ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ, όταν η Αθήνα ήταν γεμάτη ανερχόμενους δημοσιογράφους, λαμπρούς νέους αγγλοσαξονικής καταγωγής που ήθελαν εν μια νυκτί να μάθουν πώς έφτασε η Ελλάδα κοντά στη χρεοκοπία, υπήρχε μια σειρά από πράγματα που έπρεπε να κάνει ένας επίδοξος fixer για να αναδείξει το πορνό της παρακμής σε εικόνες: συνέντευξη με Βαρουφάκη, βόλτα στην καμένη Πανεπιστημίου με τα άδεια μαγαζιά και τα σπασμένα μάρμαρα, ραντεβού σε νοσοκομείο του ΕΣΥ. Αργά ή γρήγορα ο δημοσιογράφος ρωτούσε: «Μα δεν καταλαβαίνω. Η χώρα έχει χάσει το ¼ της οικονομίας της, η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ευρώπη, αλλά όλα τα καφέ είναι γεμάτα».
Με εκνεύριζε απίστευτα αυτή η ερώτηση. Έπαιρνα πάντα μια βαθιά ανάσα πριν απαντήσω: «Το “έξω” είναι στην κουλτούρα μας. Ο κόσμος δεν μένει μέσα, θα βγει ακόμα και για έναν μόνο καφέ, ειδικά αν κάνει ζέστη. Θα πιει μόνο ένα ποτό ή θα κάτσει σε περίπτερο, σε μια πλατεία, και θα πιει μια μπίρα. Μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα». Tο πίστευα αυτό που έλεγα και, εν μέρει, είχα δίκιο.
Το χειρότερο είναι πως αν μιλήσεις για τον πληθωρισμό της απληστίας, για το γεγονός πως έχουν πέσει τα μεταφορικά και η ενέργεια, αλλά όχι οι τιμές, γίνεσαι αυτός ο «κουραστικούλης αριστερούλης» που γκρινιάζει αντί να ξοδεύει ηρωικά και να μένει ταπί και περήφανος στις 20 του μήνα.
Θυμήθηκα την απάντηση μου μετά από καιρό, ένα τυχαίο βράδυ καθημερινής στο κέντρο. Λίγες ώρες πριν είχα κάνει τη γνωστή εξοντωτική άσκηση στο σούπερ μάρκετ: προσθαφαιρέσεις, προσφορές 1+1, εσωτερικός διάλογος, 70 ευρώ για τα απολύτως απαραίτητα, ελαφρύ αίσθημα ήττας. Στην έξοδο του μετρό στο Σύνταγμα λίγο αργότερα, μια λαοθάλασσα πήγαινε από μπαρ σε μπαρ και από εστιατόριο σε εστιατόριο για να φάει σαλάτες με σύκο, yuzu και μαραθόριζα (18 ευρώ) και να πιει κοκτέιλ με μαστίχα και τζιν εμπλουτισμένο με γιασεμί, φραγκόσυκο και τσίλι (13 ευρώ). Προφανώς και υπήρχαν τουρίστες, αλλά η πλειοψηφία ήταν Έλληνες.
«Ποιοι είναι όλοι αυτοί;», «Πού τα βρίσκουν τα λεφτά;» ρωτούσα τις φίλες μου ξανά και ξανά την επομένη που είχαμε μαζευτεί σε ένα μπαλκόνι, τρώγοντας τα αλλόκοτα πράγματα που καταναλώνει μια συγκεκριμένη κατηγορία γυναικών όταν βρεθούν μόνες: πατατάκια από παντζάρι, ροζέ κρασί, vegan παγωτό και «καναδέζικη» πίτσα «από ξυλόφουρνο» (για το ξεκάρφωμα). Είχαμε πιάσει μία από αυτές τις κλασικές συζητήσεις για την ακρίβεια στην Αθήνα, τη στεγαστική κρίση, τη μόνιμη ματαίωση που νιώθουμε κι άλλα τέτοια χαρούμενα. «Όλοι αυτοί, να ξέρεις, κυκλοφορούν με μαύρο χρήμα και μετά κάνουν φορολογική δήλωση για 20.000 ευρώ», μου είπε η Δ. που αγωνιά για την επιχείρησή της ‒ το κτίριο στο οποίο στεγάζεται αγοράστηκε πρόσφατα από έναν Λιβανέζο και περιμένει να δει τι θα γίνει με το ενοίκιό της.
Μετά το application για τη βενζίνη, που μας καλούσε να οργώσουμε την Αττική για να βρούμε φτηνά καύσιμα, και το ανεκδιήγητο καλάθι του νοικοκυριού, που μας καλεί να καταναλώσουμε ψωμί για τοστ με γεύση άχυρο, φέτες γκούντα, μαργαρίνη και ελαιόλαδο με 12 ευρώ το κιλό, φαντάζομαι ότι η επόμενη κίνηση θα είναι κάποιο επίσημο app για τις προσφορές στα σούπερ μάρκετ. «Θα ψάχνουμε τις καλύτερες προσφορές για σερβιέτες σε όλο το Λεκανοπέδιο», είπε η Κ. «Ναι, θα λανσαριστεί, θα γίνει χαμός και μετά κάποιος παππούλης από αυτούς που έγραφαν για την “κρίση που είναι ευκαιρία” θα γράψει ένα post στο Facebook και θα μας μαλώσει που γκρινιάζουμε “γιατί πάντα υπάρχουν δημιουργικές λύσεις” και επειδή “Ουκρανία / ανατιμήσεις / εφοδιαστική αλυσίδα / μεταφορικά / πρώτες ύλες”. Νομίζω, βασικά, ότι το χειρότερο είναι πως αν μιλήσεις για τον πληθωρισμό της απληστίας (το greedflation), για το γεγονός πως έχουν πέσει τα μεταφορικά και η ενέργεια, αλλά όχι οι τιμές, γίνεσαι αυτός ο “κουραστικούλης αριστερούλης” που γκρινιάζει αντί να ξοδεύει ηρωικά και να μένει ταπί και περήφανος στις 20 του μήνα».
Να κάτι ακόμα που δεν περίμενα να ξανακάνω μετά την κρίση, τον ερασιτέχνη οικονομολόγο. Αφού πέρασα την προηγούμενη δεκαετία γκουγκλάροντας έντρομη τα δομημένα ομόλογα, τα spreads, τα capital controls και τους οίκους αξιολόγησης, ήρθε η ώρα του πληθωρισμού και της παραοικονομίας.
