίως συνανθρώπους μας και μάλιστα καταδικαζόταν γι’ αυτό.
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
Ο ουρανός των πιλότων

Νικόλας Σεβαστάκης / Ο ουρανός των πιλότων

Αν μας συντρίβει η απώλειά του Μάριου Μιχαήλ Τουρούτσικα και του Στάθη Τσιτλακίδη είναι γιατί βλέπουμε πως ο δικός τους ουρανός εγγυάται τη δική μας γη, το δικό μας ταπεινό έδαφος με όλες τις πράξεις και τα λόγια με τα οποία το γεμίζουμε.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
Explainer: Γιατί πολλοί επιμένουν ότι η τροπολογία για τον Κασιδιάρη είναι πονοκέφαλος για τη Δημοκρατία;

Explainer / Τελικά, η τροπολογία για τον Κασιδιάρη έχει κενά;

Πώς γίνεται ακόμα και δημοκρατικές φωνές του τόπου να πιστεύουν ότι υπάρχουν παγίδες και παράδοξα στην προσπάθεια να αποτραπεί η δημιουργία μίας Χρυσής Αυγής Νο2; Οι πραγματικοί φόβοι και μερικές χρήσιμες διευκρινίσεις νομικών κύκλων στη LIFO.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
Είναι δυνατόν το 2023 να γίνεται πρώτο θέμα και πεδίο πολιτικής διαμάχης μια σύλληψη για λίγα γραμμάρια κάνναβης;

Οπτική Γωνία / Είναι δυνατόν το 2023 να γίνεται πρώτο θέμα μια σύλληψη για λίγα γραμμάρια κάνναβης;

Είθε το «πάθημα» του κ. υπουργού ΠροΠο να γίνει «μάθημα» με την ευρεία έννοια, ασχέτως του αν στέκει ή όχι η καταγγελία που αφορά τον γιο του και τρεις ακόμα νεαρούς φίλους του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Explainer: Γιατί ο Μπάλντουιν κατηγορείται για ανθρωποκτονία 18 μήνες μετά;

Explainer / Explainer: Γιατί ο Μπάλντουιν κατηγορείται για ανθρωποκτονία 18 μήνες μετά;

Αυτό που συνέβη τον Οκτώβριο του ’21 με τον θάνατο της κινηματογραφίστριας Χαλίνα Χάτσινς από αληθινά πυρά, θεωρείται από πολλούς κάτι που έτσι κι αλλιώς θα συνέβαινε. Το θέμα είναι «γιατί» -όπως αποκαλύπτεται από mail παραίτησης μέλους του συνεργείου- και πόση ευθύνη έχουν γι’ αυτό οι πλατφόρμες streaming.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
ΤΣΙΠΡΑΣ

Πολιτικό επταήμερο / Συγκρούσεις στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο

Η κυβέρνηση παραμένει στριμωγμένη με το θέμα των παρακολουθήσεων, καθώς δεν έχει δώσει ακόμα πειστικές απαντήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να εκνευρίσει το ΠΑΣΟΚ που τον κατηγορεί τώρα για «γκεμπελικές πρακτικές».
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ